Hợp tác 'ba nhà' để đại học trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo

Sáng 10/7, trong khuôn khổ Tuần lễ Kinh tế - Tài chính - Công nghệ Đà Nẵng năm 2026, Đại học Đà Nẵng phối hợp UBND thành phố Đà Nẵng và Furama Resort tổ chức hội thảo "Đẩy mạnh gắn kết "ba nhà" (Nhà nước - Đại học - Doanh nghiệp) thực chất, hiệu quả góp phần phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình".

Tham dự Hội thảo có Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân, lãnh đạo UBND thành phố Đà Nẵng cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp trong, ngoài nước.

"Chìa khóa vàng" hiện thực hóa các mục tiêu phát triển

Phát biểu khai mạc, ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho biết, Đà Nẵng đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển khi triển khai các chủ trương lớn như xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế, phát triển Khu thương mại tự do, thúc đẩy các ngành công nghiệp công nghệ cao, vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu.

Để hiện thực hóa những định hướng này, điều kiện tiên quyết là phải có nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực nghiên cứu mạnh và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp trong đổi mới sáng tạo.

"Thành phố luôn dành sự quan tâm đặc biệt trong việc thúc đẩy sự liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp, bởi đây chính là "chìa khóa vàng" để biến các chủ trương thành hiện thực, đưa thành phố phát triển nhanh và bền vững", ông Hồ Quang Bửu nhấn mạnh.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo môi trường, hoàn thiện cơ chế, chính sách và đầu tư hạ tầng; các trường đại học, viện nghiên cứu là trung tâm đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học; doanh nghiệp là nơi tiếp nhận, ứng dụng và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu, đồng thời dẫn dắt nhu cầu đổi mới sáng tạo của thị trường.

Đóng vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu lớn của khu vực, Đại học Đà Nẵng nhiều năm qua đã đồng hành cùng thành phố trong đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ và tư vấn chính sách phát triển.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Vũ, Giám đốc Đại học Đà Nẵng cho rằng, để mô hình liên kết "ba nhà" đi vào thực chất, doanh nghiệp cần trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, là nơi đặt hàng, tiếp nhận, ứng dụng và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.

Ở chiều ngược lại, các trường đại học phải tập trung nhiều hơn vào những bài toán thực tiễn của đất nước, địa phương và doanh nghiệp, lấy hiệu quả ứng dụng, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa làm thước đo cho hoạt động nghiên cứu. Trong khi đó, Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới cơ chế tài chính, tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo.

Theo Giám đốc Đại học Đà Nẵng, việc gắn kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp không nên chỉ dừng ở các thỏa thuận hợp tác, mà phải được đo bằng những kết quả cụ thể như làm chủ công nghệ mới, hình thành doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh, nâng cao năng suất các ngành kinh tế, tạo thêm việc làm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Đại học phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân cho rằng, trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, hợp tác giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp là chìa khóa để các trường đại học bứt phá. "Hợp tác "ba nhà" là chìa khóa thành công để đại học bứt phá và để phát triển các mô hình đổi mới sáng tạo", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam hiện còn thiếu đội ngũ nghiên cứu và phát triển (R&D), trong khi các trường đại học lại sở hữu nhiều lợi thế về đội ngũ nhà khoa học, hệ thống phòng thí nghiệm và mạng lưới hợp tác quốc tế. Việc tăng cường hợp tác sẽ giúp doanh nghiệp vừa tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng cao, vừa khai thác hiệu quả các kết quả nghiên cứu phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Một nội dung được Thứ trưởng đặc biệt nhấn mạnh là đổi mới mô hình đào tạo. Theo đó, doanh nghiệp cần đồng hành với nhà trường ngay từ đầu, tạo điều kiện để sinh viên tham gia các dự án thực tế từ năm thứ nhất, năm thứ hai thay vì chỉ kết nối khi tuyển dụng. "Nếu doanh nghiệp chờ đến lúc tuyển dụng mới tìm đến nhà trường thì sẽ rất khó khăn. Muốn có nhân lực chất lượng, doanh nghiệp nên hợp tác với nhà trường từ sớm", Thứ trưởng Lê Quân nói.

Ông cũng cho rằng các trường đại học cần trở thành "vườn ươm" doanh nghiệp công nghệ thông qua việc phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm khởi nghiệp và sàn giao dịch công nghệ. Không chỉ đào tạo nhân lực, đại học cần tạo ra công nghệ mới, doanh nghiệp mới và những sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Theo Thứ trưởng Lê Quân, các địa phương cũng cần thay đổi cách tiếp cận đối với các trường đại học, không chỉ xem đại học là nơi đào tạo mà phải coi đại học là trung tâm đổi mới sáng tạo. Đầu tư cho đại học chính là đầu tư cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của địa phương.

Khi được trao cơ chế phù hợp và gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp, các trường đại học sẽ phát huy tốt hơn vai trò nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, qua đó tạo động lực phát triển cho địa phương và đóng góp vào mục tiêu nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Để thực hiện tốt mô hình hợp tác "ba nhà", theo Thứ trưởng Lê Quân, các trường cần xây dựng vườn ươm doanh nghiệp (incubator), trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu công nghệ cao, không gian làm việc chung, các sàn giao dịch công nghệ cùng hệ thống hạ tầng phục vụ phát triển doanh nghiệp.