Siết chặt quản lý dạy thêm, học thêm tạo bước ngoặt giảm áp lực học tập

Nhiều tác động tích cực

Từ ngày 11/6/2026, Quyết định số 61/2026/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội về quản lý hoạt động dạy thêm, học thêm trên địa bàn Thủ đô chính thức có hiệu lực. Được đánh giá là một trong những văn bản pháp lý quyết liệt và có tính răn đe cao nhất từ trước đến nay, văn bản này trở thành tâm điểm thu hút sự quan tâm của dư luận, từ các nhà quản lý, chuyên gia giáo dục cho đến hàng triệu phụ huynh và học sinh.

Từ góc độ chuyên gia tâm lý, ông Lê Thanh Tùng - Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET) đánh giá, Quyết định 61/2026/QĐ-UBND ra đời trong bối cảnh hoạt động dạy thêm, học thêm tại Hà Nội có dấu hiệu phân hóa phức tạp. Bên cạnh nhu cầu bổ trợ kiến thức chính đáng, làn sóng "chạy đua" điểm số và những biến tướng mang tính trục lợi đã vô tình biến việc học thêm thành một gánh nặng tâm lý và tài chính khổng lồ.

Để giải quyết triệt để, quyết định mới đưa ra những lằn ranh đỏ rõ ràng: Ngoại trừ các lớp nghệ thuật, thể thao hoặc kỹ năng sống tự nguyện, hoạt động dạy thêm – học thêm văn hóa (Toán, Tiếng Việt, Tiếng Anh chương trình phổ thông) ở cấp Tiểu học bị nghiêm cấm dưới mọi hình thức, kể cả trong hay ngoài nhà trường. Đây là điều vô cùng cần thiết và phù hợp với thực tế.

Giáo viên đang hưởng lương từ ngân sách nhà nước không được phép tổ chức dạy thêm ngoài nhà trường. Trường hợp tham gia dạy tại các trung tâm được cấp phép, giáo viên phải báo cáo và được sự đồng ý bằng văn bản của Hiệu trưởng, đồng thời cam kết không để ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy chính khóa.

Các cơ sở dạy thêm ngoài nhà trường phải công khai mức học phí, chương trình giảng dạy và danh sách giáo viên. Việc ép buộc học sinh học thêm dưới mọi hình thức (như giảm điểm trên lớp, ra đề kiểm tra nằm ngoài chương trình chính khóa nhưng có trong lớp học thêm) sẽ bị xử phạt hành chính ở khung cao nhất, thậm chí tước giấy phép hoạt động vĩnh viễn và kỷ luật nghiêm khắc đối với cá nhân vi phạm.

Bày tỏ đồng tình với mục tiêu của Quyết định 61/2026/QĐ-UBND, bà Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương (phường Hồng Hà, Hà Nội) cho hay, văn bản này giúp tăng cường quản lý hoạt động dạy thêm, học thêm, hạn chế tình trạng lạm dụng dạy thêm, giảm áp lực cho học sinh và bảo đảm môi trường giáo dục lành mạnh, công bằng.

Sự xuất hiện của Quyết định 61/2026/QĐ-UBND giống như một chiếc "phanh gấp" đối với "cơn lốc" dạy thêm, học thêm đang càn quét các đô thị lớn nhiều năm qua, tạo ra những chuyển dịch rõ rệt trong tâm lý và hành vi của các bên liên quan.

Tác động dễ nhận thấy nhất là tâm lý của học sinh, đặc biệt là lứa tuổi tiểu học và đầu THCS. Việc không còn phải "chạy ca" từ trường học đến các lò luyện thi từ 5h chiều đến 9h tối giúp các em có thêm thời gian nghỉ ngơi, tham gia các hoạt động thể chất và gắn kết gia đình. Giảm áp lực học thêm đồng nghĩa với giảm bớt hội chứng lo âu, trầm cảm do quá tải học tập vốn đang báo động trong giới trẻ thành thị.

