Để tiếng loa trở thành cầu nối văn hóa
Ở các bản vùng cao Mường Pồn, tiếng loa truyền thanh không chỉ chuyển tải chủ trương, chính sách hay những thông báo thường ngày. Qua những bản tin gần gũi, người dân còn được nghe câu chuyện gìn giữ bản sắc dân tộc, bảo tồn di sản và xây dựng đời sống văn hóa ở cộng đồng.
Xã Mường Pồn được thành lập theo Nghị quyết số 1661/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập giữa xã Mường Pồn của huyện Điện Biên và xã Mường Mươn của huyện Mường Chà; là xã miền núi, biên giới nằm ở phía Bắc của tỉnh Điện Biên, có tổng diện tích tự nhiên là 25.876,48 ha, có đường biên giới giáp với huyện Mường Mày, tỉnh Phong Sa Lỳ, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào có tổng chiều dài 27,381 km, 07 cột mốc từ cột mốc 83 đến mốc 89; xã có 22 bản (trong đó có 6 bản giáp biên), dân số 10.584 người, gồm 08 dân tộc cùng sinh sống, trong đó: Dân tộc Mông chiếm 43,97%; dân tộc Thái chiếm 37,48%; dân tộc Khơ Mú chiếm 16,25%; dân tộc Kinh chiếm 1,64% còn lại thành phần dân tộc khác (Kháng, Dao, Tày, Nùng) chiếm 0,66%; tỷ lệ hộ nghèo chiếm 21,24%.
Thực hiện Nghị định số 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026 của Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố và Chỉ thị số 21/CT-TTg ngày 20/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, thực hiện chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố, xã đã hoàn thành sắp xếp từ 22 bản còn 17 bản, gồm: (Bản Huổi Un, Bản Đỉnh Đèo, Bản Co Chạy, Bản Pá Trả, Bản Mường Pồn, Bản Lĩnh, Bản Huổi Chan 1, Bản Huổi Chan 2, Bản Púng Giắt, Bản Huổi Vang, Bản Mường Mươn, Bản Pú Múa, Bản Kết Tinh, Bản Pú Chả, Bản Huổi Nhả, Bản Huổi Ho, Bản Huổi Meo). Sự đa dạng ấy tạo nên những sắc màu văn hóa riêng, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức tuyên truyền để thông tin đến với người dân một cách gần gũi, dễ hiểu.
Hiện nay, xã Mường Pồn có 22 trạm phát sóng truyền thanh với 6 cụm phát thanh phiên bản cũ và 16 cụm truyền thanh thông minh. Địa phương còn có 8 trạm BTS, 90,91% số bản được cung cấp dịch vụ Internet băng rộng 3G–4G.
Hạ tầng thông tin từng bước được đầu tư tạo điều kiện để địa phương kết hợp truyền thanh cơ sở với các kênh thông tin điện tử, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền. Đáng chú ý, những nội dung văn hóa được xây dựng từ chính hoạt động đang diễn ra tại các bản, có con người, địa điểm và câu chuyện cụ thể.
Trong tháng 10,11/2026, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Mường Pồn đã phát bản tin “Mường Pồn gìn giữ nghệ thuật múa truyền thống của người Khơ Mú” trên hệ thống truyền thanh xã và loa truyền thanh các bản.
Bản tin giới thiệu lớp truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Nghệ thuật múa của người Khơ Mú”, được Trung tâm phối hợp với Bản Lĩnh tổ chức từ ngày 19–25/10/2026, dưới sự hướng dẫn của Nghệ nhân Ưu tú Quàng Thị Típ.
Tại lớp học, học viên được tìm hiểu, tập luyện những điệu múa truyền thống, tiếp nhận kinh nghiệm và kỹ năng từ nghệ nhân. Qua tiếng loa, câu chuyện gìn giữ nghệ thuật múa Khơ Mú được giới thiệu rộng hơn, góp phần khơi gợi trách nhiệm bảo tồn văn hóa trong mỗi gia đình.
Ông Thào A Sử - Trưởng bản Huổi Vang chia sẻ: “Bà con luôn mong muốn những điệu múa truyền thống được gìn giữ cho thế hệ sau. Khi tổ chức lớp truyền dạy, bản vận động người dân quan tâm, tham gia học hỏi. Việc đưa thông tin lên loa truyền thanh rất thiết thực, bởi không phải ai cũng có điều kiện trực tiếp tham gia. Qua bản tin, bà con hiểu thêm ý nghĩa của việc giữ gìn bản sắc dân tộc”.
