Mở rộng cơ hội học tập suốt đời cho người dân nông thôn

Củng cố nền tảng học tập từ cơ sở

Học tập suốt đời ngày càng trở thành yêu cầu thiết yếu trong bối cảnh chuyển đổi số và thị trường lao động thay đổi nhanh chóng. Đối với người dân nông thôn, việc tiếp cận tri thức không chỉ giúp nâng cao trình độ mà còn tạo điều kiện ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, từng bước cải thiện sinh kế.

Tại Ninh Bình, công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ và xây dựng xã hội học tập tiếp tục được chú trọng. Năm 2025, toàn tỉnh duy trì đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2; 100% xã, phường đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở mức độ 3.

Tỷ lệ thanh, thiếu niên từ 15 đến 18 tuổi tốt nghiệp trung học cơ sở đạt 98,26%; tỷ lệ đang theo học chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông hoặc giáo dục nghề nghiệp đạt 91,93%.

Những kết quả này tạo nền tảng để mở rộng cơ hội học tập cho người dân, không chỉ trong hệ thống giáo dục chính quy mà còn thông qua các hình thức giáo dục thường xuyên, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng tại cộng đồng.

Với mạng lưới 427 trung tâm học tập cộng đồng, trong 5 năm qua, Ninh Bình đã tổ chức hơn 13.300 lớp dạy nghề, chuyển giao khoa học, công nghệ và các chuyên đề, thu hút trên 1,75 triệu lượt người tham gia. Hoạt động này cơ bản đáp ứng nhu cầu nâng cao trình độ, kỹ năng và hiểu biết của người dân trên nhiều lĩnh vực.

Cùng với đó, phong trào khuyến học, khuyến tài được đẩy mạnh thông qua việc xây dựng và duy trì các mô hình học tập. Toàn tỉnh có 82,76% gia đình được công nhận “Gia đình học tập”; 83,87% “Dòng họ học tập”; 83,9% “Cộng đồng học tập” và 91,27% “Đơn vị học tập”.

Đổi mới nội dung, đáp ứng nhu cầu người học

Nhu cầu học tập của người dân nông thôn ngày càng đa dạng, không chỉ giới hạn ở kiến thức sản xuất mà còn mở rộng sang kỹ năng số, ngoại ngữ, pháp luật và quản lý kinh tế hộ gia đình. Điều này đặt ra yêu cầu đổi mới nội dung giáo dục thường xuyên, gắn hoạt động học tập với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương.

Sự phát triển của du lịch tại Ninh Bình đang đặt ra nhu cầu nâng cao kiến thức, kỹ năng cho người dân địa phương. Tại phường Nam Hoa Lư, nơi có hoạt động du lịch gắn với Quần thể danh thắng Tràng An, nhiều hộ kinh doanh dịch vụ lưu trú chú trọng học ngoại ngữ, rèn luyện kỹ năng giao tiếp để phục vụ du khách. Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ, mở rộng cơ hội phát triển kinh tế gia đình.

Từ thực tiễn đó, các trung tâm học tập cộng đồng cần chú trọng tổ chức những chương trình phù hợp với từng nhóm đối tượng, điều kiện sản xuất, cơ cấu lao động và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Theo phương hướng năm học 2026–2027, ngành Giáo dục Ninh Bình xác định tiếp tục củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động của các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, trung tâm học tập cộng đồng; đa dạng hóa chương trình, tăng cường đào tạo kỹ năng số, ngoại ngữ, kỹ năng nghề nghiệp, kiến thức pháp luật, khoa học kỹ thuật và khởi nghiệp.

Ngành Giáo dục cũng định hướng xây dựng hồ sơ học tập suốt đời, thúc đẩy phát triển xã hội học tập, tạo điều kiện để người dân tiếp cận tri thức bằng nhiều hình thức phù hợp với công việc và cuộc sống.

Để hoạt động học tập cộng đồng phát huy hiệu quả, cần quan tâm đến chất lượng chương trình, đội ngũ hướng dẫn và khả năng tiếp cận công nghệ. Đặc biệt, hộ nghèo, hộ cận nghèo, người cao tuổi và lao động có trình độ học vấn hạn chế cần được hỗ trợ bằng những hình thức học tập thiết thực, dễ tiếp cận.

Kết hợp học trực tiếp với các nền tảng trực tuyến có thể mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức. Song, ứng dụng công nghệ cần đi đôi với hướng dẫn kỹ năng sử dụng thiết bị, khai thác thông tin để tránh gia tăng khoảng cách giữa các nhóm dân cư.

Mở rộng cơ hội học tập suốt đời không chỉ là tăng số lượng lớp học mà quan trọng hơn là giúp người dân vận dụng kiến thức vào sản xuất và đời sống, góp phần cải thiện thu nhập, hướng tới giảm nghèo bền vững.