Học sinh Đồng Tháp hào hứng khám phá ngành nghề trong kỷ nguyên số

Đây là lưu ý của các chuyên gia dành cho học sinh nhiều trường THPT trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp trong chương trình hướng nghiệp “Cùng bạn chọn ngành nghề trong kỷ nguyên số” năm học 2026-2027. Tại mỗi ngôi trường mà chương trình đi qua, các chuyên gia đã cung cấp thông tin về ngành học, nghề nghiệp và dành thời gian lắng nghe những băn khoăn rất thực tế của học sinh trước ngưỡng cửa lựa chọn tương lai.

Đừng chạy theo ngành “hot”

Đồng hành cùng chương trình, ThS Nguyễn Công Kỳ, Trưởng Phòng Nghiệp vụ Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo phía Nam - Bộ GD&ĐT đã có nhiều lưu ý đến học sinh tỉnh Đồng Tháp về việc lựa chọn ngành học trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số và thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh.

Theo ThS Nguyễn Công Kỳ, khi chọn lựa ngành nghề, học sinh không nên chạy theo ngành “hot”, ngành có nhiều người theo học hay ngành dễ tìm việc. Một lựa chọn phù hợp cần bắt đầu từ việc hiểu chính mình, có năng lực gì, hứng thú với lĩnh vực nào, điều kiện gia đình ra sao và bản thân mong muốn phát triển theo hướng nào trong tương lai. Bên cạnh đó, khi định hướng nghề nghiệp, học sinh cần nhìn xa hơn nhu cầu nhân lực ở thời điểm hiện tại.

ThS Nguyễn Công Kỳ, cho rằng các em học sinh không nên nhìn AI đơn thuần theo hướng “thay thế con người”. AI chắc chắn sẽ làm thay đổi nhiều công việc, cách thức làm việc và yêu cầu đối với người lao động. Vì vậy, bên cạnh kiến thức chuyên môn, người trẻ cần sớm trang bị ngoại ngữ, kỹ năng số, tư duy phản biện, khả năng tự học và đặc biệt là năng lực sử dụng công nghệ như một công cụ phục vụ học tập và phát triển nghề nghiệp.

Lộ trình nào để trở thành chuyên gia tâm lý

Tại điểm Trường THPT Vĩnh Bình, không khí của chương trình tư vấn hướng nghiệp vô cùng sôi nổi. Trong không khí ấy, em Minh Thư, học sinh lớp 12A8 đã mạnh dạn đặt câu hỏi về lộ trình trở thành chuyên gia tâm lý.

Bằng trải nghiệm thực chiến của người đi trước, câu trả lời của TS Đào Lê Hòa An, chuyên gia tâm lý - kỹ năng không chỉ gỡ rối băn khoăn trước mắt mà còn phác họa bức tranh toàn cảnh về lộ trình học tập, cơ hội nghề nghiệp và những tố chất sống còn trong ngành tâm lý học tại Việt Nam hiện nay.

Theo TS Đào Lê Hòa An, tâm lý học ngày nay đã có vị thế hoàn toàn khác so với giai đoạn trước. Xã hội hiện đại với áp lực công việc, biến động đời sống và căng thẳng học đường đã đưa nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần trở thành một phần thiết yếu, mở ra không gian phát triển rộng lớn cho thế hệ trẻ.

Để hiện thực hóa ước mơ trở thành chuyên gia, lộ trình học tập của ngành đòi hỏi sự đầu tư dài hơi và bài bản. Theo đó, bậc cử nhân (3,5 – 4 năm) người học phải trang bị kiến thức nền tảng về tâm lý học đại cương, tâm lý phát triển, hành vi xã hội, sinh lý thần kinh và phương pháp nghiên cứu khoa học.

Từ năm thứ ba, sinh viên sẽ chọn chuyên ngành hẹp (Tham vấn, Lâm sàng, Tâm lý giáo dục hay Tâm lý học tổ chức) và bắt đầu đi thực tế tại các cơ sở, trường học, bệnh viện. Tốt nghiệp đại học mới chỉ là bước khởi đầu. Để có thể tham vấn độc lập, người làm nghề bắt buộc phải trải qua hàng trăm giờ thực hành ca dưới sự kèm cặp, phản hồi trực tiếp từ các chuyên gia giám sát giàu kinh nghiệm.

