Nếu 30 năm trước, Pierella (Costa Rica) chỉ là đồng cỏ khô cháy, trống trơn, khét danh “đất chết” thì giờ đây đã xanh tươi bạt ngàn và nô nức chim muông. Tuy nhỏ bé và chỉ là khu bảo tồn tự nhiên tư nhân, nó đang là tấm gương cho Costa Rica và có thể là cả toàn cầu.
Cho thiên nhiên cái kén
Thập niên 1990, sau nhiều năm bị lạm chăn thả, Pierella – đồng cỏ ở Sarapiquí rơi vào tình trạng “đất chết”. Toàn bộ cây cối biến mất, cỏ chết khô và đất cằn cỗi như thể không còn sót lại hạt dinh dưỡng nào.
Cảnh tượng điêu tàn của nó khiến William Camacho và Kristal Barrantes - cư dân Costa Rica yêu thiên nhiên - không chịu đựng nổi, quyết tâm dốc hết tiền tiết kiệm mua một vùng đất nhỏ, diện tích chỉ 400m2 và trồng cây, nuôi bướm.
Camacho và Kristal chăm chỉ chăm sóc mảnh vườn nhỏ, biến nó thành trang trại bướm. Họ hợp tác với Công ty Cung cấp Côn trùng Costa Rica, bán nhộng cho các nhà nuôi bướm và sở thú trên khắp thế giới, lấy tiền mua thêm đất, tăng diện tích nuôi bướm. Cứ thế, sau 30 năm, họ đã mua trọn Pierella và biến nó thành Vườn Sinh thái Pierella.
“Chúng tôi chính là một trong những nhà nhân giống bướm đầu tiên ở Costa Rica áp dụng phương pháp chăn nuôi bền vững”, Camacho tự hào. Sau khi trồng cây chủ cho sâu bướm, tất cả những gì họ phải làm là kiên trì chờ đợi. Trước vườn sâu, con nào con nấy béo mũm mĩm, chim chóc bị thu hút đến. Chúng mang theo hạt từ tứ phương, thả xuống mảnh đất cằn và hạt giống sẽ nảy mầm, dần dà hồi sinh màu xanh cho cả khu vực.
“Ở vườn của chúng tôi, bươm bướm là yếu tố thiết yếu quyết định sự phục hồi. Sâu bướm thu hút chim chóc, bươm bướm thụ phấn và lôi kéo các loài bò sát. Mạng lưới thức ăn tự nhiên được hình hài từ gốc, tạo điều kiện cho các loài lưỡng cư, có vú quay trở lại, tái sinh rừng mưa nhiệt đới trù phú”, Camacho giải thích cặn kẽ.
Sự đáp trả hậu hĩnh
Từ năm 1995, Camacho và Kristal đã mở cửa Vườn Sinh thái Pierella và tổ chức các chuyến tham quan cho hàng ngàn du khách cũng như sinh viên trên khắp thế giới. Họ lấy thu nhập đầu tư tăng diện tích vườn bướm và tài trợ cho hoạt động tái trồng rừng, nâng cao nhận thức của cộng đồng về rừng.
“Chính nhờ nỗ lực tái trồng rừng, diện tích rừng Costa Rica mới dần gia tăng sau khi đã mất 75% vào năm 1940”, Kristal cho biết. Hiện, Vườn Sinh thái Pierella có hàng chục loài bướm và loài nào cũng tích cực giúp cây thụ phấn.
“Các bạn đã sẵn sàng cho chuyến phiêu lưu khám phá chưa nào”, Camacho hào hứng hỏi du khách. Ông đích thân dẫn mọi người tham quan, chỉ cho họ từ con ếch cây da xanh, mắt đỏ đến con chim tucano mỏ to như gắn cả quả chuối chín vàng trên đầu.
Có tổng cộng hơn 200 loài chim sinh sống trong Vườn Sinh thái Pierella, động vật có vú cũng rất phong phú với khỉ, lười, mèo đốm… Cây xanh phủ kín các ngả, tầng trên tầng dưới không khác gì rừng nhiệt đới nguyên sinh. Vì là vườn tư, Camacho và Kristal trồng ca cao dọc các lối đi, thu hoạch quả rồi mở cả lớp làm chocolate cho du khách thực hành.
Điểm hấp dẫn nhất của Vườn Sinh thái Pierella là Vườn Bướm được quây xung quanh bằng lưới. Trong vườn, hàng ngàn con bướm đủ sắc màu bay rập rờn, khiến du khách như lạc vào thế giới thần tiên.
Khoảnh khắc được trông chờ nhất ở Vườn Sinh thái Pierella là khi bảng nhộng nở thành bướm. Du khách có thể tận mắt chứng kiến con nhộng nứt vỏ thò bộ cánh non xoăn tít và dần mở ra thành cánh bướm muôn màu.
Camacho và Kristal phục vụ bữa ăn tự nấu, du khách ăn cùng với chủ vườn. Họ nấu bằng bếp củi nên thức ăn có vị rất hoài niệm. Khi màn đêm buông xuống, Camacho cầm đèn pin lên và lại lần nữa hào hứng hô, “Các bạn đã sẵn sàng cho chuyến phiêu lưu khám phá chưa nào”. Ông cẩn thận soi đèn cho mọi người thấy đàn kiến cắt lá đang diễu hành thành hàng, nhộn nhịp tha lá về tổ, những con ếch phi tiêu cực độc, rắn và cả kỳ nhông, kỳ đà.
Đêm ở Vườn Sinh thái Pierella rất ồn ã, ếch nhái kêu râm ran, côn trùng rỉ rả và gió lùa tán lá xào xạc. Trong tàu lá chuối rộng, gia đình dơi trắng Honduras xúm xít, xinh xinh như những cục bông nép vào nhau.
Sáng ra, Vườn Sinh thái Pierella được đánh thức bởi tiếng khỉ kêu và chim hót. Chim ruồi Jacobin cổ trắng rạn người, thoải mái đến máng ăn nhấm nháp mật. Chim ăn ong mình xanh coban sáng bóng lướt qua các tán cây, chụp mồi nhanh như chớp…
“Thật không thể tin nổi, thế giới tự nhiên đẹp tuyệt trần này lại được gây dựng chỉ từ một cái kén”, phóng viên Mizuki Uchiyama ngỡ ngàng. Bằng hành động rất nhỏ, Camacho và Kristal đã làm nên điều diệu kỳ, chứng minh hiệu ứng cánh bướm là có thật. Giữa kỷ nguyên quá nhiều thiên tai vì phá rừng, họ xứng đáng được nêu gương.
