Năm đầu tiên thi hành Luật Nhà giáo: Kỳ vọng về sự bứt phá thu nhập

Những cải cách về tiền lương, phụ cấp ưu đãi và chế độ đặc thù được xem là nền tảng để cải thiện đời sống, giữ chân giáo viên và thu hút nhân lực chất lượng cho ngành Giáo dục.

Đáp ứng mong mỏi của nhà giáo

Cô Trần Thị Kim Hoa - giáo viên điểm trường Canh Tiến, Trường Tiểu học Canh Hiệp (Canh Vinh, Gia Lai), vẫn nhớ quãng thời gian ngôi làng chưa có đường, điện. Mỗi tuần, cô vào làng từ thứ Hai và ở lại đến thứ Sáu mới về. Hành trình đến lớp qua nhiều chặng, đặc biệt phải vượt hồ Núi Một bằng thuyền.

Do không có sóng điện thoại ổn định, cô không thể gọi đò trước; có hôm sát giờ dạy vẫn chưa có chuyến, phải thuê đò riêng với chi phí cao gấp nhiều lần. Nửa năm trở lại đây, khi tuyến đường nối làng với bên ngoài hoàn thành và điện lưới quốc gia được kéo đến từng hộ dân, đời sống người dân và việc dạy, học đã bớt phần vất vả.

Gắn bó nhiều năm với điểm trường vùng khó, cô Hoa thấu hiểu những nhọc nhằn phía sau mỗi tiết dạy. Giáo viên nơi đây không chỉ đứng lớp mà còn vận động học sinh ra lớp, hỗ trợ các em có hoàn cảnh đặc biệt, tham gia công tác xã hội tại địa phương. Vì vậy, trong năm đầu tiên thi hành Luật Nhà giáo, cô đón nhận với nhiều cảm xúc đan xen: Vừa hy vọng, vừa trăn trở, nhưng trên hết là niềm tin vào một giai đoạn chuyển mình thực sự của nghề dạy học.

Theo cô Hoa, Luật Nhà giáo thể hiện sự cải thiện rõ rệt về thu nhập theo hướng công bằng, thực chất. Cô mong các chính sách phụ cấp vùng khó, phụ cấp thu hút, phụ cấp trách nhiệm được tính toán sát điều kiện thực tế và có tính ổn định lâu dài thay vì chỉ hỗ trợ tạm thời. Thu nhập của giáo viên cần được nâng lên theo lộ trình bền vững để thầy cô yên tâm gắn bó với nghề. “Điều tất cả giáo viên mong mỏi lớn nhất là được sống bằng nghề, tự hào với nghề và an tâm gắn bó lâu dài với sự nghiệp trồng người, nhất là ở những nơi vùng khó”, cô Hoa chia sẻ.

Tại Lai Châu, nơi phần lớn trường học thuộc vùng đặc biệt khó khăn, giáo viên kỳ vọng các quy định mới sẽ giúp thu nhập ổn định, tăng dần theo thâm niên và năng lực, thay vì phụ thuộc nhiều vào các khoản phụ cấp tạm thời.

Cùng chung kỳ vọng, thầy Lò Văn Dinh - giáo viên Trường PTDTBT Tiểu học & THCS Nậm Ban, xã Pa Tần (Lai Châu) cho biết: “Chúng tôi không chỉ dạy học mà còn kiêm nhiệm nhiều công việc như vận động học sinh ra lớp, hỗ trợ học sinh bán trú, phối hợp với phụ huynh trong điều kiện giao thông khó khăn. Vì vậy, ai cũng mong luật mới sẽ tạo thay đổi rõ rệt về thu nhập”.

Bảo đảm vị thế nhà giáo

Cô Sìn Thị Hồng Nhung - Trường Mầm non Mường So, xã Phong Thổ (Lai Châu), bày tỏ: “Năm đầu tiên thực hiện Luật Nhà giáo có thể chưa tạo ra thay đổi tức thì về thu nhập vì cần thời gian hoàn thiện văn bản hướng dẫn và bố trí nguồn lực ngân sách. Tuy nhiên, việc có một luật riêng điều chỉnh toàn diện nghề dạy học mang ý nghĩa rất quan trọng về mặt chính sách”.

Theo nhiều giáo viên tại Lai Châu, bên cạnh thu nhập, điều họ mong muốn còn là sự ghi nhận và tôn trọng nghề nghiệp. Luật Nhà giáo được kỳ vọng góp phần nâng cao vị thế xã hội của người thầy, tạo môi trường làm việc an toàn, minh bạch và công bằng.

Từ kinh nghiệm nhiều năm công tác, bà Nguyễn Thị Bình – Hiệu trưởng Trường Mầm non Diễn Kỷ (Nghệ An) chia sẻ: Giáo viên mầm non là nghề đặc thù, có những khó khăn riêng so với các bậc học khác. Vì vậy, khi Luật Nhà giáo đề cập đến cải cách tiền lương và phụ cấp, đội ngũ giáo viên rất phấn khởi, xem đây là nguồn động viên để tiếp tục nỗ lực với nghề.

