Học tập theo dự án trong môi trường đa quốc gia: 'Lò luyện' công dân toàn cầu

Từ giảng đường đến thực địa, quá trình đào tạo được mở rộng, gắn với thực tiễn và chuẩn mực toàn cầu.

​

Áp lực và trải nghiệm thật

Học theo dự án (Project-Based Learning - PBL) không còn là mô hình mới, nhưng khi đặt trong môi trường đa quốc gia, yêu cầu đối với người học trở nên khác biệt hơn. Sinh viên không chỉ giải bài toán kỹ thuật mà còn phải vượt qua rào cản ngôn ngữ, văn hóa và cách tiếp cận.

Với khóa học Global Project-Based Learning (gPBL) 2026 tại Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng, 57 sinh viên đến từ Việt Nam, Nhật Bản, Ấn Độ, Indonesia và Đài Loan (Trung Quốc) được chia thành 11 nhóm, cùng phát triển các dự án trong lĩnh vực IoT và Netsoft. Trong hơn 10 ngày, toàn bộ quá trình học được “dự án hóa”: Từ đề xuất ý tưởng, thiết kế giải pháp, lập trình đến xây dựng sản phẩm demo và báo cáo bằng tiếng Anh trước hội đồng giáo sư quốc tế. Áp lực thời gian, yêu cầu kỹ thuật và sự khác biệt trong giao tiếp buộc sinh viên phải chủ động thích nghi.

Nhóm sinh viên Nguyễn Huy Hoàng, Huỳnh Thị Hồng Tú - Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng cùng Suma Naito - sinh viên Đại học Công nghệ Shibaura thực hiện dự án phát triển nhạc cụ điện tử sử dụng chùm tia laser thay cho dây đàn truyền thống, tích hợp cảm biến quang học và điều khiển để xử lý tín hiệu và tạo âm thanh tương ứng. Huỳnh Thị Hồng Tú chia sẻ: “Đây là thách thức đối với chúng em, bởi quá trình làm việc, thảo luận đòi hỏi sự phối hợp về ngôn ngữ, văn hoá và kiến thức kỹ thuật, nền tảng vững chắc của các thành viên trong nhóm”.

Quá trình học tập đã giúp Tú và các sinh viên hiểu rõ hơn cách triển khai một dự án thực tế từ ý tưởng đến sản phẩm hoàn chỉnh, giúp sinh viên rèn luyện tư duy thiết kế và giải quyết các vấn đề kỹ thuật; nâng cao năng lực triển khai dự án thực tế trong điều kiện thời gian giới hạn; phát triển kỹ năng làm việc nhóm trong môi trường đa văn hóa; đồng thời tăng cường năng lực trình bày và phản biện học thuật bằng tiếng Anh.

Nhóm dự án học Global Project-Based Learning (gPBL) 2026 thuyết trình sản phẩm. Ảnh: NTCC

Với dự án Smart Garden, Phạm Đông Trà (Lớp 24VDT) cùng nhóm sinh viên quốc tế phát triển hệ thống quản lý vườn thông minh tích hợp cảm biến đo mực nước, nhiệt độ và độ ẩm, tự động kích hoạt máy bơm và hệ thống sưởi khi các chỉ số vượt ngưỡng cho phép, đồng thời cho phép điều khiển thủ công qua ứng dụng di động. Theo Trà, giá trị lớn nhất nhận được là kỹ năng giao tiếp, phối hợp đa văn hóa và khả năng tự xử lý lỗi kỹ thuật.

Trong khi đó, dự án Smart Plant Management của Lê Nguyễn Anh Nhi (Lớp 24VDT) cùng nhóm sinh viên đến từ Trường Đại học Công nghệ Shibaura và Đại học Công nghệ Minh Chí tập trung xây dựng hệ thống theo dõi và tưới cây tự động. Dù chưa có nhiều kinh nghiệm về phần cứng trước đó, Nhi vẫn hoàn thành sản phẩm đúng tiến độ nhờ tinh thần hợp tác tích cực trong nhóm quốc tế.

Theo PGS.TS Lê Tiến Dũng - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa, chương trình Global Project-Based Learning được xây dựng theo định hướng đào tạo gắn với thực tiễn và tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Thông qua học phần này, sinh viên tham gia phát triển nhiều sản phẩm và mô hình thử nghiệm. Từ những kết quả ban đầu, một số ý tưởng sẽ tiếp tục được hoàn thiện để phát triển thành đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên. Qua đó, góp phần bồi dưỡng tư duy sáng tạo, năng lực nghiên cứu và khả năng hội nhập toàn cầu cho sinh viên.

