Theo Gazeta.ru, trong đề xuất được đưa ra, nhà ngoại giao Afghanistan nhấn mạnh tiềm năng đầu tư của các công ty Mỹ vào khai thác khoáng sản và các dự án cơ sở hạ tầng.
Tuy nhiên, giới chuyên gia bày tỏ nghi ngờ về việc Mỹ có ý định phát triển quan hệ với Taliban và chỉ ra sự xấu đi của quan hệ giữa hai bên trong thời gian qua.
Ông Amir Khan Muttaqi, một thành viên của Taliban đã đề xuất Mỹ nên cử đại diện của mình trở lại nước này bằng cách mở một phái đoàn ngoại giao tại Kabul. Ông đã phát biểu về điều này trong một cuộc phỏng vấn với tờ The New York Times (NYT).
"Chúng tôi tin rằng chương chiến tranh đã khép lại, và từ nay trở đi chúng tôi mong muốn một mối quan hệ dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau - một chương mới của sự tương tác tích cực", nhà ngoại giao Afghanistan, nói.
Theo ông, Afghanistan cũng sẵn sàng mở các phái đoàn ngoại giao của mình tại Mỹ. Ngoại trưởng Muttaqi còn đề xuất Mỹ đầu tư vào việc phát triển các mỏ khoáng sản của Afghanistan cũng như xây dựng đập và đường sá.
Tờ NYT gọi đây là đề xuất đầu tiên thuộc loại này từ một quan chức cấp cao của Taliban trong nhiều năm. Tờ báo mô tả đây là một bước nữa trong nỗ lực phá vỡ sự cô lập của đất nước.
Trong năm qua, Taliban đã ký một thỏa thuận hợp tác quốc phòng với Nga, hoàn tất hàng chục thỏa thuận thương mại với các nước láng giềng Trung Á, như Uzbekistan và có các cuộc gặp với Tổng thống Syria đương nhiệm Ahmed al-Sharaa.
Hơn nữa, Afghanistan cũng đang hợp tác với một số nước châu Âu trong việc trục xuất người di cư Afghanistan.
Một số cựu quan chức Mỹ và Afghanistan nói với tờ báo rằng chính quyền Afghanistan muốn coi việc thiết lập liên lạc giữa Kabul và chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump là thành tựu chính trong ngoại giao của họ.
Cơ hội đạt được thỏa thuận
Trong cuộc trò chuyện với ấn phẩm này, học giả người Mỹ Hassan Abbas cho rằng Mỹ hoàn toàn không quan tâm đến việc xây dựng quan hệ ngoại giao với Afghanistan, mà thay vào đó, ông muốn tập trung vào những vấn đề khác.
"Ai cũng muốn quên đi Afghanistan", học giả Mỹ cho biết.
Đồng thời, tờ NYT đưa tin, quan hệ giữa Mỹ và Afghanistan chỉ xấu đi trong năm qua. Một trong những nguyên nhân là cuộc chiến của Mỹ với Iran, quốc gia được cho là đối tác thường trực của Taliban.
"Mỹ cũng coi Taliban là lực lượng tài trợ cho việc bắt giữ con tin bất hợp pháp, đình chỉ thị thực cho người Afghanistan và cấm họ nhập cảnh vào Mỹ", tờ báo nhắc lại.
Ngoài ra, để đáp lại yêu cầu từ tờ NYT, Bộ Ngoại giao Mỹ đã bác bỏ triển vọng bình thường hóa quan hệ, cáo buộc chính quyền Afghanistan đã không hoàn thành nghĩa vụ chống khủng bố của mình.
Ngược lại, Afghanistan đã bác bỏ một số yêu cầu của ông Trump, bao gồm việc trả lại quyền kiểm soát quân sự của Mỹ đối với căn cứ không quân Bagram, việc trả lại các vũ khí Mỹ bị bỏ lại và việc thả một nhà khoa học người Mỹ bị cáo buộc giam giữ tại Afghanistan.
"Không một người Afghanistan nào muốn hay có thể chấp nhận sự hiện diện quân sự của một quốc gia khác trên lãnh thổ Afghanistan, như lịch sử đã chứng minh", ông Muttaqi từng nói.
Cựu nhà ngoại giao Mỹ Robin Raphel nhận định ông Trump có thể làm được điều mà người tiền nhiệm của ông, cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden đã không thể làm được, đó là vượt qua "tình trạng tê liệt" trong quan hệ với Afghanistan.