Đặc biệt, Luật quy định giáo viên mầm non có nguyện vọng có thể nghỉ hưu sớm hơn tuổi quy định trong điều kiện bình thường, đáp ứng tâm tư, nguyện vọng của đội ngũ suốt thời gian qua.

“Từ ngày 1/1/2026, Luật Nhà giáo có hiệu lực, chúng tôi rất chờ đợi. Hiện, Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với viên chức, người lao động tại cơ sở giáo dục công lập. Trong đó, đề xuất mức phụ cấp ưu đãi đối với giáo viên mầm non từ 35–45%, giáo viên giảng dạy ở vùng đặc thù miền núi, xã đảo, hải đảo, xã biên giới, vùng kinh tế đặc biệt khó khăn từ 60–80%. Điều đó sẽ giúp giáo viên mầm non yên tâm, gắn bó với nghề”, bà Nguyễn Thị Bình bày tỏ.

Ông Nguyễn Đình Thành - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Chơ Long (Gia Lai), cho rằng năm đầu tiên thi hành Luật Nhà giáo có thể trở thành bước ngoặt quan trọng đối với ngành Giáo dục.

Theo ông, Luật không chỉ điều chỉnh lương cơ bản mà còn mở rộng, hoàn thiện các chế độ phụ cấp đặc thù, bảo đảm nguyên tắc nghề giáo được tôn vinh và có vị thế xứng đáng trong xã hội. Khi thu nhập tương xứng với công sức và trách nhiệm, đội ngũ sẽ có thêm động lực đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng dạy học, đồng thời thu hút nguồn nhân lực vào ngành sư phạm.

Quyền lợi song hành nghĩa vụ

Nhiều năm công tác dạy học và quản lý qua nhiều cơ sở giáo dục từ vùng thuận lợi đến đặc thù, bà Tăng Thị Thu Hiền – Hiệu trưởng Trường THCS Nghi Phú (TP Vinh, Nghệ An) nhận định Luật Nhà giáo đã cụ thể hóa sự quan tâm, đầu tư của Đảng và Nhà nước đối với giáo dục.

Khi Luật được thông qua và có hiệu lực, giáo viên trong trường đều phấn khởi vì vai trò nhà giáo được nâng cao, vị trí chức danh nghề nghiệp được định hình rõ ràng. Thu nhập tăng lên sẽ dựa trên hiệu quả và chất lượng công việc. Đơn cử, khi áp dụng các chế độ phụ cấp ưu đãi mới, tổ trưởng chuyên môn có thể tăng thêm 1–2 triệu đồng mỗi tháng, tùy hệ số lương, thâm niên và chức vụ.

Theo bà Hiền, quyền lợi phải song hành với trách nhiệm. Khi chế độ được đảm bảo, giáo viên cần không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, đổi mới sáng tạo để đáp ứng yêu cầu dạy học. Luật cũng tạo hành lang pháp lý để nhà trường xây dựng quy chế nội bộ, đề ra tiêu chí thi đua – khen thưởng, tạo động lực phấn đấu cho đội ngũ.

Ông Nguyễn Triều Tiên – Hiệu trưởng Trường THPT Thanh Chương 1 (Thanh Chương, Nghệ An) cho rằng việc Luật Nhà giáo được thông qua và có hiệu lực đã khẳng định vị thế, bảo vệ danh dự, uy tín nghề giáo. Luật xác lập vị trí pháp lý đầy đủ cho nhà giáo ở cả cơ sở công lập và ngoài công lập, tạo sự “chính danh – định phận”.

“Luật Nhà giáo sẽ là hành lang pháp lý để bảo vệ và khẳng định vị trí nghề nghiệp của nhà giáo. Chúng tôi mong có những quy định cụ thể, đầy đủ về bảo vệ danh dự, nhân phẩm và sự an toàn của giáo viên trong môi trường giáo dục”, ông Tiên nhấn mạnh.

Trong nhiều năm qua, giáo viên vùng cao Lai Châu phải đối mặt với không ít thách thức: Địa hình hiểm trở, giao thông cách trở, cơ sở vật chất thiếu thốn, đời sống sinh hoạt hạn chế. Ở vùng sâu, xa, nhiều nơi thiếu nhà công vụ; chi phí sinh hoạt cao do vận chuyển khó khăn; điều kiện chăm sóc y tế, giáo dục cho con cái còn hạn chế. Không ít giáo viên trẻ sau vài năm công tác đã xin chuyển về vùng thuận lợi hơn vì áp lực kinh tế và gia đình.

Trong bối cảnh giá sinh hoạt tăng, phụ cấp chưa kịp điều chỉnh theo biến động thị trường, nhu cầu về một chính sách lương bền vững càng trở nên cấp thiết. Ông Vũ Tiến Hóa - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Lai Châu, kỳ vọng, khi các nghị định và văn bản hướng dẫn được ban hành đầy đủ, giáo viên vùng cao sẽ sớm được thụ hưởng những chính sách cụ thể, đặc biệt về thu nhập và điều kiện làm việc.

Và ngược lại, cán bộ quản lý nhà giáo cần nỗ lực, trách nhiệm tương xứng với chính sách đãi ngộ, sự kỳ vọng của Đảng, Nhà nước; đáp ứng yêu cầu của ngành Giáo dục, phụ huynh, học sinh.