Sáng 15/10, Sở GD&ĐT TP Đồng Nai phối hợp cùng Công ty Truyền thông và Giáo dục (TGH) tổ chức hội nghị tập huấn “Cán bộ quản lý giáo dục trong thời kỳ mới – Tư duy quản trị, bản lĩnh và truyền cảm hứng” với sự tham gia của hơn 500 cán bộ, giáo viên các cấp học trên địa bàn.
Hội nghị tập trung nâng cao năng lực quản trị nhà trường, đồng thời thúc đẩy sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của đội ngũ nhà giáo, hướng đến đổi mới phương thức quản lý, phát huy năng lực của mỗi cá nhân và xây dựng môi trường giáo dục phát triển bền vững.
Thay đổi từ tâm thế, tư duy đến hành động
Tại đây, người tham dự đã được lắng nghe chuyên đề “Tâm thế người cán bộ quản lý trong giai đoạn mới – Tư duy quản trị, kiến tạo phát triển nhà trường” do TS Nguyễn Thanh Tùng, Viện trưởng Viện Quản trị Tri thức KMI TPHCM trình bày.
Theo TS Nguyễn Thanh Tùng, trong bối cảnh ngành giáo dục, học sinh, công nghệ, cách tiếp cận tri thức cũng như yêu cầu của phụ huynh, xã hội và thị trường lao động không ngừng thay đổi, có một giá trị cốt lõi không thể thay đổi, đó là trách nhiệm của nhà trường đối với sự phát triển toàn diện của con người. Trước những chuyển động đó, người làm giáo dục cần có tâm thế mới, tư duy mới và hành động mới để kiến tạo môi trường giáo dục phát triển bền vững.
Trước hết, giáo viên cần chuyển từ truyền đạt kiến thức sang phát triển năng lực, giúp học sinh không chỉ ghi nhớ mà còn biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn, hợp tác, giải quyết vấn đề, tự học và chịu trách nhiệm với quá trình học tập của mình.
Ông cũng cho rằng khi Internet và trí tuệ nhân tạo (AI) giúp tri thức trở nên dễ tiếp cận hơn, vai trò của giáo viên cũng cần thay đổi theo hướng hướng dẫn học sinh tư duy phản biện, kiểm chứng thông tin, hình thành đạo đức và sử dụng công nghệ có trách nhiệm.
Bên cạnh đó, giáo viên cần chuyển từ làm việc riêng lẻ sang phối hợp chuyên môn, xây dựng văn hóa chia sẻ kinh nghiệm, dự giờ, phản hồi và cùng tìm giải pháp cho những vấn đề trong thực tiễn dạy học. Bởi chất lượng giáo dục không thể chỉ dựa vào nỗ lực của từng cá nhân mà cần được tạo dựng từ sức mạnh tập thể và tinh thần hợp tác trong nhà trường.
Quan trọng hơn, người làm giáo dục cần chuyển từ tư duy hoàn thành nhiệm vụ sang tư duy tạo ra giá trị. Việc thực hiện đầy đủ chương trình, kế hoạch hay các chỉ tiêu chỉ thực sự có ý nghĩa khi mang lại những chuyển biến tích cực cho học sinh, giúp các em tiến bộ về kiến thức, kỹ năng, phẩm chất và năng lực.
Thước đo hiệu quả của nhà trường vì thế không chỉ nằm ở những kết quả trước mắt mà còn ở sự trưởng thành của người học, niềm tin của phụ huynh và những giá trị bền vững mà nhà trường đóng góp cho xã hội.
TS Nguyễn Thanh Tùng cũng chỉ ra bốn thay đổi về tâm thế mà người làm giáo dục cần có trong bối cảnh mới.
Theo đó, giáo viên cần vượt qua tư duy thụ động, chủ động hành động trong phạm vi trách nhiệm và kịp thời báo cáo khi cần hỗ trợ. Mỗi giáo viên phải trở thành một chủ thể đổi mới trong lớp học, xem việc đánh giá là công cụ cải thiện chất lượng dạy học, đồng thời lấy sự tiến bộ của học sinh và thành công của tập thể làm thước đo thành tựu giáo dục.
Bên cạnh đổi mới tâm thế, ông nhấn mạnh bốn nhóm năng lực cốt lõi của người quản lý giáo dục hiện đại gồm: năng lực tự quản trị bản thân, năng lực quản trị con người, năng lực quản trị công việc và năng lực kiến tạo phát triển.
