Làm giàu thêm cơ sở dữ liệu
Hiện nay, hệ thống văn bản pháp lý về chuyển đổi số quốc gia đã có bước phát triển quan trọng. Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục, đào tạo đến năm 2030, tầm nhìn 2045, đều xác định giáo dục là lĩnh vực ưu tiên hàng đầu.
Tinh thần của hai nghị quyết đã lan tỏa mạnh mẽ, đặc biệt trong ngành Giáo dục. Không dừng ở đầu tư thiết bị, các nhà trường tập trung xây dựng “hệ sinh thái số”, nơi mọi hoạt động từ quản lý hành chính, giảng dạy đến tương tác với phụ huynh được vận hành trên nền tảng dữ liệu dùng chung. Đây là bước chuyển từ “ứng dụng công nghệ thông tin” sang “chuyển đổi số” toàn diện.
Tại Trường THPT Trương Định (Hoàng Mai, Hà Nội), cô Nguyễn Thị Thúy Diệu – Tổ phó chuyên môn, giáo viên Tin học phụ trách chuyển đổi số cho biết, tinh thần Nghị quyết 57 và 71 đã được cụ thể hóa bằng những bước đi đột phá trong xây dựng hệ sinh thái học đường thông minh.
Thay vì phương thức quản lý thủ công, nhà trường đưa công nghệ nhận diện khuôn mặt (AI Camera) vào điểm danh hằng ngày. Hệ thống giúp tiết kiệm thời gian đầu giờ, đồng thời tự động gửi thông báo theo thời gian thực tới phụ huynh qua ứng dụng di động, tăng cường kết nối giữa nhà trường và gia đình.
Ứng dụng AI không chỉ dừng ở kiểm soát chuyên cần mà còn hỗ trợ phân tích dữ liệu hành vi, giúp nhà trường kịp thời điều chỉnh công tác quản lý, giáo dục. Đây là minh chứng cho nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu số hóa toàn diện, đưa công nghệ trở thành công cụ nâng cao kỷ cương, chất lượng dạy học trong kỷ nguyên số.
Ông Nguyễn Hải Sơn – Hiệu trưởng Trường THCS Hải Xuân (Ninh Bình) cho biết, nhà trường đặc biệt chú trọng bồi dưỡng kỹ năng công nghệ thông tin, kỹ năng khai thác ứng dụng số và bảo đảm an toàn thông tin cho đội ngũ. Khi giáo viên có đủ năng lực số, việc triển khai các nền tảng quản lý, dạy học trực tuyến và kho học liệu số mới phát huy hiệu quả.
Nhà trường đã số hóa dữ liệu và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung theo hướng dẫn của Sở GD&ĐT; dữ liệu giáo viên, học sinh được định danh đầy đủ, phục vụ hiệu quả công tác tuyển sinh, thống kê, báo cáo và quản lý hồ sơ. Các phần mềm quản lý, sổ điểm điện tử, hệ thống duyệt giáo án điện tử và kho học liệu số được sử dụng thường xuyên trong hoạt động chuyên môn.
“Từ nguồn ngân sách địa phương và sự hỗ trợ của các tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở vật chất phục vụ ứng dụng công nghệ ngày càng hoàn thiện. Trường vừa tiếp nhận 30 máy tính do Tập đoàn Vingroup trao tặng, bổ sung cho phòng Tin học. 100% lớp học được trang bị máy tính và thiết bị thông minh, tạo điều kiện để giáo viên nâng cao chất lượng bài giảng”, ông Sơn cho biết.
Ảnh minh họa INT.
Rào cản cần tháo gỡ
Khi các mô hình số hóa đi vào vận hành, sổ điểm điện tử, học bạ số và các quy trình phê duyệt trực tuyến giúp giảm đáng kể thời gian xử lý hồ sơ, sổ sách cho giáo viên. Qua đó, giải phóng người thầy khỏi những công việc lặp lại, tạo điều kiện tập trung nhiều hơn cho đổi mới phương pháp giảng dạy và tăng cường tương tác với học sinh.
Theo bà Nguyễn Thị Lý - Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Du (Đại Mỗ, Hà Nội), nhà trường đang xây dựng kế hoạch triển khai mô hình Trường học số Google từ năm học 2026–2027 cho một số lớp và môn học, dựa trên các phương pháp giáo dục tích cực trên nền tảng công nghệ. Mô hình hướng tới cá nhân hóa, phát huy tính chủ động của người học, đồng thời bảo đảm học sinh tiếp cận nội dung số an toàn trên mọi thiết bị sử dụng trong trường học.
Cùng với đó, nhà trường chú trọng nâng cao năng lực công nghệ thông tin, năng lực số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên trong quản lý, giảng dạy, kiểm tra, đánh giá, kết hợp sử dụng các công cụ số của Google. Việc thường xuyên cập nhật kiến thức, kỹ năng số giúp giáo viên tổ chức hoạt động giáo dục phù hợp định hướng đổi mới của Chương trình GDPT 2018.
“Ngay từ đầu năm học 2025–2026, Trường THCS Nguyễn Du đã tổ chức kiểm tra trên máy tính với phân công cụ thể cho từng bộ phận. Đồng thời, nhà trường số hóa các văn bản trên hệ thống phần mềm như giáo án, lịch báo giảng, hồ sơ chuyên môn… Đây là những bước đi cần thiết nhằm nâng cao chất lượng quản lý, giảng dạy, kiểm tra, đánh giá, phù hợp xu thế chuyển đổi số”, bà Nguyễn Thị Lý cho biết.
Dưới góc nhìn chuyên gia, ThS Lê Trung Kiên - Trung tâm Bồi dưỡng Kiến thức Phù Đổng (Sóc Sơn, Hà Nội) nhận định, hệ thống dữ liệu số giúp bảo đảm tính chính xác, khách quan. Việc chấm thi bằng máy, quản lý điểm số tập trung trên nền tảng đám mây góp phần ngăn chặn tiêu cực, hạn chế can thiệp sửa điểm. Toàn bộ quá trình rèn luyện của học sinh được lưu trữ xuyên suốt, hình thành “hồ sơ số” minh bạch, tin cậy.
Tuy nhiên, bên cạnh hiệu quả rõ rệt, việc triển khai Nghị quyết 57 và 71 vẫn đối mặt không ít thách thức. Sự chênh lệch điều kiện kinh tế giữa các vùng miền dẫn đến khoảng cách số đáng kể: trong khi nhiều trường ở đô thị đã ứng dụng AI, không ít cơ sở ở vùng sâu, vùng xa vẫn gặp khó khăn về hạ tầng, đường truyền Internet và thiết bị công nghệ.
Việc đào tạo lại kỹ năng số cần được thực hiện bài bản, thường xuyên, thay vì các lớp tập huấn ngắn hạn mang tính phong trào. Khi dữ liệu cá nhân của học sinh và giáo viên được đưa lên môi trường mạng, yêu cầu bảo mật trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Bất kỳ sự cố rò rỉ thông tin nào cũng có thể gây ra những hệ lụy khó lường. - ThS Lê Trung Kiên.
