Theo thông tin từ Liên Hợp Quốc, một liên minh gồm nhân viên Thổ Nhĩ Kỳ, Ukraine và Liên Hợp Quốc sẽ giám sát việc vận chuyển ngũ cốc lên các tàu ở cảng Ukraine và khởi hành theo một tuyến đường được vạch sẵn qua Biển Đen, nơi vẫn bị các lực lượng Ukraine và Nga tranh chấp. Tàu hoa tiêu do Ukraine dẫn đường sẽ đưa các tàu thương mại di chuyển an toàn, tránh những luồng bom đạn.
Hai phía Ukraine và Nga đã đồng ý ngăn chặn các cuộc tấn công nhằm vào bất kỳ tàu thương mại hoặc cảng nào tham gia quá trình vận chuyển ngũ cốc, trong khi giám sát viên từ Liên Hợp Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ có mặt tại các cảng biển để phân định khu vực được bảo vệ theo hiệp định. Điều này giúp đảm bảo an toàn và tiến độ vận chuyển hàng hóa theo thỏa thuận ngũ cốc.
Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, António Guterres, đánh giá việc ký kết giữa Ukraine và Nga là “chưa từng có” và nó sẽ “mang lại sự cứu trợ cho các nước đang phát triển bên bờ vực phá sản và những người dễ bị tổn thương nhất bên bờ vực đói kém”. Thỏa thuận cũng sẽ giúp ổn định giá lương thực toàn cầu, vốn tăng ở mức kỷ lục.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định thách thức để chuyển hàng triệu tấn lương thực từ Ukraine chỉ mới bắt đầu. Việc tìm kiếm tàu vận tải và các đoàn thủy thủ sẵn sàng vận chuyển số ngũ cốc này không hề đơn giản và đối mặt với nhiều trở ngại như đảm bảo an toàn cho thủy thủ đoàn và tàu thuyền, chính sách bảo hiểm, chi phí phù hợp cho các chuyến vận chuyển hàng qua Biển Đen.
Đầu tiên, các khu vực ven biển của Ukraine cần được rà phá thủy lôi hoặc ít nhất cần khai thông một hành lang kéo dài vài km. Ước tính quá trình rà phá sẽ mất từ 10 ngày tới vài tháng.
Ngoài ra, cần một đội gồm 400 tàu chở hàng rời, mỗi tàu chứa tới 50 nghìn tấn ngũ cốc, để vận chuyển hàng hóa giữa các lục địa và giải phóng càng nhanh càng tốt 20 triệu tấn ngũ cốc đang mắc kẹt ở Ukraine. Tuy nhiên, sẽ mất vài tuần để các tàu di chuyển đến Biển Đen.
Hơn nữa, số lượng thủy thủ đoàn chưa đủ đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa. Khi xung đột mới bắt đầu, ước tính khoảng 2 nghìn thuyền viên có mặt ở các cảng Ukraine nhưng hiện tại con số này chỉ còn khoảng 450. Đến nay, vẫn chưa chắc chắn Ukraine có thể cung cấp đủ số thuyền viên cho các đội tàu vận chuyển ngũ cốc hay không.
Bên cạnh nỗi lo về số lượng, các chủ tàu cũng cần phải trang bị “bảo hiểm chiến tranh” để đảm bảo an toàn cho tàu và thủy thủ đoàn. Điều này cũng kéo theo phí bảo hiểm cao hơn. Nhưng không nhiều người sẵn sàng liều mạng tham gia sứ mệnh này bởi rủi ro từ chiến tranh là quá lớn.
Những trở ngại trên chưa được giải quyết thì chưa đầy một ngày sau khi ký thỏa thuận ngũ cốc, quan chức Ukraine tố cáo phía Nga tấn công tên lửa vào cảng Odessa của Ukraine ở Biển Đen. Sự việc này có nguy cơ phá hủy thỏa thuận ngũ cốc trước khi thỏa thuận này có thể được thực thi.
Theo cố vấn kinh tế của Ukraine, Oleh Ustenko, dựa trên thỏa thuận, dự kiến Ukraine có thể xuất khẩu 60 triệu tấn ngũ cốc trong vòng 8 - 9 tháng. Cuộc tấn công của Nga vào cảng Odesa cho thấy mọi chuyện không còn dễ dàng như vậy. Ông Oleh ước tính sẽ mất khoảng 2 năm để xuất khẩu khối lượng lương thực này nếu các cảng không thể hoạt động suôn sẻ theo thỏa thuận.
