Vị trí đặc biệt của Giáo dục đào tạo
TS Vũ Hải Anh - Phó Trưởng bộ môn Luật học thuộc Khoa Luật, Học viện Ngân hàng nhìn nhận, nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động phức tạp, khó lường, tác động sâu rộng đến mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Đây là nhiệm kỳ mà đất nước ta phải đối diện với những thách thức chưa từng có. Tuy nhiên, Đảng ta đã giữ vững được sự chủ động chiến lược, các quyết sách lớn được ban hành kịp thời, có trọng tâm, trọng điểm, thể hiện rõ tư duy đổi mới, linh hoạt nhưng kiên định về mục tiêu phát triển đất nước độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng.
Trong bối cảnh đó, giáo dục và đào tạo tiếp tục được Đảng và Nhà nước xác định là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò nền tảng trong phát triển con người, phát triển nguồn nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước.
Một trong những thành tựu có ý nghĩa chiến lược của nhiệm kỳ Đại hội XIII là việc Đảng tiếp tục khẳng định và cụ thể hóa mạnh mẽ quan điểm: Phát triển giáo dục và đào tạo là đầu tư cho phát triển bền vững, đặt con người ở vị trí trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Các chủ trương lớn của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo tiếp tục được triển khai đồng bộ, cụ thể hóa, gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển kinh tế tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Hệ thống chính sách về giáo dục từng bước được hoàn thiện theo hướng mở, linh hoạt, gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Vai trò của giáo dục trong việc hình thành nhân cách, đạo đức, lối sống, bản lĩnh chính trị cho thế hệ trẻ ngày càng được nhấn mạnh, góp phần củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng trong nhà trường.
Ở cấp cơ sở, điều này thể hiện qua sự thay đổi trong tư duy quản trị giáo dục, chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy và đánh giá người học theo hướng thực chất hơn, tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
"Giáo dục không chỉ hướng tới trang bị tri thức, kỹ năng, mà còn chú trọng bồi dưỡng đạo đức, lối sống, bản lĩnh chính trị, ý thức công dân và tinh thần trách nhiệm xã hội cho người học, góp phần củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng trong nhà trường" - TS Vũ Hải Anh nhấn mạnh.
Đổi mới cách tiếp cận
Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã thể hiện tư duy đổi mới mạnh mẽ, xác định giáo dục và đào tạo là đột phá chiến lược trong phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong giai đoạn mới.
Đổi mới giáo dục được thực hiện trên nhiều bình diện mà trước hết là đổi mới chương trình, nội dung và phương pháp giảng dạy. Nội dung, chương trình và phương pháp dạy học từng bước được đổi mới theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, tăng cường tư duy phản biện, sáng tạo và khả năng thích ứng với bối cảnh mới.
Các cơ sở đào tạo đã từng bước chuyển từ tiếp cận truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực người học; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong dạy - học và quản lý; tăng cường tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình; mở rộng liên kết với doanh nghiệp và địa phương.
Chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng từng bước được nâng lên, đồng thời giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống và trách nhiệm xã hội cho người học tiếp tục được coi trọng.
Từ góc nhìn thực tiễn, có thể thấy rằng cách tiếp cận mới trong phát triển giáo dục đã tạo điều kiện để các cơ sở chủ động hơn trong hoạch định chiến lược và tổ chức thực hiện, phù hợp với đặc thù từng ngành, từng địa phương.
Giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp được định hướng rõ hơn theo nhu cầu của thị trường lao động, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hoạt động nghiên cứu khoa học, công bố học thuật, chuyển giao tri thức trong các cơ sở giáo dục được thúc đẩy, từng bước nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Đẩy mạnh hoạt động chuyển đổi số
Theo TS Vũ Hải Anh, năm 2025 ghi nhận nhiều dấu ấn mang tính đột phá khi giáo dục và đào tạo không chỉ tập trung vào mở rộng quy mô mà chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững. Việc thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo đã tạo ra những chuyển biến tích cực từ chính các cơ sở đào tạo.
Chuyển đổi số trong giáo dục được triển khai sâu rộng, thực chất hơn, từ quản lý nhà trường đến tổ chức dạy và học. Việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) trong thiết kế bài giảng, kiểm tra, đánh giá, quản trị đào tạo đã góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục.
Bên cạnh đó, tự chủ trong giáo dục, nhất là giáo dục đại học, tiếp tục được hoàn thiện cả về thể chế và thực tiễn. Tư duy quản trị hiện đại từng bước được hình thành, gắn quyền tự chủ với trách nhiệm giải trình, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Những thành tựu đạt được ở lĩnh vực giáo dục và đào tạo trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, đặc biệt là các dấu ấn nổi bật của năm 2025 đã tạo nền tảng quan trọng để ngành giáo dục bước vào giai đoạn phát triển mới, đồng hành cùng đất nước trong nhiệm kỳ Đại hội XIV.
Bước sang nhiệm kỳ Đại hội XIV, kỳ vọng đặt ra là tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách để tạo không gian phát triển thực chất cho giáo dục và đào tạo, tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, chính sách đối với đội ngũ nhà giáo và điều kiện bảo đảm chất lượng.
Phát huy kết quả đã đạt được, các cơ sở giáo dục cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, thực chất hơn; nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học; đóng góp trí tuệ và tâm huyết vào sự nghiệp “trồng người”, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Từ thực tiễn cơ sở, TS Vũ Hải Anh tin tưởng rằng, với những định hướng lớn và quyết sách chiến lược của Đảng trong giai đoạn tới, giáo dục và đào tạo sẽ tiếp tục tạo được những chuyển biến mạnh mẽ về chất, góp phần xây dựng nguồn nhân lực, nền tảng tri thức và hệ giá trị con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong thời kỳ mới.
