Từ tư vấn hướng nghiệp tại các trường phổ thông đến đổi mới ngành nghề đào tạo và mở rộng kết nối với doanh nghiệp, Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Hòa Bình (Phú Thọ) đang từng bước đưa giáo dục nghề nghiệp đến gần hơn với người học, đồng thời hướng quá trình đào tạo tới khả năng làm việc thực tế sau tốt nghiệp.
Hướng nghiệp sớm, học nghề sát thực tế
Năm học 2025-2026, Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Hòa Bình có 803 học sinh, sinh viên đang theo học tại 35 lớp. Trong đó, hệ cao đẳng có 4 lớp với 73 sinh viên; hệ trung cấp có 31 lớp với 730 học sinh. Nhà trường hiện được cấp phép đào tạo 32 ngành, nghề ở các trình độ, gồm 18 ngành, nghề trung cấp, 8 ngành, nghề cao đẳng và 6 ngành, nghề sơ cấp. Các lĩnh vực đào tạo chủ yếu trải rộng từ kinh tế, kỹ thuật, công nghệ đến dịch vụ. Trong quá trình tổ chức đào tạo, nhà trường từng bước điều chỉnh nội dung theo hướng gắn với nhu cầu của thị trường lao động, tăng thời lượng thực hành, thực tập và chú trọng những kỹ năng người học có thể sử dụng trực tiếp sau khi ra trường.
Với ngành Công nghệ thông tin, những học phần như Kiến trúc máy tính giúp sinh viên vừa tiếp cận kiến thức nền tảng về phần cứng, hệ thống máy tính, vừa rèn kỹ năng thực hành. Cách đào tạo này giúp người học hình dung cụ thể hơn công việc có thể đảm nhận sau khi tốt nghiệp, thay vì chỉ tiếp cận kiến thức dưới dạng lý thuyết.
Em Bùi Thành Đạt, lớp trưởng lớp Công nghệ thông tin K27 cho rằng, học nghề theo hướng gắn với thực tế giúp sinh viên nhìn rõ hơn yêu cầu của công việc. Người học không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn cần cơ hội thực hành, tiếp xúc với môi trường sản xuất, kinh doanh để tiếp tục hoàn thiện kỹ năng và thích ứng với yêu cầu của doanh nghiệp.
Để học sinh có thông tin trước khi lựa chọn nghề nghiệp, công tác tư vấn, hướng nghiệp cũng được nhà trường đẩy mạnh. Trong năm học 2025 - 2026, trường đã tổ chức 28 buổi tư vấn hướng nghiệp, tuyển sinh tại các trường THCS, THPT, với khoảng 12.000 lượt học sinh được tiếp cận; đồng thời phát hành khoảng 12.000 sản phẩm truyền thông, tờ rơi và video tuyển sinh. Nội dung tư vấn không chỉ giới thiệu ngành nghề mà còn cung cấp thông tin về chính sách hỗ trợ người học, chương trình đào tạo và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp. Đây là yếu tố có ý nghĩa với những học sinh đang đứng trước lựa chọn sau THCS, THPT, đặc biệt với người học ở vùng sâu, vùng xa, nơi việc tiếp cận thông tin nghề nghiệp và thị trường lao động còn có những hạn chế.
Bên cạnh đó, đối tượng người học hiện khá đa dạng, trong đó có nhiều học sinh, sinh viên đến từ vùng sâu, vùng xa và sinh viên Lào. Vì vậy, bên cạnh chất lượng chuyên môn, việc tạo môi trường học tập phù hợp, hỗ trợ định hướng nghề và giúp người học hình thành kỹ năng nghề nghiệp được xác định là một nhiệm vụ quan trọng.
Đưa doanh nghiệp vào quá trình đào tạo
Một hướng đi được Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Hòa Bình chú trọng là mở rộng mối liên kết giữa nhà trường với doanh nghiệp. Hiện trường có mạng lưới 36 đối tác ở nhiều lĩnh vực, từ nông nghiệp, chăn nuôi, công nghiệp, điện tử đến nhà hàng, khách sạn, khu nghỉ dưỡng. Trong đó có các doanh nghiệp như Mavin, Japfa cùng nhiều đơn vị trong và ngoài tỉnh. Thông qua mạng lưới này, học sinh, sinh viên có thêm địa điểm thực hành, thực tập, tiếp xúc môi trường làm việc và tìm kiếm cơ hội việc làm sau khi hoàn thành chương trình đào tạo.
Liên kết doanh nghiệp không chỉ nhằm giải quyết đầu ra cho người học. Qua quá trình tiếp nhận học sinh, sinh viên thực tập, doanh nghiệp có thể trực tiếp đánh giá khả năng chuyên môn, kỹ năng và tác phong của người học. Ở chiều ngược lại, phản hồi từ doanh nghiệp giúp cơ sở giáo dục nghề nghiệp nhận diện rõ hơn yêu cầu của từng vị trí việc làm để tiếp tục điều chỉnh nội dung, phương pháp đào tạo.
Thầy Nguyễn Văn Ba, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Hòa Bình cho biết: “Nhà trường xác định đào tạo nghề phải gắn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Bên cạnh duy trì những ngành nghề phù hợp, trường từng bước điều chỉnh, bổ sung ngành nghề mới, tăng hợp tác với doanh nghiệp để người học có điều kiện thực hành, thực tập và tiếp cận cơ hội việc làm. Định hướng này tiếp tục được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm trong năm học 2026 - 2027. Nhà trường đặt mục tiêu đổi mới chương trình đào tạo theo nhu cầu thị trường lao động, doanh nghiệp và yêu cầu chuyển đổi số; tăng cường đào tạo gắn với thực hành, thực tập sản xuất; chú trọng kỹ năng nghề, kỹ năng mềm, kỹ năng số và tác phong nghề nghiệp cho học sinh, sinh viên. Đồng thời tiếp tục phối hợp với các trường THCS, THPT và Trung tâm GDNN - GDTX trong phân luồng học sinh; thành lập các tổ tư vấn tuyển sinh trực tiếp tại địa phương. Mở rộng địa bàn tuyển sinh và tăng cường phối hợp với doanh nghiệp để hỗ trợ việc làm cho người học sau tốt nghiệp”.
Mặc dù vậy, quá trình này vẫn còn nhiều khó khăn như: công tác tuyển sinh chịu sức ép do số học sinh tốt nghiệp THCS, THPT giảm và sự cạnh tranh giữa các cơ sở đào tạo; một số trang thiết bị thực hành, thực nghiệm chưa đồng bộ, trong khi chuyển đổi số cần tiếp tục được đầu tư cả về hạ tầng lẫn nguồn nhân lực. Những khó khăn đó cũng đặt ra yêu cầu giáo dục nghề nghiệp phải tiếp tục thay đổi để hấp dẫn người học bằng chính chất lượng đào tạo và khả năng tìm kiếm việc làm sau tốt nghiệp.
Khi hoạt động hướng nghiệp được triển khai sớm, kiến thức trên giảng đường gắn chặt hơn với thực hành và doanh nghiệp tham gia ngày càng sâu vào quá trình đào tạo, giá trị của học nghề không chỉ nằm ở tấm bằng. Quan trọng hơn là người học có được một nghề, những kỹ năng thực sự và cơ hội tham gia thị trường lao động. Với học sinh ở vùng sâu, vùng xa, một lựa chọn nghề nghiệp phù hợp còn có thể mở thêm con đường để các em lập nghiệp, nâng cao thu nhập và từng bước tạo dựng cuộc sống ổn định từ chính những kỹ năng được đào tạo.
