Khi học sinh vận hành dự án công nghệ

Trong quá trình phát triển Firesense AI, nhóm học sinh Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc và Trường THCS Vĩnh Yên không chỉ tạo ra một sản phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo để cảnh báo nguy cơ cháy nổ.

Điều đáng nói hơn là các em đã trải nghiệm gần như đầy đủ những công việc của một dự án công nghệ thực thụ.

Từ nghiên cứu ý tưởng, phát triển sản phẩm, xây dựng dữ liệu, khảo sát thị trường đến lập phương án tài chính hay trình bày trước hội đồng chuyên môn, mỗi thành viên đều đảm nhiệm một vai trò riêng.

Nhìn từ Firesense AI, có thể thấy nguồn nhân lực công nghệ tương lai không chỉ được hình thành từ những giờ học lập trình hay kiến thức chuyên môn, mà còn từ khả năng phối hợp, kết nối và cùng nhau giải quyết những bài toán thực tế.

Một dự án, nhiều vai trò

Nếu chỉ nhìn sản phẩm hoàn thiện, ít ai hình dung phía sau Firesense AI là một nhóm học sinh với những phần việc được phân công khá rõ ràng.

Trong nhóm, Phạm Nguyễn An Chi đảm nhận vai trò điều phối và phát triển ý tưởng; Lê Quang Huy phụ trách công nghệ và thuật toán; Đỗ Ngọc Hà tham gia nghiên cứu các yếu tố hóa học liên quan đến sản phẩm; Nguyễn Hiếu Phong phụ trách tài chính; Hoàng Lan Anh tham gia vận hành.

Mỗi người một thế mạnh nhưng đều phải phối hợp để tạo nên một sản phẩm hoàn chỉnh.

Lê Quang Huy cho biết khó khăn lớn nhất không nằm ở việc viết mã lệnh mà ở quá trình tối ưu sản phẩm.

“Ban đầu thiết bị của nhóm khá lớn, hệ thống cảm biến và các linh kiện chiếm nhiều diện tích. Chúng em phải liên tục điều chỉnh thiết kế, thay đổi một số linh kiện, tối ưu thuật toán để sản phẩm nhỏ gọn hơn nhưng vẫn giữ được độ chính xác cần thiết. Có những thời điểm cả nhóm phải thử đi thử lại nhiều lần mới tìm ra phương án phù hợp”, Huy chia sẻ.

Trong khi đó, Đỗ Ngọc Hà lại tiếp cận dự án từ góc nhìn hóa học.

Theo Hà, để hệ thống có thể phân biệt giữa nguy cơ cháy thực sự và các hoạt động sinh hoạt bình thường, nhóm phải tìm hiểu rất kỹ về các loại khí phát sinh trong từng tình huống.

“Một trong những khó khăn lớn nhất là làm sao để thiết bị không báo động nhầm. Ví dụ, mùi thức ăn cháy hay mùi khói từ sinh hoạt hằng ngày có thể khiến cảm biến nhận tín hiệu tương tự. Chúng em phải nghiên cứu đặc điểm của từng loại khí, từng phản ứng hóa học để tìm ra dấu hiệu đặc trưng của nguy cơ cháy nổ, đặc biệt là các trường hợp chập điện hoặc cháy pin lithium”, Hà cho biết.

Không chỉ có học sinh THPT, nhóm còn có sự tham gia của các thành viên THCS.

Nguyễn Hiếu Phong đảm nhiệm phần việc liên quan đến tài chính và khảo sát thị trường. Với một học sinh cấp THCS, đây là trải nghiệm hoàn toàn mới.

“Ban đầu em khá bỡ ngỡ vì chưa từng tiếp cận những nội dung như tính toán chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm hay khả năng hoàn vốn. Trong quá trình làm việc, em được thầy cô và các anh chị hướng dẫn rất nhiều. Nhờ đó em hiểu hơn về cách một sản phẩm công nghệ có thể đi từ ý tưởng đến khả năng ứng dụng thực tế”, Phong chia sẻ.

Hoàng Lan Anh cũng có cảm nhận tương tự khi lần đầu tham gia một dự án cùng các anh chị lớn tuổi hơn.

“Lúc mới tham gia em khá lo vì nghĩ mình còn nhỏ, kiến thức chưa nhiều. Nhưng trong quá trình làm việc, các anh chị luôn tạo điều kiện để em được tham gia vào các phần việc phù hợp. Nhờ đó em tự tin hơn, học được cách phối hợp và trao đổi với mọi người để cùng hoàn thành mục tiêu chung”, Lan Anh cho biết.

Những bài học ngoài sách giáo khoa

Điều đặc biệt ở Firesense AI là những bài học quan trọng nhất đôi khi lại không nằm trong sách giáo khoa.

Đó là những lần cả nhóm tranh luận về hướng phát triển sản phẩm. Là những buổi tối cùng nhau hoàn thiện hồ sơ dự thi. Là những lần thử nghiệm chưa cho kết quả như mong muốn. Hay đơn giản là việc học cách lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhau.

Theo Phạm Nguyễn An Chi, trong quá trình thực hiện dự án, điều khó nhất không phải công nghệ mà là làm sao để các thành viên có thể phát huy được thế mạnh riêng nhưng vẫn hướng tới mục tiêu chung.

“Mỗi người có một sở trường khác nhau nên việc kết nối mọi người thành một tập thể thống nhất không phải lúc nào cũng dễ dàng. Chúng em phải thường xuyên trao đổi, chia sẻ thông tin và cùng nhau tìm tiếng nói chung. Qua quá trình đó, em học được rất nhiều về kỹ năng làm việc nhóm, quản lý công việc và trách nhiệm với tập thể”, An Chi chia sẻ.

Thầy Phùng Văn Kiệm cho rằng đây chính là giá trị quan trọng nhất mà dự án mang lại cho học sinh.

“Các em không chỉ học kiến thức công nghệ. Các em học cách làm việc nhóm, học cách giải quyết vấn đề, học cách chịu trách nhiệm với phần việc của mình và học cách vượt qua khó khăn khi kết quả chưa như mong đợi. Đây đều là những năng lực rất cần thiết đối với nguồn nhân lực trong tương lai”, thầy Kiệm nhận định.

Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển nhanh chóng, nhiều chuyên gia cho rằng thị trường lao động đang dịch chuyển từ yêu cầu về kiến thức đơn ngành sang năng lực tích hợp. Doanh nghiệp không chỉ cần người giỏi chuyên môn mà còn cần những người biết hợp tác, thích ứng và đổi mới sáng tạo.

Từ câu chuyện của Firesense AI có thể thấy, những năng lực ấy đang được hình thành từng ngày trong môi trường giáo dục phổ thông.

Nếu ở kỳ trước, câu chuyện về An Chi cho thấy học sinh đang tiếp cận công nghệ bằng tư duy liên cấp, đa ngành, thì Firesense AI còn cho thấy một điều quan trọng hơn: nhà trường đang trở thành nơi để học sinh rèn luyện những phẩm chất và năng lực của nguồn nhân lực công nghệ tương lai.

Đó có lẽ cũng là giá trị lâu dài nhất mà dự án mang lại, vượt lên trên khuôn khổ của một giải thưởng hay một cuộc thi.

(Còn nữa)