Quảng Ninh từ khát vọng cải cách đến mô hình phát triển dẫn dắt kỷ nguyên mới

Đó là minh chứng cho một hành trình cải cách bền bỉ, một tư duy phát triển có tầm nhìn dài hạn và một mô hình điều hành đang từng bước trở thành hình mẫu của nền hành chính kiến tạo trong kỷ nguyên phát triển mới.

Điều đáng chú ý, Quảng Ninh hiện là địa phương duy nhất đồng thời nằm trong nhóm dẫn đầu của cả 2 bộ chỉ số quan trọng nhất về môi trường đầu tư và hiệu quả phát triển kinh tế tư nhân.

Nếu PCI phản ánh chất lượng điều hành, mức độ minh bạch và thuận lợi của môi trường kinh doanh thì BPI lại đo lường hiệu quả thực chất của khu vực kinh tế tư nhân thông qua khả năng sinh lời, liên kết chuỗi và năng lực đổi mới sáng tạo.

Việc cùng lúc đạt kết quả cao ở cả 2 chỉ số cho thấy Quảng Ninh không chỉ tạo được môi trường đầu tư hấp dẫn trên giấy tờ, mà đã thực sự chuyển hóa cải cách thể chế thành sức mạnh phát triển của doanh nghiệp và nền kinh tế địa phương.

Kết quả ấy càng trở nên có giá trị khi đặt trong bối cảnh kinh tế chung của cả nước vẫn còn nhiều khó khăn. Theo Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 do VCCI công bố, dù số doanh nghiệp đang hoạt động trên toàn quốc đã vượt mốc 1 triệu doanh nghiệp, tăng 6,6% so với năm trước và số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt kỷ lục gần 297.500 doanh nghiệp, song cộng đồng doanh nghiệp vẫn đang đối diện hàng loạt thách thức lớn.

Có tới 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng; 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm; 26% doanh nghiệp phản ánh còn phát sinh chi phí không chính thức trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Đặc biệt, chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp có khả năng thường xuyên dự báo thay đổi chính sách, một con số cho thấy niềm tin vào tính ổn định và minh bạch thể chế vẫn là vấn đề lớn của môi trường kinh doanh hiện nay.

Trong bức tranh ấy, việc Quảng Ninh tiếp tục duy trì được niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp cho thấy chất lượng điều hành của địa phương này không phải là kết quả của các giải pháp ngắn hạn hay phong trào hình thức, mà được xây dựng bằng cả một quá trình cải cách liên tục, đồng bộ và thực chất.

Nhiều năm qua, Quảng Ninh luôn kiên trì theo đuổi mục tiêu xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Tỉnh là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong việc xây dựng Trung tâm Phục vụ hành chính công, đẩy mạnh cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông”, số hóa hồ sơ, công khai minh bạch thủ tục và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu.

Điều quan trọng hơn là Quảng Ninh không xem cải cách hành chính là nhiệm vụ kỹ thuật đơn thuần, mà coi đây là động lực phát triển, là lợi thế cạnh tranh chiến lược của địa phương. Chính tư duy ấy đã giúp Quảng Ninh nhiều năm liền giữ được vị trí dẫn đầu về chất lượng điều hành.

Theo kết quả PCI 2025 phiên bản 2.0, Quảng Ninh đứng thứ 3 toàn quốc về chỉ số Cạnh tranh bình đẳng, thứ 4 về Chính quyền kiến tạo và tiếp tục duy trì mặt bằng cao ở các chỉ số Thiết chế pháp lý, Tiếp cận nguồn lực.

Đây đều là những nhóm chỉ số phản ánh chiều sâu chất lượng quản trị, rất khó cải thiện nếu không có sự thay đổi đồng bộ trong tư duy điều hành, kỷ luật công vụ và trách nhiệm phục vụ của đội ngũ cán bộ.

Điều đáng nói hơn là Quảng Ninh không chỉ dừng ở việc tạo môi trường đầu tư thuận lợi, mà đang từng bước xây dựng được hệ sinh thái phát triển cho doanh nghiệp tư nhân.