Theo ông Trần Đăng Lực, Hiệu trưởng Trường THCS Đông La (An Khánh, Hà Nội), nhiều nơi phụ huynh thừa nhận, trước đây họ cho con đi học thêm phần lớn vì tâm lý đám đông và nỗi sợ con "thua bạn kém bè". Khi Quyết định này của Thành phố đi vào thực thi, việc tiếp cận các lớp học thêm sẽ trở nên có chọn lọc hơn. Phụ huynh buộc phải nhìn nhận lại năng lực thực tế của con thay vì phó mặc hoàn toàn cho các lớp học ca ba.

Nhìn nhận những thách thức

Hiệu trưởng Trường THCS Đông La cho rằng, Quyết định này là một cuộc sát hạch về đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn. Khi không thể "găm bài" để dành cho lớp dạy thêm, giáo viên bắt buộc phải tập trung toàn bộ tâm huyết vào bài giảng chính khóa trên lớp. Những thầy cô có năng lực sư phạm cao đón nhận quy định này như một cách lấy lại danh dự cho nghề giáo, tách bạch giữa cống hiến sư phạm và kinh doanh giáo dục.

Tuy nhiên, từ thực tiễn quản lý trường học, bà Nguyễn Thị Vân Hồng cho rằng, việc triển khai cần có sự linh hoạt và phù hợp với từng địa bàn, từng đối tượng học sinh. Nhu cầu học thêm hiện nay là có thật, đặc biệt đối với học sinh cuối cấp, các em cần củng cố kiến thức hoặc bồi dưỡng năng khiếu. Nếu quản lý quá chặt mà chưa có giải pháp hỗ trợ đi kèm, nhu cầu này có thể chuyển sang các hình thức khó kiểm soát hơn.

"Điều quan trọng không phải là cấm bằng mọi giá, mà là minh bạch hóa hoạt động dạy thêm, bảo đảm tự nguyện, đúng nhu cầu, không gây áp lực cho học sinh và phụ huynh, đồng thời giữ gìn hình ảnh, uy tín của người thầy. Để quyết định đi vào cuộc sống hiệu quả cần giảm bớt áp lực thành tích, đổi mới kiểm tra đánh giá, nâng cao chất lượng dạy học chính khóa và có cơ chế lắng nghe ý kiến từ cơ sở" - bà Vân Hồng phân tích.

Chuyên gia tâm lý Lê Thanh Tùng nhấn mạnh, Nhà nước cần có cơ chế tăng thu nhập chính đáng cho giáo viên. Khi đồng lương phản ánh đúng giá trị lao động và mức sống tại đô thị lớn như Hà Nội, người thầy sẽ cống hiến trọn vẹn cho bài giảng trên lớp mà không phải trăn trở với gánh nặng cơm áo gạo tiền thông qua các lớp dạy thêm sau giờ chính khóa.

Quyết định 61/2026/QĐ-UBND của TP Hà Nội không nhằm mục đích "triệt tiêu" nhu cầu học tập nâng cao của học sinh, mà là đưa hoạt động này trở về đúng quỹ đạo bản chất của nó là tự nguyện, bổ trợ và lành mạnh. Để quyết định này duy trì hiệu lực lâu dài và đi vào đời sống một cách tự nhiên cần thực hiện đồng bộ các giải pháp.

Thay vì đóng cửa trường học từ 4h30 chiều, các nhà trường cần được tạo cơ chế mở các CLB về thể thao, nghệ thuật, STEM, thư viện thông minh... ngay trong khuôn viên trường nhằm hỗ trợ những phụ huynh chưa thể đón con sớm, đồng thời giúp trẻ giải tỏa năng lượng tích cực.

Đẩy mạnh xây dựng kho học liệu số, các bài giảng trực tuyến chất lượng cao, miễn phí của ngành Giáo dục Thủ đô để học sinh có thể tự học, tự bổ trợ kiến thức tại nhà theo nhịp độ cá nhân mà không cần đến lớp học thêm. Các trường học cần thay đổi tiêu chí đánh giá thi đua, không lấy tỷ lệ học sinh giỏi hay điểm số trung bình quá cao làm áp lực với giáo viên.

​