Từ đó mở ra cơ hội tiếp cận các nguồn tài nguyên khoáng sản của nước này và tăng cường quan hệ với các quốc gia Trung Á. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi phải mở một đại sứ quán Mỹ tại Kabul, điều mà vẫn là một vấn đề khó thuyết phục ở Mỹ.
Vấn đề an ninh
Phóng viên quân sự Yuri Kotenok đã giải thích trên kênh Telegram của mình lý do tại sao Afghanistan có thể quan tâm đến việc cải thiện quan hệ với Mỹ:
"Đối với Taliban hiện nay, đây cũng là một vấn đề an ninh, xét đến mối quan hệ cực kỳ tồi tệ của họ với nước láng giềng sở hữu vũ khí hạt nhân là Pakistan và việc họ luôn phải đứng trên bờ vực của một cuộc chiến tranh toàn diện".
Ông nói thêm, theo các nguồn tin từ Trung Đông, Mỹ vẫn rất muốn giành lại quyền kiểm soát với căn cứ Bagram và sẽ chỉ sẵn sàng thảo luận về các dự án chung nếu căn cứ này được bàn giao.
Quá trình hoạt động của Mỹ
Chiến dịch Enduring Freedom, một chiến dịch quân sự chung của Mỹ và Anh tại Afghanistan, bắt đầu vào ngày 7/10/2001. Cái cớ chính thức là các vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 tại New York và thủ đô Washington do al-Qaeda thực hiện.
Các hoạt động chiến đấu bắt đầu bằng các cuộc tấn công tên lửa vào Kabul và Kandahar, tiếp theo là cuộc đổ bộ của lực lượng đặc nhiệm Mỹ vào phía Bắc đất nước.
Ngày 9/11/2001, lực lượng Liên minh phương Bắc được Mỹ hậu thuẫn đã kiểm soát thành phố lớn Mazar-i-Sharif. 4 ngày sau, quân đội Mỹ tiến vào Kabul mà không gặp phải sự kháng cự nào, và ngày 7/12, Kandahar, thành phố cuối cùng nằm dưới sự kiểm soát của Taliban, đã bị Mỹ kiểm soát.
Các thành viên Taliban và al-Qaeda bị đẩy lùi về miền Nam Afghanistan, và giai đoạn chiến sự tích cực kết thúc.
Đến tháng 3/2002, liên minh quốc tế do Mỹ dẫn đầu phát động Chiến dịch Anaconda, trong đó lực lượng phương Tây đã đánh bại lực lượng Taliban và al-Qaeda tại thung lũng Shahi-Kot ở phía Đông Nam đất nước, buộc những chiến binh còn sống sót phải rút lui về Pakistan.
Sau đó, lực lượng Taliban chuyển sang chiến tranh du kích kéo dài nhiều năm. Ngày 2/5/2011, quân đội Mỹ đã tiêu diệt thủ lĩnh al-Qaeda Osama bin Laden tại Pakistan.
Tháng 5/2011, Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ là Barack Obama tuyên bố bắt đầu quá trình rút quân dần dần khỏi Afghanistan. 3 năm sau, ông xác nhận nhiệm vụ này đã hoàn thành vào cuối năm 2014.
Tháng 12/2014, phần lớn quân đội nước ngoài đã rút khỏi nước này, nhưng vẫn còn khoảng 9.800 binh sĩ đóng quân tại Afghanistan, con số này đã giảm dần trong những năm tiếp theo.
Đến 20/2/2020, tại Qatar, Mỹ và Taliban đã ký một thỏa thuận quy định việc rút toàn bộ quân đội Mỹ trong vòng 14 tháng để đổi lấy sự đảm bảo của Taliban về việc ngăn chặn các nhóm khủng bố sử dụng lãnh thổ Afghanistan.
Ngày 14/4/2021, Tổng thống Mỹ Biden tuyên bố người Mỹ sẽ rời khỏi Afghanistan trước ngày 11/9. Tuy nhiên, đến 2/7, hầu hết quân đội Mỹ đã rời khỏi Bagram, bỏ lại nhiều thiết bị.
Tháng 8/2021, Taliban phát động một cuộc tấn công chớp nhoáng, giành quyền kiểm soát toàn bộ lãnh thổ Afghanistan.
