Nhìn trước sự thay đổi để chọn ngành học
Sự chuyển động mạnh mẽ của ngành công nghiệp ô tô điện đang đặt ra yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực khiến nữ sinh viên Đoàn Ngọc Linh ở Vĩnh Long càng vững tin với lựa chọn của mình.
Linh hiện chuẩn bị bước vào năm 4 của lớp ĐH Kỹ thuật ô tô điện khóa 47 và 48, Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật (SPKT) Vĩnh Long. Cũng như nhiều bạn trẻ khác, Linh từng đứng trước câu hỏi không dễ với một học sinh khi chọn ngành đại học: học gì để có thể theo kịp thị trường lao động trong những năm tới?
Sự lựa chọn của Linh cuối cùng hướng về Kỹ thuật ô tô điện - lĩnh vực đang có những thay đổi nhanh chóng cùng sự phát triển của xe điện.
Điều đáng nói, Linh không phải nữ sinh duy nhất trong lớp học gần 50 bạn sinh viên. Cùng theo học ngành này còn có hai bạn nữ khác. Trong một lĩnh vực kỹ thuật vốn thường thu hút nam sinh, việc những nữ sinh chủ động lựa chọn ngành học mới cho thấy cách nhìn về nghề nghiệp đang có những thay đổi nhất định.
Em chọn học ngành này là từ sự tư vấn của cha. Cha em làm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, ông nhận thấy ô tô điện đang ngày càng phổ biến và đây có thể là một lĩnh vực giàu tiềm năng nên khuyên em cân nhắc theo học. Gia đình em cũng ủng hộ lựa chọn này", Linh kể.
Nhưng sự ủng hộ của gia đình chỉ là điểm khởi đầu. Điều khiến Linh ngày càng tin vào quyết định của mình lại đến từ chính quá trình học tập. Càng tiếp cận với kiến thức chuyên ngành, thực hành tại xưởng và trải nghiệm thực tế trên ô tô điện, Linh càng nhận thấy lĩnh vực mình lựa chọn đang mở ra nhiều cơ hội.
Tại lễ trao chứng nhận Kỹ thuật viên SSC Bậc 1 của VinFast vừa diễn ra vài ngày trước, Linh đặt một câu hỏi mà không chỉ sinh viên ngành ô tô cần suy nghĩ: liệu kiến thức hiện tại đã đủ để cạnh tranh khi ra trường, hay người học sẽ nhanh chóng bị đào thải nếu không kịp thích nghi với công nghệ mới?
Linh cho rằng câu trả lời nằm ở tinh thần chủ động học hỏi và liên tục cập nhật.
Đó cũng là một trong những vấn đề lớn của giáo dục đại học hiện nay: ngành nghề thay đổi nhanh hơn trước, công nghệ liên tục xuất hiện, trong khi một tấm bằng đại học không còn đồng nghĩa với việc người học đã hoàn tất quá trình chuẩn bị nghề nghiệp.
Với sinh viên kỹ thuật, điều này càng rõ khi những công nghệ mới đang làm thay đổi chính nội dung công việc.
Ô tô điện không đơn thuần thay thế động cơ đốt trong bằng một nguồn năng lượng khác. Sự phát triển của phương tiện điện kéo theo những yêu cầu mới về điện, điện tử, điều khiển, chẩn đoán và các hệ thống công nghệ trên xe. Vì vậy, người học chọn ngành hôm nay cũng cần nhìn xa hơn nhu cầu tuyển dụng ở thời điểm hiện tại.
Trong quá trình học, những giờ thực hành tại xưởng không phải lúc nào cũng dễ dàng đối với các nữ sinh. Những công việc nặng nhọc khiến Linh và hai bạn nữ trong lớp gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của các bạn cùng lớp và nỗ lực của bản thân, Linh từng bước vượt qua.
Giảng viên Nguyễn Đức Lộc, giáo viên quản lý lớp, đánh giá Linh là sinh viên có đam mê với ngành học đã lựa chọn, luôn cố gắng học tập, nghiên cứu. Trong quá trình học, Linh cũng nhận được sự hỗ trợ của các bạn nam đối với những phần việc nặng nhọc.
Còn theo giáo viên quản lý Nguyễn Quế Anh, với nữ sinh, việc học ngành kỹ thuật có những khó khăn riêng, nhưng Linh vẫn vượt qua để hoàn thành chương trình.