Sinh viên dự án Learning Express khảo sát nhu cầu của người dân làng rau Trà Quế. Ảnh: NTCC

​Học từ sự khác biệt văn hóa

Vượt qua bỡ ngỡ ban đầu, giá trị lớn nhất mà mô hình học tập theo dự án đa quốc gia mang lại cho sinh viên không chỉ là sản phẩm kỹ thuật, mà chính là sự “lột xác” về tư duy.

Nguyễn Quỳnh Châu - sinh viên lớp 23QLCN1, khoa Quản lý dự án, Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng từng tham gia khóa học Dự án Learning Express vào năm 2025. Đến năm 2026, Châu tham gia dự án với vai trò điều phối viên, hỗ trợ cho nhóm sinh viên tiếp cận phương pháp Tư duy Thiết kế (Design Thinking) do Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng phối hợp với Trường Singapore Polytechnic tổ chức. Trong 12 ngày làm việc tại Đà Nẵng và Hội An, sinh viên 2 trường chia làm 3 nhóm, trực tiếp khảo sát tại làng gốm Thanh Hà và làng rau Trà Quế, áp dụng phương pháp Design Thinking để đề xuất các giải pháp hỗ trợ làng nghề phát triển bền vững.

Learning Express bắt đầu với các buổi training, sinh viên được tiếp cận phương pháp Tư duy Thiết kế, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và làm quen với môi trường đa văn hóa. Sau đó, các nhóm bước vào giai đoạn thực địa, trực tiếp đến các làng nghề để quan sát, phỏng vấn tìm hiểu nhu cầu của người dân địa phương. Sau quá trình tìm hiểu và làm việc cùng cộng đồng, cả ba đội đã phát triển các ý tưởng và hiện thực hóa thành những mô hình thử nghiệm (prototype) sáng tạo, mang tính ứng dụng cao.

Từ các mô hình này, các nhóm đã đề xuất nhiều giải pháp thiết thực để hỗ trợ phát triển du lịch tại làng gốm Thanh Hà; đề xuất giải pháp nâng cao năng suất cho nông dân tại làng rau Trà Quế; đề xuất phương án phát triển bền vững tại làng rau Trà Quế. Điểm chung của các giải pháp là sự kết hợp giữa góc nhìn mới từ sinh viên quốc tế và hiểu biết địa phương của sinh viên Việt Nam.

Tham gia liên tiếp 2 khóa học với vai trò khác nhau, Quỳnh Châu cho biết sự thay đổi của các bạn sinh viên rõ rệt. Không chỉ dừng lại ở cải thiện tiếng Anh, cái được lớn nhất là sự thay đổi trong phương pháp tư duy. “Chương trình đã tạo ra môi trường liên ngành thực thụ, nơi các bạn phải bước ra khỏi vùng an toàn của ngành học mình để phối hợp cùng các lĩnh vực khác. Điểm thường gặp ở sinh viên kỹ thuật là tự tin vào quan điểm cá nhân và kiến thức chuyên ngành hẹp, nếu không muốn nói bảo thủ. Nhưng với học tập theo dự án, chúng em có được cái nhìn khách quan, toàn diện hơn khi giải quyết vấn đề do vận dụng kiến thức liên ngành”, Châu nhận xét.

Một thay đổi quan trọng khác, theo như Châu đánh giá là kỹ năng làm việc nhóm. Thay vì thói quen chia nhỏ nội dung cho các cá nhân tự làm rồi “ráp” lại một cách rời rạc, mô hình dự án quốc tế buộc các thành viên phải tương tác liên tục, đảm bảo tính thống nhất xuyên suốt mọi giai đoạn của dự án.

Từ các mô hình học theo dự án trong môi trường đa quốc gia, có thể thấy rõ xu hướng dịch chuyển của giáo dục đại học. Người học không còn là trung tâm tiếp nhận kiến thức, mà trở thành chủ thể của quá trình kiến tạo. Khi được đặt trong bối cảnh đa văn hóa, đối diện với bài toán thực tiễn và làm việc theo chuẩn quốc tế, sinh viên buộc phải thay đổi, không chỉ là kỹ năng, mà cả tư duy và cách tiếp cận vấn đề.