Trao quyền phát ngôn cho học sinh
Đầu mỗi năm học mới, Trường THPT Văn Giang (Hưng Yên) luôn coi khâu phổ biến bộ quy tắc ứng xử, nội quy học sinh về việc nghiêm cấm mang, sử dụng, tàng trữ, mua bán thuốc lá, thuốc lá điện tử và các sản phẩm tương tự trong khuôn viên trường học là bước đi không thể thiếu.
Theo đó, nhà trường yêu cầu các em viết cam kết tuân thủ nội quy, phụ huynh ký xác nhận phối hợp với nhà trường trong công tác quản lý học sinh. Qua khảo sát tâm lý học sinh, bà Nguyễn Thị Hồng Ngân – Hiệu trưởng trường THPT Văn Giang đã chỉ ra nhiều nguyên nhân khiến các em hút thuốc sớm như:
Nguyên nhân đầu tiên là do tâm lý tò mò, muốn thử cảm giác mới, muốn thể hiện bản thân. Một số em khác sử dụng thuốc lá, thuốc lá điện tử vì bị bạn bè dụ dỗ, hoặc bị ảnh hưởng từ mạng xã hội, phim ảnh, quảng cáo trá hình, hoặc áp lực tâm lý muốn giải tỏa căng thẳng.
Ngoài ra, sự thiếu quan tâm, giám sát từ gia đình, môi trường sống có người hút thuốc và việc tiếp cận sản phẩm quá dễ dàng cũng là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ học sinh sử dụng thuốc lá.
“Thuốc lá, thuốc lá điện tử có thể tiếp cận học sinh thông qua nhiều nguồn dẫn. Song, nhận thức chưa đầy đủ, tâm lý chủ quan, xem nhẹ, hiểu lầm tác hại mới là nguyên nhân quyết định việc các em buông lỏng sự đề phòng, để mặc bản thân rơi vào vòng xoáy phụ thuộc của thuốc lá”, bà Ngân chia sẻ quan điểm.
Với mục tiêu giúp học sinh nhận thức rõ hơn về tác hại của thuốc lá để chủ động phòng chống, nhà trường luôn chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục. Cụ thể, nhà trường khai thác tối đa không gian của các tiết học, giờ hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp, sinh hoạt tập thể, hoạt động Đoàn – Hội để lồng ghép kiến thức về tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử sao cho phù hợp.
Đồng thời, tận dụng các bảng tin, pano, khẩu hiệu để nâng cao ý thức của học sinh. Đặc biệt, trường THPT Văn Giang còn tổ chức các buổi thảo luận, tạo cơ hội cho học sinh phát biểu quan điểm và chủ động chọn khẩu hiệu phòng chống thuốc lá trong nhà trường.
Những khẩu hiệu “No smoking”, “Nói không với thuốc lá”, “Đừng để khói thuốc dập tắt tương lai”,... do chính học sinh bầu chọn đã được trưng bày trong khuôn viên trường học.
Khi các em chủ động chọn phát ngôn đại diện, khẩu hiệu không còn là những “ lệnh cấm khô khan, áp đặt”, mà trở thành lời cam kết trách nhiệm. Từ đó, nhiều em hình thành thái độ chủ động nói không với thuốc lá, biết nhắc nhở bạn bè, người thân cùng xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.
Giáo dục nêu gương
Thầy cô, gia đình, xã hội đóng vai trò quan trọng trong định hướng nhận thức, hành vi của học sinh. Bằng ứng xử chuẩn mực, thầy cô và những người thân sẽ trở thành tấm gương cho học sinh noi theo lối sống lành mạnh.
Cụ thể, nhà trường là nơi giáo dục kỹ năng, gia đình quan tâm và đồng hành, còn xã hội có vai trò kiểm soát việc học sinh tiếp cận các sản phẩm thuốc lá.
Trong những năm qua, thầy cô, cán bộ nhân viên tiên phong nói không với hút thuốc ở trong lẫn ngoài trường học. Đồng thời, cố gắng ứng xử chuẩn mực, giáo dục học sinh bằng lời nói lẫn hành động tích cực.
Theo chia sẻ của bà Nguyễn Thị Hồng Ngân, khi nắm bắt được thực trạng giáo viên, cán bộ nhân viên hút thuốc trong trường, ban quản lý sẽ chủ động trao đổi, nhắc nhở kịp thời để không làm ảnh hưởng xấu đến tâm lý, hành vi học sinh.
Khi phát hiện học sinh sử dụng thuốc lá, nhà trường phối hợp với gia đình để giáo dục, uốn nắn và hỗ trợ các em thay đổi hành vi.
“Sự giáo dục đồng bộ, thường xuyên, gương mẫu từ nhiều phía sẽ tạo ra môi trường ổn định cho sự phát triển toàn diện của mỗi học sinh. Từ đó, các em không chỉ hiểu rõ tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử đối với sức khỏe, tâm lý, khả năng học tập và tương lai, mà chuyển nhận thức của mình thành bản lĩnh, kỹ năng từ chối trước những lôi kéo, dụ dỗ từ bạn bè hoặc mạng xã hội”, bà Ngân chia sẻ.
Với phương châm giáo dục cảm hóa, nhà trường chú trọng tìm hiểu nguyên nhân, đồng thời tư vấn tháo gỡ, rèn kỹ năng từ chối cho học sinh thay vì kỷ luật cứng nhắc. Qua đó, học sinh không còn tái phạm và tự thay đổi hành vi sao cho văn minh, lành mạnh hơn.