Điều quan trọng là những khó khăn ấy không khiến Linh nghi ngờ lựa chọn ban đầu. Ngược lại, quá trình học tập và thực hành càng giúp nữ sinh hiểu rõ hơn về nghề mình đã chọn.
Doanh nghiệp "chấm điểm" sinh viên khi còn trên ghế nhà trường
Một lựa chọn ngành học đúng là chưa đủ. Người học còn cần được trang bị những năng lực phù hợp với công việc thực tế.
Đây chính là điểm đáng chú ý trong câu chuyện của Linh và 18 sinh viên khác vừa hoàn thành chương trình đào tạo Kỹ thuật sửa chữa cơ bản xe ô tô điện VinFast tại Trường ĐH SPKT Vĩnh Long.
Linh là một trong 19 sinh viên khóa đầu tiên của trường hoàn thành chương trình và được cấp chứng nhận sau 320 giờ thực hành trong 2 tháng.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở chứng nhận mà ở cách chương trình được tổ chức: doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo, đưa yêu cầu kỹ thuật thực tế vào môi trường đại học.
Chương trình Kỹ thuật sửa chữa cơ bản xe ô tô điện do VinFast xây dựng theo tiêu chuẩn kỹ thuật của hãng, được Trường ĐH SPKT Vĩnh Long đưa vào tổ chức giảng dạy. Các giảng viên tham gia đào tạo cũng được huấn luyện theo chương trình Train-the-Trainer và được VinFast chứng nhận năng lực giảng dạy.
Như vậy, thay vì chờ đến khi sinh viên tốt nghiệp mới bắt đầu làm quen với yêu cầu của doanh nghiệp, những yêu cầu đó được đưa đến với người học ngay trong quá trình đào tạo.
Với Linh, đây là cơ hội để kiến thức trên giảng đường được kết nối với công nghệ thực tế. Nữ sinh cùng các bạn từng có cơ hội trải nghiệm ô tô điện trên nhiều cung đường. Đặc biệt, có hai lần xe gặp những lỗi hỏng vặt, Linh đã có thể bình tĩnh xác định và xử lý dựa trên kiến thức đã được học.
Những tình huống như vậy có thể chưa phải những bài toán kỹ thuật phức tạp, nhưng với một sinh viên, đó là bước chuyển quan trọng từ “biết kiến thức” sang “biết vận dụng kiến thức”.
Đây cũng là điều Linh cho rằng sinh viên cần chủ động tìm kiếm trong quá trình học: không chỉ học những gì chương trình đào tạo cung cấp, mà phải tìm cách tiếp cận công nghệ mới và chuẩn bị trước khi thị trường lao động buộc mình phải thay đổi. Sau khi hoàn thành khóa đào tạo, Linh hướng tới mục tiêu trở thành cố vấn kỹ thuật cho các hãng xe.
Câu chuyện của Linh vì thế không chỉ là chuyện một nữ sinh chọn ngành Kỹ thuật ô tô Điện. Đó còn là câu chuyện về cách người trẻ lựa chọn tương lai nghề nghiệp trong một thị trường đang dịch chuyển.
Nếu chọn ngành dựa hoàn toàn vào những gì đang phổ biến, người học có thể chỉ bắt kịp nhu cầu của hôm nay. Nhưng nếu nhìn vào xu hướng công nghệ, sự thay đổi của ngành nghề và nhu cầu nhân lực trong tương lai, lựa chọn ngành học có thể trở thành bước chuẩn bị dài hạn cho sự nghiệp.
Ở chiều ngược lại, câu chuyện này cũng cho thấy trách nhiệm của cơ sở giáo dục đại học không dừng ở việc cung cấp kiến thức nền tảng. Khi ngành nghề thay đổi nhanh, nhà trường cần tăng cường kết nối doanh nghiệp, đưa công nghệ và yêu cầu thực tế vào chương trình đào tạo, giúp sinh viên có cơ hội trải nghiệm công việc ngay khi còn trên ghế giảng đường.
Với mô hình hợp tác giữa Trường ĐH SPKT Vĩnh Long và VinFast, khoảng cách giữa giảng đường và thị trường lao động được rút ngắn hơn khi sinh viên có thể tiếp cận công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu nghề nghiệp của doanh nghiệp từ sớm.
Và với những người học như Linh, sự chuẩn bị ấy có thể bắt đầu từ một quyết định tưởng như rất đơn giản: chọn đúng ngành cho tương lai, thay vì chỉ chọn một ngành đang có nhu cầu ở hiện tại.