Theo TS Đào Lê Hòa An, sai lầm phổ biến của người trẻ là nghĩ làm tâm lý chỉ có duy nhất việc ngồi phòng kín lắng nghe thân chủ trút bầu tâm sự. Bất kỳ lĩnh vực nào có yếu tố con người thì kiến thức tâm lý đều phát huy giá trị vượt trội. Chẳng hạn, muốn làm tham vấn và trị liệu, nơi làm việc sẽ tại bệnh viện, trung tâm chăm sóc sức khỏe tinh thần, tổ chức phi chính phủ hỗ trợ nhóm yếu thế. Nếu muốn làm tâm lý học đường, chúng ta phải đồng hành cùng học sinh giải tỏa áp lực học tập, xây dựng kỹ năng sống và kết nối gia đình - nhà trường.

Để không bị kiệt sức hay đào thải trên con đường này, người làm nghề tâm lý cần tôi luyện những tố chất cốt lõi: Lắng nghe thấu cảm và không phán xét; có tư duy khoa học; có sức bền cảm xúc và kỹ năng thiết lập ranh giới và phải có đạo đức nghề nghiệp nghiêm ngặt.

TS Đào Lê Hòa An gợi ý một “công thức” đơn giản để học sinh từng bước chạm tới thành công: Xác định lĩnh vực mình đam mê, tìm một người thầy giỏi trong lĩnh vực đó và chủ động tìm cơ hội học hỏi và tích lũy kinh nghiệm. Theo ông, cơ hội lớn thường bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Chỉ cần người trẻ có đam mê, dám thử sức và không ngại bắt đầu từ những công việc đơn giản, các em sẽ từng bước mở ra cơ hội phát triển nghề nghiệp, trong đó có lĩnh vực tâm lý.

Hình dung rõ hơn về sự lựa chọn

Đến với Trường THCS-THPT Long Bình, em Gia Vy, học sinh lớp 12/1 mạnh dạn bày tỏ: “Em muốn học ngành Thú y nhưng không biết bản thân cần trang bị kiến thức và kỹ năng gì để làm nghề trong tương lai?”.

ThS Nguyễn Trung Hiếu, Phó Ban Tuyển sinh, Trường Đại học Công nghệ TPHCM, cho biết để theo học ngành Thú y, học sinh cần chú trọng các môn Toán, Hóa học, Sinh học và trang bị thêm ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh để tiếp cận thuật ngữ chuyên ngành, tài liệu chuyên môn.

Theo ông, khác với bậc THPT, môi trường đại học đòi hỏi sinh viên phải có khả năng tự học, chủ động tìm kiếm tài liệu, sách chuyên ngành và không phụ thuộc hoàn toàn vào giảng viên.

“Nếu ngành Y khoa hướng đến khám, chữa bệnh cho con người thì ngành Thú y tập trung chăm sóc và điều trị bệnh cho động vật”, ông Nguyễn Trung Hiếu chia sẻ.

Sau khi tốt nghiệp với bằng bác sĩ Thú y, sinh viên có thể làm việc tại các cơ sở chăm sóc, điều trị động vật, trung tâm liên quan đến thú y hoặc phát triển mô hình phòng khám, cơ sở chăm sóc thú cưng.

Trong khi đó, ThS Trần Quốc Bảo, Phó Ban Tuyển sinh, Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TPHCM cũng đã dành thời gian giải đáp những băn khoăn của học sinh về các nhóm ngành nhà trường đang đào tạo.

Từ những câu hỏi cụ thể của học sinh về ngành học, chương trình đào tạo, yêu cầu đầu vào đến cơ hội việc làm, ThS Trần Quốc Bảo giúp các em có thêm thông tin để hình dung rõ hơn về lựa chọn của mình.

Những chia sẻ thực tế từ chuyên gia tuyển sinh giúp học sinh có thêm cơ sở khi cân nhắc ngành học phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng tương lai, thay vì lựa chọn chỉ theo xu hướng hoặc tâm lý đám đông.