Từ giảng đường đến các tập đoàn bán dẫn lớn

Hoàng Văn Phi, sinh viên ngành Kỹ thuật máy tính, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM), đam mê vi mạch từ khi còn là sinh viên năm nhất. Phi dành nhiều thời gian tìm kiếm các dự án, tham gia thực tập tại doanh nghiệp để tích lũy kinh nghiệm và nâng cao kiến thức.

Sau thời gian tham gia nhiều dự án tại các công ty hoạt động trong lĩnh vực vi mạch, thành quả đến với Phi khi nam sinh được Ampere Computing - công ty bán dẫn lớn của Mỹ, hoạt động trong lĩnh vực CPU cho máy chủ cloud và hạ tầng AI - tuyển dụng ngay sau khi hoàn thành chương trình đại học.

Phi cho biết quá trình tuyển chọn khá gắt gao, với nhiều vòng sàng lọc hồ sơ, phỏng vấn kỹ năng... Tuy nhiên, Phi xem đây là cơ hội lớn để được làm việc cùng nhiều kỹ sư giỏi, khẳng định năng lực bản thân, đồng thời đóng góp trí tuệ và công sức cho lĩnh vực vi mạch.

Ampere là một trong hơn 50 dự án FDI về vi mạch đầu tư vào TPHCM, bên cạnh Marvell (Mỹ), Renesas (Nhật Bản) trong lĩnh vực nghiên cứu và thiết kế chip. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp FDI khác cũng đang đầu tư vào TPHCM như Intel, BESI (đóng gói và kiểm thử); Mtex, Kamet Việt Nam (sản xuất linh phụ kiện, thiết bị)...

Theo thống kê, các dự án FDI trong lĩnh vực bán dẫn đã đầu tư hơn 5,1 tỷ USD vào TPHCM, cùng nhu cầu tuyển dụng khoảng 1.000 - 1.500 kỹ sư trong lĩnh vực này mỗi năm.

GS René Thiele, Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Đức, cho biết Việt Nam nói chung và TPHCM nói riêng có cơ hội trở thành "Silicon Valley" của Đông Nam Á trong lĩnh vực bán dẫn.

Theo ông, các đại học sẽ tập trung đào tạo nhân lực bán dẫn theo mục tiêu Việt Nam đang ưu tiên phát triển là chuyển dịch từ gia công, lắp ráp sang thiết kế chip bán dẫn.

GS René Thiele cho rằng quá trình này đặt ra thách thức lớn không chỉ đối với các trường đại học, hệ sinh thái nghiên cứu mà còn với doanh nghiệp. Vì vậy, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển ngành bán dẫn, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các trường đại học, doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước và các bên liên quan.

Tại Trường Đại học Việt Đức, các chương trình đào tạo, nghiên cứu về bán dẫn được triển khai trên cơ sở hợp tác chặt chẽ với các trường đại học và viện nghiên cứu hàng đầu của Đức, trong đó có Viện Fraunhofer.

“Việt Nam sở hữu nguồn nhân lực trẻ, giàu tiềm năng, tinh thần học hỏi mạnh mẽ cùng sự đồng hành của các doanh nghiệp. Nếu biết kết nối nguồn lực và tạo nên sức mạnh chung, chúng ta có thể tạo ra bước đột phá trong lĩnh vực này", GS René Thiele nói.

Doanh nghiệp cùng đại học đào tạo nhân lực bán dẫn

Bà Võ Hữu Châu Uyên, Giám đốc kỹ thuật và ứng dụng Synopsys Việt Nam, cho rằng chất lượng nguồn nhân lực sẽ quyết định thành công của ngành bán dẫn Việt Nam. Đánh giá về tiềm năng phát triển ngành, đại diện Synopsys nhận định Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị thiết kế vi mạch toàn cầu.

