Những người làm báo góp tiếng nói vì tương lai giáo dục vùng biên

Những cuộc gặp gỡ lay động người làm báo

Có những chuyến đi tác nghiệp để lại trong người làm báo nhiều hơn những tư liệu, hình ảnh hay con số. Đó là những cuộc gặp gỡ, những câu chuyện đời thường khiến người cầm bút phải suy nghĩ và day dứt. Với nhóm tác giả Hoàng Thị Minh Phương, Ma Thị Lắm, Chu Thị Ngọc Bích và Đồng Quyết Thắng -hành trình thực hiện loạt Podcast “Dựng trường nơi phên dậu Tổ quốc” bắt đầu từ những câu chuyện như thế.

Trong chuyến công tác đầu tiên lên Cao nguyên đá Đồng Văn, tại điểm dừng chân ở dốc Thẩm Mã, tác giả Minh Phương gặp Mua Thị Và, cô bé 11 tuổi đang phụ chị bán hàng nông sản, thổ cẩm để mưu sinh. Cuộc trò chuyện ngắn với em đã để lại nỗi trăn trở sâu sắc.

Cùng độ tuổi với con gái mình, lẽ ra Và đang được đến trường, vui chơi và học tập cùng bạn bè. Thế nhưng, em đã nghỉ học từ nhỏ, theo chị bán hàng hơn hai năm. Khi được hỏi về chuyện học hành, câu trả lời hồn nhiên của cô bé khiến những người làm báo không khỏi chạnh lòng, em đã không đi học từ khi còn nhỏ, nên bây giờ cũng không đi học nữa.

“Câu chuyện của Và khiến tôi suy nghĩ rất nhiều. Bởi đằng sau một đứa trẻ không được đến trường không chỉ là hoàn cảnh của riêng một gia đình, mà còn là câu chuyện về cơ hội tiếp cận giáo dục, về trách nhiệm làm thế nào để không một đứa trẻ nào bị bỏ lại phía sau”, tác giả Minh Phương chia sẻ.

Sau chuyến đi ấy, nhóm tác giả tiếp tục đến nhiều xã biên giới khác của Tuyên Quang, gặp những học sinh phải vượt quãng đường dài, qua đèo dốc để đến lớp; những em có nguy cơ bỏ học vì gia đình khó khăn, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn.

Những trải nghiệm thực tế giúp nhóm tác giả nhận ra, việc xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp ở vùng biên không đơn thuần là đầu tư thêm cơ sở vật chất. Đó là chủ trương mang ý nghĩa lâu dài, tạo điều kiện để học sinh được học tập, chăm sóc và nuôi dưỡng ước mơ ngay trên quê hương mình.

Với tác giả Ma Thị Lắm, một người dân tộc thiểu số, câu chuyện giáo dục vùng biên còn mang ý nghĩa gần gũi và sâu sắc hơn. Chị thấu hiểu những nhọc nhằn trên hành trình tìm chữ của trẻ em vùng cao, nơi có những em phải vượt suối, qua đèo, đi quãng đường xa mới đến được trường.

“Tôi hy vọng loạt bài sẽ góp thêm tiếng nói để xã hội quan tâm nhiều hơn đến giáo dục vùng biên; để những chủ trương đầu tư xây dựng trường học không chỉ dừng lại ở những công trình khang trang mà thực sự tạo ra môi trường học tập tốt hơn cho các em”, Ma Thị Lắm bày tỏ.

Còn với Ngọc Bích, những chuyến đi thực tế tại Minh Tân và Thanh Thủy đã mang đến nhiều chất liệu giàu cảm xúc. Trong số những nhân vật chị gặp, câu chuyện của chị Rằn Thị Sinh ở Thanh Thủy để lại ấn tượng đặc biệt.

Từng phải nghỉ học sớm vì đường xa, hoàn cảnh khó khăn, nay chị Sinh đều đặn vượt hơn 20km để đưa đón, thăm nom và chăm sóc con đang học bán trú. Những nhọc nhằn của người mẹ hôm nay xuất phát từ mong muốn con có điều kiện học tập tốt hơn, không phải trải qua những thiệt thòi như thế hệ mình.

Một hình ảnh khác cũng khiến Ngọc Bích xúc động là những phụ nữ đã ngoài 40 tuổi, sau một ngày làm nương rẫy vẫn đến lớp học xóa mù chữ buổi tối, kiên trì nắn nót từng nét chữ.

“Những câu chuyện ấy khiến tôi nhận ra, phía sau mong muốn có những ngôi trường khang trang là khát vọng rất giản dị của người dân vùng biên, đó là con cháu mình được học hành đầy đủ, có cơ hội vươn lên”, Ngọc Bích chia sẻ.

Báo chí góp phần nối dài cơ hội đến trường

Theo nhóm tác giả, sau 9 năm tổ chức, Giải Báo chí Bì sự nghiệp Giáo dục đã trở thành diễn đàn nghề nghiệp có ý nghĩa, góp phần khẳng định vai trò đồng hành của báo chí với ngành Giáo dục.

Giá trị của giải thưởng không chỉ nằm ở việc tôn vinh những tác phẩm báo chí chất lượng mà còn tạo cơ hội để người làm báo đi sâu vào thực tiễn, phát hiện những vấn đề đặt ra, những mô hình hay, cách làm sáng tạo và cả những khó khăn cần tháo gỡ.

Thông qua các tác phẩm, bức tranh giáo dục được phản ánh đa chiều hơn, từ thành tựu đổi mới đến những hy sinh thầm lặng của thầy cô, nỗ lực vượt khó của học sinh và những trăn trở của phụ huynh. Báo chí cũng trở thành cầu nối đưa chủ trương, chính sách đến gần hơn với người dân, đồng thời chuyển tải những tâm tư, nguyện vọng từ cơ sở đến các cơ quan quản lý.

Đối với nhóm tác giả, quá trình thực hiện loạt Podcast “Dựng trường nơi phên dậu Tổ quốc” cũng là dịp nhìn lại trách nhiệm của người làm báo với những vấn đề của đời sống. Những cung đường biên giới, cuộc trò chuyện với phụ huynh, học sinh, thầy cô giáo và hình ảnh người lính, công nhân miệt mài trên công trường đã giúp họ hiểu sâu sắc hơn rằng, phía sau một chủ trương lớn là rất nhiều phận người và những mong mỏi bình dị.