Từ e dè đến làm chủ công nghệ
Đưa công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) vào giáo dục mầm non vốn không phải câu chuyện dễ dàng, nhất là tại những địa bàn vùng cao còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, tại Trường Mầm non Hoa Ban, xã Gia Phú, tỉnh Lào Cai, quá trình này đang từng bước trở thành một phần trong hoạt động giáo dục của nhà trường.
Gia Phú có địa bàn rộng, nhiều thôn bản vùng cao, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tương đối cao. Đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn nên ban đầu, việc cho trẻ mầm non tiếp cận công nghệ số trong học tập vẫn là điều khá mới mẻ.
Khi Chi bộ và Ban Giám hiệu Trường Mầm non Hoa Ban xây dựng mô hình “Đưa công nghệ số về với trẻ em trong nhà trường”, không ít phụ huynh, thậm chí một số giáo viên còn băn khoăn. Những câu hỏi về việc trẻ mầm non có phù hợp để tiếp cận công nghệ hay điều kiện cơ sở vật chất lấy từ đâu trở thành vấn đề mà nhà trường phải giải quyết.
Từ thực tế đó, cùng với việc tham mưu chính quyền địa phương, tạo sự đồng thuận trong phụ huynh, nhà trường xác định muốn đưa công nghệ vào lớp học thì trước hết đội ngũ cán bộ, giáo viên phải được trang bị kiến thức, kỹ năng để sử dụng hiệu quả.
Bên cạnh nguồn thiết bị được UNICEF Việt Nam hỗ trợ như máy tính bảng, màn hình tương tác và hệ thống phát Wifi, công tác bồi dưỡng đội ngũ được nhà trường đặc biệt chú trọng.
Cán bộ, giáo viên được tạo điều kiện tham quan thực tế tại các đơn vị có kinh nghiệm về chuyển đổi số, đồng thời tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên sâu. Một số giáo viên được tiếp cận kinh nghiệm thực tiễn về ứng dụng bộ công cụ Lego WeDo 2.0 tại Hà Nội, qua đó từng bước nâng cao năng lực sử dụng công nghệ trong hoạt động chuyên môn.
Nếu trước đây một số giáo viên còn e dè trước những khái niệm như AI hay Robotics thì sau quá trình tập huấn, dự các giờ dạy minh họa và được Ban Giám hiệu đồng hành, hỗ trợ, giáo viên dần tự tin hơn khi đưa các công cụ số vào hoạt động giáo dục trẻ.
Cùng với nâng cao năng lực đội ngũ, nhà trường triển khai mô hình “Dân vận khéo”, mở cửa phòng học để phụ huynh trực tiếp quan sát con em trải nghiệm công nghệ. Cách làm này giúp những hoạt động vốn còn khá mới mẻ với nhiều gia đình vùng cao trở nên gần gũi hơn.
Khi AI, Robotics bước vào hoạt động giáo dục
Một trong những hoạt động nổi bật của nhà trường là Ngày hội STEAM - AI - Robotics và Hội thảo chuyên đề “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục mầm non”.
Tại ngày hội, trẻ 4 - 5 tuổi được trải nghiệm các thao tác kéo - thả khối lệnh trên máy tính bảng để điều khiển robot Lego WeDo 2.0 thực hiện những nhiệm vụ khác nhau.
Có nhóm lập trình để robot di chuyển theo quãng đường định sẵn; nhóm sử dụng cảm biến chuyển động để robot dừng lại khi phát hiện vật cản; nhóm khác khám phá cảm biến nghiêng để thay đổi hướng di chuyển của robot.
Thông qua những thao tác phù hợp với lứa tuổi như kéo - thả, sắp xếp chuỗi lệnh, ghi âm giọng nói hay thử nghiệm các phương án khác nhau, trẻ được làm quen với cách quan sát, phối hợp và giải quyết vấn đề.
Ở khu vực trải nghiệm AI, trẻ sử dụng kính thực tế ảo, tương tác với màn hình thông minh thông qua hình ảnh, âm thanh và các trò chơi học tập. Các nội dung được thiết kế để trẻ nhận diện màu sắc, con vật, phương tiện giao thông hay khám phá thế giới tự nhiên bằng hình thức trực quan.
Điều nhà trường hướng tới không chỉ là việc trẻ biết thao tác trên một thiết bị công nghệ. Trong quá trình cùng nhau điều khiển robot, các em phải phối hợp, thử nghiệm, nhận ra lỗi trong chuỗi lệnh và điều chỉnh cho đến khi mô hình hoạt động theo ý tưởng.
Qua những hoạt động như vậy, công nghệ trở thành công cụ hỗ trợ giáo viên tổ chức hoạt động học tập, đồng thời tạo thêm môi trường để trẻ quan sát, hợp tác, thử nghiệm và phát huy sự sáng tạo.
Việc để phụ huynh trực tiếp chứng kiến các hoạt động cũng góp phần thay đổi cách nhìn về ứng dụng công nghệ trong giáo dục mầm non. Từ chỗ còn băn khoăn, nhiều gia đình dần quan tâm hơn đến những nội dung con được học và trải nghiệm tại trường.
Công nghệ bắt đầu từ năng lực của người thầy
Đến nay, không gian công nghệ của Trường Mầm non Hoa Ban được trang bị hệ thống Wifi, 60 máy tính bảng, 4 màn hình tương tác thông minh và 10 bộ giáo cụ lập trình Lego WeDo 2.0.
Theo nhà trường, 100% cán bộ, giáo viên đã từng bước làm chủ công nghệ, ứng dụng AI vào hoạt động giáo dục. Qua đó, hơn 470 học sinh, trong đó có trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi, có điều kiện tiếp cận môi trường học tập số ngay từ những năm đầu đời.
Sự thay đổi không chỉ thể hiện ở thiết bị được đưa vào lớp học mà còn ở cách giáo viên sử dụng công nghệ.
AI được giáo viên khai thác như một công cụ hỗ trợ trong thiết kế học liệu, mô phỏng một số hiện tượng tự nhiên hoặc thể hiện câu chuyện bằng hình ảnh, âm thanh trực quan. Nhờ đó, giáo viên có thêm điều kiện tổ chức các hoạt động tương tác, tạo hứng thú khám phá cho trẻ.
Từ một mô hình được triển khai trong điều kiện của trường mầm non vùng cao, quá trình đưa công nghệ số vào Trường Mầm non Hoa Ban cho thấy vai trò quan trọng của việc chuẩn bị đồng thời cả cơ sở vật chất và năng lực đội ngũ.
Thiết bị chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi giáo viên biết sử dụng, lựa chọn và đưa công nghệ vào từng hoạt động phù hợp với trẻ. Vì vậy, từ tập huấn, bồi dưỡng giáo viên đến tổ chức cho trẻ trải nghiệm AI, Robotics, những bước đi tại Trường Mầm non Hoa Ban đang góp phần hình thành một môi trường giáo dục hiện đại hơn ngay tại địa bàn vùng cao.
