Lệnh cấm nằm... trên giấy
Những ngày cuối tháng 6, Hà Tĩnh bước vào cao điểm nắng nóng. Nhiệt độ nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C, cấp dự báo cháy rừng liên tục duy trì ở mức IV - V, tức cấp nguy hiểm và cực kỳ nguy hiểm. Trong bối cảnh đó, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng được đặt trong tình trạng khẩn cấp.
Từ đầu tháng 4/2026, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành công điện yêu cầu các địa phương, chủ rừng và lực lượng chức năng triển khai đồng bộ các giải pháp phòng cháy, chữa cháy rừng. Đáng chú ý, công điện yêu cầu bố trí lực lượng trực gác 24/24 giờ tại các chốt cửa rừng, kiểm soát chặt người và phương tiện ra, vào các khu vực rừng trọng điểm dễ cháy trong suốt thời gian cao điểm nắng nóng.
Không chỉ vậy, ngày 18/5, Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Hà Tĩnh cũng phát đi thông báo yêu cầu dừng toàn bộ hoạt động khai thác, tận thu, thu gom gỗ keo bị gãy đổ sau bão năm 2025, đồng thời nghiêm cấm các loại ô tô, công nông, máy múc và các phương tiện cơ giới tự ý đi vào khu vực rừng do đơn vị quản lý.
Thế nhưng, ghi nhận của phóng viên Báo Giáo dục và Thời đại trong 3 ngày (từ 22 đến 24/6) tại nhiều khu vực rừng phòng hộ thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Hà Tĩnh quản lý lại cho thấy một thực tế hoàn toàn khác.
Tại khu vực giáp ranh giữa các xã Kỳ Thượng và Kỳ Văn, nhiều tốp người mang cưa máy, dụng cụ khai thác cùng xe máy liên tục ra vào các lô rừng keo. Tiếng cưa máy vang lên giữa rừng, các tuyến đường lâm nghiệp vẫn in hằn dấu bánh xe vận chuyển gỗ.
Điều đáng nói, trong suốt thời gian có mặt tại hiện trường, phóng viên không ghi nhận sự xuất hiện của bất kỳ chốt kiểm soát hay lực lượng làm nhiệm vụ kiểm tra người và phương tiện ra vào rừng như yêu cầu trong công điện của UBND tỉnh Hà Tĩnh.
Là người nhiều năm sinh sống tại địa phương và trực tiếp dẫn đường cho phóng viên, anh T. (trú xã Kỳ Văn) cho biết ,việc người dân vào khai thác keo tại đây diễn ra khá thường xuyên.
"Muốn vào rừng thì cứ đi thôi, ở đây không thấy có chốt chặn hay lực lượng kiểm soát gì cả", anh T. nói.
Theo ghi nhận của phóng viên, tại một số tuyến đường dẫn vào khu vực rừng phòng hộ, xe máy chở người và dụng cụ vẫn liên tục di chuyển vào sâu trong rừng. Hoạt động khai thác diễn ra công khai, không có dấu hiệu tạm dừng vì lệnh cấm.
Khoảng trống trong kiểm soát giữa mùa cao điểm cháy rừng
Những hình ảnh trên càng khiến người dân địa phương thêm lo lắng khi chỉ ít ngày trước đó, tại xã Kỳ Văn đã xảy ra vụ việc vợ chồng tử vong trong quá trình liên quan đến chữa cháy rừng keo, để lại nhiều xót xa.
Theo ghi nhận của phóng viên, khu vực vẫn diễn ra hoạt động khai thác chỉ cách hiện trường vụ việc khoảng 10km và đều nằm trong phạm vi rừng phòng hộ Nam Hà Tĩnh quản lý.
"Nắng nóng như thế này, chỉ cần một tia lửa từ cưa máy hay bất cứ sơ suất nào cũng có thể dẫn đến cháy rừng. Sau vụ việc vừa rồi, người dân ai cũng lo, nhưng việc khai thác vẫn diễn ra như bình thường. Chúng tôi không hiểu lực lượng quản lý ở đâu, vì sao không kiểm soát được", anh T. băn khoăn.
Không chỉ tại khu vực giáp ranh xã Kỳ Thượng và xã Kỳ Văn, theo ghi nhận của phóng viên, ở một số điểm khác thuộc địa bàn xã Kỳ Văn, hoạt động khai thác keo vẫn diễn ra trong thời điểm lệnh dừng khai thác vẫn còn hiệu lực.
Điều này đặt ra câu hỏi về hiệu quả thực thi các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng trong thời điểm cao điểm nắng nóng. Bởi theo yêu cầu của UBND tỉnh, các đơn vị chủ rừng phải bố trí lực lượng trực gác 24/24 giờ, lập chốt kiểm soát người và phương tiện ra vào rừng, chủ động ngăn chặn từ sớm các nguy cơ có thể dẫn đến cháy rừng.
Trao đổi với phóng viên về tình trạng trên, đại diện Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Hà Tĩnh cho rằng những trường hợp vào rừng chủ yếu là người dân tận thu số keo bị gãy đổ sau thiên tai năm 2025.
Tuy nhiên, khi được phản ánh việc phóng viên trực tiếp ghi nhận nhiều người vẫn khai thác trong khu vực đơn vị quản lý dù đã có thông báo dừng hoạt động, vị đại diện này cho biết sẽ chỉ đạo lực lượng kiểm tra, xác minh và sẽ thông tin lại sau.
Việc Hà Tĩnh ban hành nhiều văn bản chỉ đạo quyết liệt, đồng thời Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Hà Tĩnh cũng đã có thông báo dừng toàn bộ hoạt động khai thác là những động thái thể hiện quyết tâm bảo vệ rừng trong mùa khô.
Tuy nhiên, thực tế phóng viên ghi nhận tại hiện trường cho thấy vẫn tồn tại khoảng cách giữa chỉ đạo và việc thực thi. Khi người và phương tiện vẫn dễ dàng vào rừng phòng hộ giữa thời điểm nguy cơ cháy rừng ở mức cực kỳ nguy hiểm, yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm không chỉ là nhiệm vụ đặt ra trên văn bản, mà cần được thực hiện quyết liệt ngay tại hiện trường để bảo đảm hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy rừng.