Theo ông Đỗ Thanh Tùng, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Mường Pồn, công tác tuyên truyền cần xuất phát từ đời sống thực tế, lựa chọn những nội dung gần gũi với người dân.
“Bên cạnh phổ biến chủ trương, chính sách, chúng tôi chú trọng xây dựng các bản tin về hoạt động văn hóa tại cơ sở. Qua hệ thống truyền thanh, những câu chuyện về lớp truyền dạy múa Khơ Mú hay hoạt động của các đội văn nghệ được giới thiệu đến nhiều bản. Trung tâm sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, cách thể hiện để thông tin văn hóa dễ hiểu, phù hợp với đồng bào các dân tộc”, ông Tùng cho biết.
Lan tỏa từ những hoạt động ở cơ sở
Cùng với bảo tồn di sản, việc nâng cao chất lượng hoạt động của các đội văn nghệ quần chúng cũng được xã Mường Pồn quan tâm tuyên truyền.
Một nội dung khác đã phát trên hệ thống truyền thanh là “Phát huy vai trò các đội văn nghệ trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở”, phản ánh lớp tập huấn do UBND xã tổ chức từ ngày 28/9 đến 2/10/2026.
Lớp tập huấn có 60 học viên là đội trưởng, đội phó và các hạt nhân văn nghệ của 5 bản: Huổi Nhả, Mường Mươn, Púng Giắt, Bản Lĩnh và Mường Pồn.
Trong 5 ngày, học viên được giảng viên Trung tâm Văn hóa - Thể thao tỉnh Điện Biên hướng dẫn tổ chức, quản lý đội văn nghệ; dàn dựng tiết mục múa, hát, hòa tấu nhạc cụ dân tộc; sưu tầm, bảo tồn dân ca, dân vũ. Các kỹ năng biểu diễn, sử dụng và bảo quản thiết bị âm thanh, đạo cụ cũng được chú trọng.
Thông qua bản tin, ý nghĩa của lớp tập huấn được giới thiệu rộng hơn tới cộng đồng, đồng thời khuyến khích các đội văn nghệ duy trì tập luyện, gìn giữ những làn điệu truyền thống và vận động thanh niên tham gia sinh hoạt văn hóa tại bản.
Ông Thào A Chinh, người dân bản Huổi Vang bày tỏ: “Trước đây, tôi thường nghe loa thông báo về họp bản hay các chính sách của Nhà nước. Nay có thêm những bản tin giới thiệu hoạt động văn hóa, đội văn nghệ và những điệu múa truyền thống nên rất gần gũi. Qua đó, chúng tôi biết thêm hoạt động ở các bản khác. Nếu được duy trì thường xuyên, lớp trẻ cũng có thêm cơ hội tìm hiểu văn hóa dân tộc mình”.
Theo Báo cáo chính trị của Đảng bộ xã, giai đoạn 2020–2025, Mường Pồn có 7/22 bản đạt tiêu chuẩn văn hóa; 1.647/2.059 hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa, chiếm 79,98%. Toàn xã có 19/22 bản có nhà sinh hoạt cộng đồng; 100% các bản có quy ước thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang.
Các hoạt động văn hóa, văn nghệ được duy trì; các đội văn nghệ quần chúng tích cực tham gia hội thi, hội diễn, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Đây là nền tảng để địa phương tiếp tục gắn công tác thông tin, tuyên truyền với xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.
Từ những bản tin đã phát, có thể thấy những hoạt động bảo tồn di sản, bồi dưỡng hạt nhân văn nghệ đang trở thành chất liệu gần gũi cho công tác truyền thanh. Thông tin không chỉ dừng ở giới thiệu sự kiện mà còn hướng người dân đến những việc làm cụ thể, từ gìn giữ điệu múa, làn điệu dân ca đến tham gia sinh hoạt văn hóa cộng đồng.
Cách làm này phù hợp với Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025–2035, nhằm nâng cao hiệu quả thông tin tuyên truyền, giáo dục văn hóa, phát huy vai trò của hệ thống thông tin cơ sở trong lan tỏa các giá trị tốt đẹp.
Từ câu chuyện truyền dạy múa Khơ Mú đến hoạt động của các đội văn nghệ, tiếng loa truyền thanh đang góp phần đưa thông tin văn hóa đến gần hơn với người dân. Qua đó, việc gìn giữ bản sắc không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chuyên môn mà còn trở thành trách nhiệm chung của mỗi gia đình, mỗi cộng đồng bản làng.
