Quen được bao bọc trong sung sướng đủ đầy, nhiều đứa trẻ không thấm hết những nhọc nhằn mưu sinh của cha mẹ hay người đời, cũng không hiểu được giá trị thật của đồng tiền kiếm ra bằng chính sức lao động. Quen được nuông chiều, cung phụng, có những đứa trẻ trở nên ngỗ ngược, bất cần và không có bất kỳ mục tiêu gì. Đã có những bậc cha mẹ bất lực trước chính con cái mình. Cũng có những cha mẹ đẩy con vào đời sớm để đời “vả” cho tỉnh. Và đã có những đứa trẻ thực sự “tỉnh” sau một thời gian lăn lộn với đời. Dù hối hận, nhưng vẫn còn kịp để các em làm lại cuộc đời.
Sau mấy ngày thi tốt nghiệp trung học phổ thông đầy căng thẳng, con trai tôi về đến nhà là lăn ra ngủ li bì. Đến tận tối, con mới thức dậy sau tiếng chuông báo thức của điện thoại và xin phép mẹ đi dự tiệc chia tay cô chủ nhiệm cùng các bạn trong lớp. Một buổi tiệc chia tay nho nhỏ diễn ra trong không khí ấm cúng. 22 giờ, con về nhà với tâm thái tươi vui, hào hứng, vào phòng tìm mẹ để kể chuyện. Con kể, buổi tiệc hôm nay thật nhiều cảm xúc. Có một bạn đã nghỉ học từ lớp 11, nay cũng đến chung vui. Hồi còn đi học, bạn ấy quậy phá, không chịu học bài hay làm bài tập gì cả; thầy cô góp ý thì bạn nói lại ngay mà không nể nang ai.
Bước ra đời khi chưa đủ 18 tuổi, liệu có công ty, tổ hợp sản xuất nào đầy đủ tính pháp lý dám nhận con vào làm việc? Có chăng chỉ là những quán ăn vỉa hè hay cửa hàng sản xuất nhỏ với những công việc lao động chân tay lặt vặt, luôn chân luôn tay không có giờ nghỉ mà lương lại rất thấp. Con trai tôi bảo, bạn nay đã rất khác trước, trầm tĩnh hơn, chững chạc hơn. Bạn dặn tụi con: “Lo học đi, ra đời đi làm kiếm tiền cực lắm”. Bạn chỉ ước gì được cầm viết đi học trở lại, khi ấy bạn sẽ học thật chăm chỉ. Bạn của con nói sẽ quay lại trường vào năm học mới sắp tới.
Thật xót xa, thật giận khi nghe đứa trẻ mười tám tuổi thốt ra những lời này, âu cũng có muộn hơn chúng bạn, nhưng vẫn còn kịp để làm lại tất cả. Tôi tin rằng, đứa trẻ này rồi sẽ học thật tốt, sẽ trưởng thành và thành đạt. Thật may mắn vì con đã có hơn một năm trải nghiệm với cuộc đời thật, với những va vấp thật để rồi con nhận ra giá trị đích thực của cuộc sống. Liệu có bao nhiêu bạn bè cùng lớp của con trai tôi thực sự thấm thía lời khuyên của người bạn học sinh đã nghỉ học sớm ấy?
Trước đó, con tôi vì muốn ra đời đi làm sớm nên chỉ định học tiếp cao đẳng để nhanh được đi làm. Có lẽ, sau khi nghe câu chuyện của bạn, con đã được bạn tác động. Con hiểu hơn về giá trị của kiến thức nghề nghiệp khi ra đời kiếm sống, nên con đã nói với tôi rằng con sẽ học lên đại học rồi mới đi làm. Bấy lâu nay bao nhiêu lời dạy của cha mẹ, thầy cô cũng không bằng một tấm gương hiển hiện trước mắt. Thật may vì buổi tiệc chia tay ngày hôm đó có sự hiện diện của người bạn ấy.
Bên cạnh đó, cũng trong lớp con tôi, có một bạn học sinh suốt ngày nghỉ học, trốn tiết, lên lớp thì ngủ gật, bài tập không làm. Điều khiến giáo viên chán ngán là mẹ của bạn học sinh này không phối hợp với nhà trường để cùng uốn nắn con, mà lại đi nhờ thầy cô thông cảm cho con. Thậm chí chị còn quà cáp cho giáo viên để mong con được nâng đỡ về điểm số. Có thể thầy cô mềm lòng, không nỡ tước đi quyền dự thi của một đứa trẻ mà du di cho con chị có điểm số đạt để đủ điều kiện thi tốt nghiệp.
Nhưng chính vì chị cứ theo sát, “ôm ấp” con như thế nên con mãi không trưởng thành, mãi trượt dài trong game, lười học, ngủ gật trong lớp vì luôn trong tình trạng thiếu ngủ và không biết quý trọng công sức của ba mẹ. Đến tận ngày thi mà bạn nam sinh ấy còn chưa chịu học hành, thì chẳng ai có thể cứu được bạn ấy nữa. Kết quả đã thấy rõ từ khi chưa thi.
Qua hai trường hợp của hai bạn nam sinh kể trên, tôi liên tưởng đến hình ảnh con gà thả vườn và gà nuôi nhốt công nghiệp. Rõ ràng, nếu cùng thả ra vườn hay thả hẳn vào rừng, thì về khả năng kiếm ăn, khả năng sống sót trước dịch bệnh hay sự giành giật miếng ăn, gà công nghiệp thua xa gà thả vườn hay gà rừng. Ở con người cũng tương tự như thế. Những đứa trẻ được trải nghiệm thực tế, được hiểu công việc hay những khó khăn của ba mẹ trong mưu sinh, sẽ có nhận thức tốt hơn về mọi việc.
Hơn nữa, những người làm cha, làm mẹ liệu có thể đi theo để bảo vệ hay làm thay cho con được mãi hay không? Bao bọc con quá, biết đâu chính là đang làm thui chột đi khả năng sinh tồn của con, đang biến con thành một chú gà công nghiệp cả đời chỉ biết ăn và ngủ, một trận dịch bệnh nhẹ cũng có nguy cơ lăn quay cả đàn.