Theo bà, bên cạnh lợi thế về vị trí địa lý, môi trường đầu tư thuận lợi và nền kinh tế ổn định, Việt Nam còn sở hữu lực lượng kỹ sư trẻ năng động, có nền tảng tốt về toán học và kỹ thuật, đồng thời nhận được sự quan tâm, đầu tư mạnh mẽ của Chính phủ đối với ngành công nghiệp bán dẫn.

Đối với TPHCM, bà đánh giá địa phương có nhiều điều kiện để phát triển thành trung tâm thiết kế vi mạch của khu vực nhờ hệ sinh thái kết nối hiệu quả giữa doanh nghiệp, các trường đại học kỹ thuật, khu công nghệ cao và các khu công nghiệp công nghệ cao.

"Tôi tin rằng trong tương lai, cả Việt Nam và TPHCM sẽ có bước phát triển mạnh mẽ trong lĩnh vực bán dẫn", bà nói.

Trước mục tiêu đào tạo khoảng 50.000 kỹ sư bán dẫn vào năm 2030 của Việt Nam, bà cho rằng đây là thách thức lớn nhưng hoàn toàn khả thi nếu có sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo.

"Con số không phải là yếu tố quan trọng nhất, điều cốt lõi là chất lượng nguồn nhân lực. Nếu tiếp tục đầu tư vào đào tạo chất lượng cao và tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong quá trình đào tạo, tôi tin Việt Nam có thể đạt được mục tiêu này", bà nhận định.

Đại diện Synopsys cho biết doanh nghiệp đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ các trường đại học nhằm phát triển nguồn nhân lực bán dẫn. Trong đó, doanh nghiệp cung cấp bộ công cụ thiết kế vi mạch điện tử (EDA), giúp sinh viên và kỹ sư tiếp cận quy trình thiết kế chip tiên tiến theo tiêu chuẩn công nghiệp.

Bên cạnh đó, Synopsys tổ chức các chương trình đào tạo về thiết kế vi mạch (IC Design), các hội thảo chuyên sâu dành cho giảng viên và sinh viên, chương trình thực tập cho sinh viên năm cuối và kỹ sư mới tốt nghiệp.

Doanh nghiệp cũng triển khai các chương trình học bổng, cuộc thi học thuật và nhiều hoạt động kết nối với các trường đại học.

"Đó là cam kết lâu dài của Synopsys trong việc đồng hành cùng các trường đại học và Chính phủ Việt Nam nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam trong tương lai", bà khẳng định.

GS Andrew Chin, Đại học Công nghệ và Thiết kế Singapore (SUTD), chia sẻ sẵn sàng cùng Việt Nam nâng cao năng lực đào tạo kỹ sư bán dẫn. Theo ông, Singapore là trung tâm đổi mới sáng tạo và tài chính toàn cầu, có thể bổ trợ cho Việt Nam - nền kinh tế số tăng trưởng nhanh với lực lượng kỹ sư trẻ, có tính cạnh tranh và tốc độ ứng dụng AI cao.

Sự kết hợp giữa khả năng tiếp cận thị trường của Singapore với năng lực kỹ thuật, phát triển phần mềm và AI của Việt Nam tạo tiềm năng hợp tác đôi bên cùng có lợi, trong bối cảnh các hệ sinh thái công nghệ như VSIP Innovation Ecosystem, FPT, CMC đang mở rộng.

PGS.TS Phạm Thành Dương, Trưởng khoa Kỹ thuật (Trường Đại học Việt Đức), cho biết trường hiện đào tạo các chuyên ngành liên quan đến vi mạch bán dẫn ở nhiều bậc học, với 475 sinh viên đại học, 80 học viên thạc sĩ và 71 sinh viên tốt nghiệp trong năm 2026.

Đồng thời, nhà trường hợp tác với nhiều doanh nghiệp như Coherent, Renesas, Marvell, Synopsys, STMicroelectronics thông qua Trung tâm IRTTC nhằm tăng cường cơ hội trải nghiệm, thực hành và tham gia các dự án thực tế cho sinh viên.