Kết quả Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) năm 2025 cho thấy Quảng Ninh đứng thứ 3 cả nước với 5,33 điểm, chỉ sau TPHCM và Hà Nội. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở thứ hạng, mà ở cấu trúc phát triển khá cân bằng và bền vững của kinh tế tư nhân địa phương. Tỷ lệ doanh nghiệp báo lãi đạt tới 72,1%, cao nhất trong nhóm các địa phương dẫn đầu BPI; tỷ lệ doanh nghiệp có liên kết chuỗi cung ứng trong nước đạt 68,2%, cao nhất trong 34 tỉnh, thành phố được khảo sát.

Những con số ấy cho thấy Quảng Ninh không chỉ mạnh về thu hút đầu tư, mà còn đang hình thành được môi trường hỗ trợ doanh nghiệp kết nối, hợp tác và phát triển bền vững trong chuỗi giá trị nội địa.

Đây là điều có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang chuyển dần từ mô hình tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ sang mô hình dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ và năng lực nội sinh của doanh nghiệp trong nước.

Thành công của Quảng Ninh vì thế không đơn thuần là kết quả của một vài chính sách ưu đãi, mà phản ánh năng lực chuyển hóa tiềm năng thành động lực phát triển thông qua cải cách thể chế và quản trị hiện đại.

Nhìn sâu hơn, thành công ấy còn phản ánh một tầm nhìn phát triển dài hạn và nhất quán. Quảng Ninh không chỉ hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế đơn thuần, mà đang từng bước định hình vai trò là cực tăng trưởng năng động phía Bắc với định hướng phát triển dựa trên kinh tế biển, logistics, công nghiệp công nghệ cao, du lịch chất lượng cao, kinh tế số và đổi mới sáng tạo.

Những định hướng như phát triển đặc khu Vân Đồn, khu kinh tế số, khu hợp tác kinh tế qua biên giới, cửa khẩu thông minh hay hạ tầng logistics liên vùng cho thấy tỉnh đang chủ động mở ra không gian phát triển mới thay vì bằng lòng với những lợi thế sẵn có.

Từ thực tiễn Quảng Ninh có thể rút ra nhiều bài học quan trọng cho quá trình phát triển địa phương trong giai đoạn mới. Trước hết, cải cách hành chính chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi vào thực chất và tạo được niềm tin cho doanh nghiệp. Một môi trường đầu tư hấp dẫn không chỉ nằm ở ưu đãi hay khẩu hiệu, mà ở tính minh bạch, sự ổn định và khả năng giải quyết công việc hiệu quả của bộ máy công quyền.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà là thay đổi phương thức quản trị để giảm chi phí, giảm thời gian và nâng cao chất lượng phục vụ.

Ngoài ra, muốn phát triển nhanh phải có tư duy dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và luôn chủ động tìm kiếm không gian tăng trưởng mới.

Trong giai đoạn cạnh tranh hiện nay, lợi thế lớn nhất của một địa phương không còn nằm ở tài nguyên thiên nhiên, mà ở chất lượng điều hành và khả năng kiến tạo phát triển.

Quảng Ninh đang cho thấy một hướng đi đáng chú ý: Lấy cải cách thể chế làm nền tảng, lấy doanh nghiệp làm trung tâm và lấy hiệu quả thực chất làm thước đo của mọi chính sách phát triển.

Việc tiếp tục dẫn đầu ở cả PCI và BPI năm 2025 không chỉ tạo thêm đòn bẩy để Quảng Ninh thu hút đầu tư, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao sức cạnh tranh quốc tế, mà còn củng cố niềm tin về một mô hình phát triển hiện đại, bền vững và có tầm nhìn dài hạn.

Với nền tảng hạ tầng đồng bộ, chất lượng điều hành thuộc nhóm dẫn đầu cả nước, tốc độ chuyển đổi số mạnh mẽ, dư địa phát triển kinh tế biển và logistics rất lớn cùng khát vọng đổi mới không ngừng, Quảng Ninh đang hội tụ ngày càng rõ những điều kiện để trở thành một cực tăng trưởng chiến lược của miền Bắc.

Thành công hôm nay vì thế không chỉ là kết quả của một nhiệm kỳ hay một giai đoạn phát triển, mà đang mở ra kỳ vọng mới về vị thế của Quảng Ninh trong tương lai gần, một đô thị hiện đại, năng động, có sức cạnh tranh quốc tế và có cơ sở để hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không xa.