Theo ông, năng lực tự quản trị bản thân thể hiện ở khả năng kiểm soát cảm xúc khi áp lực gia tăng, biết ưu tiên những công việc quan trọng, nêu gương về kỷ luật, trách nhiệm và sự công bằng, đồng thời sẵn sàng học hỏi, tiếp nhận phản hồi để hoàn thiện mình.
Năng lực quản trị con người đòi hỏi người quản lý biết lắng nghe để thấu hiểu nguyên nhân trước khi đưa ra kết luận; giao việc cụ thể, xác định rõ yêu cầu và trách nhiệm, thay vì chỉ đưa ra những chỉ đạo chung chung. Qua đó, mỗi thành viên có thể phát huy năng lực, chủ động thực hiện nhiệm vụ và phối hợp hiệu quả với đồng nghiệp.
Năng lực quản trị công việc được thể hiện qua việc xác định rõ mục tiêu và kết quả cần đạt, phân công cụ thể người chịu trách nhiệm, theo dõi tiến độ bằng dữ liệu phù hợp và kịp thời điều chỉnh khi phát sinh trở ngại. Đây là cơ sở để nâng cao hiệu quả điều hành, bảo đảm các nhiệm vụ được triển khai đúng định hướng.
Năng lực kiến tạo phát triển yêu cầu người quản lý có tầm nhìn dài hạn, không chỉ tập trung giải quyết những nhiệm vụ trước mắt mà còn biết phát hiện cơ hội đổi mới, xây dựng văn hóa hợp tác và tạo điều kiện để giáo viên, học sinh phát huy tiềm năng, phát triển toàn diện.
Chuyển đổi tư duy từ quản lý hành chính sang quản trị kiến tạo
Đặc biệt, TS Nguyễn Thanh Tùng nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi tư duy từ quản lý hành chính sang quản trị kiến tạo. Trong đó người lãnh đạo không chỉ điều hành công việc mà còn phải xác lập hướng đi, tạo dựng niềm tin, truyền cảm hứng, khơi dậy động lực phát triển của mỗi cá nhân và dẫn dắt tập thể thực hiện sự thay đổi.
Theo ông, một nhà trường muốn phát triển bền vững cần hội đủ ba năng lực: quản lý, lãnh đạo và quản trị. Trong đó, quản lý giúp bảo đảm công việc được triển khai hiệu quả; lãnh đạo tạo động lực, định hướng và thúc đẩy đội ngũ; còn quản trị giúp kết nối các nguồn lực, xây dựng hệ thống vận hành đồng bộ và duy trì sự phát triển lâu dài.
Để hiện thực hóa tư duy quản trị kiến tạo, TS Nguyễn Thanh Tùng, cho rằng nhà trường cần bắt đầu từ việc xác định rõ tầm nhìn, sứ mệnh và các giá trị cốt lõi: Nhà trường muốn trở thành nơi như thế nào? Học sinh và đội ngũ cần tiến bộ ở những phương diện nào? Từ đó, cụ thể hóa mục tiêu thành kế hoạch hành động với sự phân công rõ ràng về người thực hiện, công việc, thời hạn và các điều kiện bảo đảm.
Cách tiếp cận này giúp kết nối tầm nhìn với hành động thực tiễn, gắn trách nhiệm của từng cá nhân với mục tiêu chung, qua đó từng bước nâng cao năng lực quản trị và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của nhà trường.
TS Nguyễn Thanh Tùng cũng giới thiệu các công cụ quản trị nhà trường hiệu quả, giúp cán bộ quản lý xác định mục tiêu, tổ chức công việc và phân định trách nhiệm rõ ràng. Trong đó, quản trị bằng mục tiêu và KPI được triển khai theo quy trình: xác định mục tiêu, kết quả mong đợi, chỉ số đánh giá, hành động thực hiện và đánh giá kết quả.
Với công cụ 5W1H, mỗi nhiệm vụ cần làm rõ sáu nội dung: làm việc gì, vì sao thực hiện, ai chịu trách nhiệm và phối hợp, thời gian triển khai, phương pháp và nguồn lực thực hiện.
Bên cạnh đó, công cụ RASCI giúp phân định cụ thể vai trò, trách nhiệm của từng cá nhân trong những công việc có nhiều người tham gia, qua đó nâng cao hiệu quả phối hợp và bảo đảm tiến độ thực hiện.
