Theo ông Bùi Hoài Sơn – Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, trong bối cảnh xã hội có nhiều biến đổi, lý luận không thể chỉ đi sau cuộc sống để giải thích những gì đã xảy ra, mà cần đi trước một bước, giúp nhận diện vấn đề, dự báo xu thế và mở đường cho những khả năng phát triển mới.
Đặt trong công tác giáo dục, yêu cầu này đòi hỏi mỗi bài giảng không chỉ giúp người học ghi nhớ khái niệm, tiếp nhận kết luận, mà còn biết đặt câu hỏi, hiểu quá trình hình thành kết luận và có khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Ông Bùi Hoài Sơn cho rằng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cũng không chỉ dừng ở việc phản bác những quan điểm sai trái, mà trước hết cần làm sáng tỏ cái đúng bằng luận cứ khoa học, sự thật lịch sử và những thành tựu thực tiễn. Qua đó, góp phần giải đáp những băn khoăn chính đáng của người dân, nhất là thế hệ trẻ.
Từ yêu cầu này, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, cần khuyến khích giảng viên nghiên cứu những vấn đề mới, gắn lý luận với đời sống và tăng cường đối thoại với các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, pháp luật, công nghệ.
Những vấn đề đang được xã hội quan tâm, từ tranh luận về nghệ thuật, đạo đức trên không gian số đến chuyển đổi thể chế và phát triển đất nước, cần được xem là chất liệu cho nghiên cứu, giảng dạy và đối thoại. Qua đó, lý luận không chỉ giải thích thực tiễn mà còn góp phần định hướng nhận thức và mở ra những cách tiếp cận mới trước các vấn đề đặt ra trong đời sống.
PGS.TS Nguyễn Đức Sơn – Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội – cho rằng, việc gắn lý luận với thực tiễn cần được thể hiện từ hoạt động đào tạo, nghiên cứu đến cách người học tiếp cận và giải quyết các vấn đề của đời sống.
Từ định hướng này, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn gợi mở, Khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân cần tạo môi trường khuyến khích giảng viên, sinh viên đặt câu hỏi, tranh luận trên cơ sở khoa học và chủ động tìm kiếm những cách tiếp cận mới. Qua đó, tri thức không chỉ được tiếp nhận mà còn được kiểm chứng, phát triển và chuyển hóa thành năng lực giải quyết những vấn đề thực tiễn.
PGS.TS Phạm Việt Thắng - Trưởng Khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội) - cho biết, từ năm 2002 đến 2011, bên cạnh đào tạo giáo viên, Khoa mở rộng các ngành như Sư phạm Triết học, Công tác xã hội, Giáo dục công dân; đồng thời phát triển đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế.
Năm 2011, 2 bộ môn Triết học và Công tác xã hội tách ra thành lập các khoa độc lập. Ngày 17-6-2013, Khoa Giáo dục chính trị chính thức đổi tên thành Khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân, xác lập rõ hơn 2 lĩnh vực chuyên môn trọng tâm.
Từ năm 2018 đến nay, Khoa tiếp tục đổi mới chương trình theo hướng chuẩn hóa đầu ra, gắn lý luận với thực tiễn và phát triển năng lực người học. Năm 2018, Khoa mở ngành Chính trị học, tuyển sinh khóa đầu tiên vào năm 2019 và đến năm 2026 triển khai đào tạo thạc sĩ ngành này. Cùng với mở rộng quy mô và ngành đào tạo, hoạt động nghiên cứu khoa học ngày càng được chú trọng.
Trong giai đoạn tiếp theo, Khoa định hướng tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển đội ngũ trình độ cao, đẩy mạnh nghiên cứu chuyên sâu, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Đặc biệt, trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và chuyển đổi mô hình đào tạo của nhà trường, việc gắn kết chặt chẽ hơn giữa lý luận với thực tiễn, giữa tri thức chuyên môn với năng lực nghề nghiệp của người học được xác định là nhiệm vụ quan trọng.
