Tháng Bảy nghĩa tình trên miền biên cương Lai Châu

Những chuyến đi mang theo lòng biết ơn

Trung tuần tháng Bảy, chúng tôi theo đoàn công tác của tỉnh Lai Châu đến xã Sìn Hồ. Con đường uốn lượn giữa núi rừng đưa đoàn đến bản Bành Phán, nơi bệnh binh Phùng Sìn Heng, thương tật trên 61%, đang sinh sống.

Trong căn nhà mộc mạc, ông Hà Quang Trung, Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu ân cần hỏi thăm sức khỏe, đời sống của người bệnh binh già. Những lời động viên chân thành khiến đôi mắt ông đỏ hoe. Ông lặng người hồi lâu rồi đưa tay lau những giọt nước mắt lăn trên gò má. Có những cảm xúc chẳng thể diễn tả thành lời.

Đó không chỉ là niềm vui của một người lính năm xưa khi được lãnh đạo tỉnh đến thăm, mà còn là niềm hạnh phúc khi cảm nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương đối với những người đã cống hiến tuổi thanh xuân, một phần xương máu cho Tổ quốc.

Rời bản Bành Phán, đoàn tiếp tục đến thôn 4 để thăm bệnh binh Bùi Xuân Quang, người bị nhiễm chất độc hóa học. Đón chúng tôi bằng nụ cười hiền hậu, ông Quang xúc động nhận món quà cùng những lời thăm hỏi của Chủ tịch UBND tỉnh.

Ông Quang chậm rãi kể về quãng đời thanh xuân nơi chiến trường Quảng Trị đỏ lửa. Hòa bình lập lại, ông lên lập nghiệp ở vùng đất Tây Bắc còn nhiều gian khó. Cuộc sống vừa ổn định thì chiến tranh bảo vệ biên giới nổ ra, ông lại tiếp tục khoác ba lô lên đường. May mắn trở về sau chiến tranh, ông chọn Sìn Hồ làm quê hương thứ hai và gắn bó với mảnh đất này cho đến hôm nay.

“Năm nào đến dịp này tôi cũng được các lãnh đạo tỉnh, huyện, xã đến thăm, chưa năm nào thiếu cả. Tôi tự hào vì đã đóng góp một phần công sức cho đất nước và càng biết ơn sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với những người lính chúng tôi” – ông Quang bày tỏ.

Trong chuyến thăm, ông Hà Quang Trung khẳng định, phát huy truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", những năm qua, Lai Châu luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với người có công thông qua nhiều chương trình, chính sách thiết thực. Bên cạnh việc thực hiện đầy đủ chế độ ưu đãi, tỉnh Lai Châu đang triển khai Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", cùng nhiều chính sách an sinh xã hội nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho các gia đình chính sách.

Ông Hà Quang Trung cũng mong muốn cấp ủy, chính quyền các địa phương tiếp tục chăm lo tốt hơn đời sống người có công. Đồng thời mong các thương binh, bệnh binh tiếp tục phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, giáo dục con cháu chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Những chuyến thăm ấy không chỉ diễn ra ở riêng Sìn Hồ, từ ngày 10 - 27/7, nhiều đoàn công tác đồng loạt đến các xã, phường để trao 507 suất quà của tỉnh với tổng kinh phí hơn 1 tỷ đồng, cùng 907 suất quà của Chủ tịch nước đến các thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ và người có công với cách mạng. Cùng với đó là việc thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ ưu đãi, trợ cấp dành cho người có công.

Ngọn lửa tri ân được tiếp nối

Không chỉ chăm lo đời sống người có công, Lai Châu còn dành nhiều nguồn lực để gìn giữ những "địa chỉ đỏ" của ký ức.

Suốt nhiều tháng qua, tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh, những tốp công nhân miệt mài sửa chữa lối đi, chỉnh trang khuôn viên, làm mới các phần mộ. Tám nghĩa trang liệt sĩ được cải tạo, nâng cấp để kịp hoàn thành trước dịp 27/7, tạo không gian trang nghiêm cho thân nhân, đồng đội và nhân dân đến tưởng niệm.

Tối 26/7, hàng nghìn ngọn nến đã được thắp sáng tại các nghĩa trang liệt sĩ trên toàn tỉnh. Trong ánh nến lung linh ấy, mỗi nén hương được dâng lên là một lời tri ân gửi tới những người đã hiến dâng tuổi xuân và cuộc đời cho nền độc lập của dân tộc.

Đặc biệt, năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hành trình "trả lại tên" cho các liệt sĩ thông qua Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Từ đầu tháng 6, lực lượng chức năng đã khảo sát, khai quật 152 phần mộ tại 6 nghĩa trang liệt sĩ, lấy được 58 mẫu phục vụ xác định danh tính; trong đó 55 mẫu sinh phẩm được chuyển đến Viện Pháp y Quân đội để giám định ADN. Một trường hợp đã được điều chỉnh thông tin trên bia mộ bằng phương pháp thực chứng, mở ra hy vọng cho nhiều gia đình đang mòn mỏi tìm người thân sau hàng chục năm xa cách.

Song hành với đó là những việc làm nghĩa tình khác. Tỉnh Lai Châu phấn đấu hoàn thành 19 căn nhà dành cho con của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học. Hơn 300 ngày công của lực lượng vũ trang cùng sự chung tay của các địa phương đã góp phần dựng nên những mái ấm mới, giúp các gia đình chính sách ổn định cuộc sống.

Có mặt trong lễ thắp nến tri ân tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Lai Châu, em Hà Quỳnh Trang, học sinh Trường PTDTNT THPT tỉnh Lai Châu, lặng lẽ đặt thắp nén hương trước những phần mộ.

Hà Quỳnh Trang xúc động chia sẻ: “Đứng trước những hàng mộ liệt sĩ, em càng hiểu hơn sự hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh để chúng em có cuộc sống hòa bình hôm nay. Mỗi ngọn nến được thắp lên là lời nhắc nhở thế hệ trẻ phải biết trân trọng lịch sử, nỗ lực học tập, rèn luyện và sống có trách nhiệm. Chúng em sẽ tiếp tục gìn giữ truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” bằng những việc làm thiết thực để xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ đi trước”.

Lời chia sẻ của Trang mộc mạc nhưng chứa đựng khát vọng của lớp trẻ hôm nay. Đó cũng là mục tiêu mà những hoạt động tri ân hướng tới: không chỉ chăm lo tốt hơn đời sống người có công mà còn bồi đắp lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và niềm tự hào dân tộc cho thế hệ tương lai.

Trên miền biên cương Lai Châu, ngọn lửa của lòng biết ơn vẫn luôn được gìn giữ. Nó hiện hữu trong ánh mắt rưng rưng của bệnh binh Phùng Sìn Heng, trong cái nắm tay đầy xúc động của bệnh binh Bùi Xuân Quang, những mái nhà nghĩa tình và trước những phần mộ liệt sĩ đang dần được trả lại tên…

Đó là cách vùng đất nơi cực Tây Tổ quốc viết tiếp câu chuyện về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, không chỉ bằng những nghi lễ trang trọng của tháng Bảy, mà bằng những việc làm bền bỉ, nhân văn về sau.