Cuốn sách tập hợp 31 bài viết của cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, đăng tại chuyên mục “Những việc cần làm ngay” trên Báo Nhân Dân từ năm 1987 đến 1990 dưới bút danh N.V.L.
Những bài báo ngắn gọn nhưng giàu tính chiến đấu đã trực diện chỉ ra các vấn đề nổi cộm như quan liêu, tham nhũng, lãng phí, cơ chế quản lý trì trệ; đồng thời kêu gọi hành động kịp thời, kiên quyết.
Với tinh thần “nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật”, loạt bài đã tạo nên một luồng sinh khí mới, thúc đẩy đối thoại công khai, nâng cao vai trò giám sát xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân trong những năm đầu đổi mới.
Không dừng lại ở giá trị báo chí, “Những việc cần làm ngay” còn là dấu ấn đặc biệt trong phương thức lãnh đạo, thể hiện sự chuyển biến từ tư duy né tránh sang đối diện thẳng thắn với thực tiễn, từ nói nhiều sang hành động cụ thể.
Nội dung các bài viết tập trung vào bốn vấn đề lớn: Phê phán sai phạm trong sản xuất; đấu tranh với sự tha hóa của đội ngũ cán bộ; đề cao vai trò của công luận và pháp luật; đồng thời cổ vũ những nhân tố tích cực, điển hình tiên tiến trong xã hội.
Chính sự kết hợp giữa phê phán và xây dựng đã tạo nên sức lan tỏa sâu rộng, góp phần hình thành động lực cải cách trong bộ máy quản lý và đời sống xã hội.
Cuốn sách còn bổ sung hai bài viết của nhà báo Hữu Thọ và GS.TS Tạ Ngọc Tấn, giúp làm rõ bối cảnh ra đời, ý nghĩa và tầm ảnh hưởng của chuyên mục. Qua góc nhìn của những người làm báo giàu kinh nghiệm, loạt bài của tác giả N.V.L. không chỉ là những bài viết thời sự mà còn là biểu tượng của tinh thần dân chủ, công khai, nói thẳng, nói thật, góp phần làm trong sạch bộ máy và khơi dậy trách nhiệm xã hội.
Ngày nay, trong yêu cầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV, tinh thần ấy tiếp tục được kế thừa và phát triển.
