Những ngày đầu năm học, việc chuẩn bị sách phục vụ học tập cho các con luôn nhận được sự quan tâm lớn của phụ huynh.
Tuy nhiên, qua thực tế rà soát và ghi nhận đang có một nhầm lẫn khá phổ biến trong người tiêu dùng là đánh đồng sách giáo khoa (SGK) với sách bài tập (SBT), trong khi hai loại sách này có vai trò và cách sử dụng khác nhau.
Việc phân biệt rõ hai loại sách này không chỉ giúp phụ huynh lựa chọn đúng tài liệu cần thiết cho con, mà còn tránh tâm lý phải mua đầy đủ tất cả các loại sách được phát hành cho từng môn học.
Theo thông tin từ NXBGDVN, SGK là những xuất bản phẩm được biên soạn nhằm cụ thể hóa các yêu cầu cần đạt và nội dung dạy học của Chương trình giáo dục phổ thông. Đây là loại sách được Hội đồng thẩm định quốc gia thông qua, sau đó Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ký quyết định ban hành, cho phép sử dụng làm tài liệu dạy học chính thức trong các cơ sở giáo dục phổ thông.
Với vai trò là tài liệu dạy học chính thức, SGK có vị trí khác với các loại sách hỗ trợ quá trình học tập. Đây cũng là lý do việc cung ứng SGK được đặt trong mối quan hệ với nhu cầu học tập của học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông.
Trong khi đó, SBT và các loại sách tham khảo là nhóm sách có vai trò hỗ trợ, bổ trợ cho quá trình học tập. SBT có thể được nhiều nhà xuất bản biên soạn và phát hành, học sinh sử dụng tùy theo nhu cầu, đây không phải loại sách mà mọi học sinh bắt buộc phải mua.
Sự khác biệt này đặc biệt cần được phụ huynh lưu ý vào đầu năm học. SBT được lựa chọn trên cơ sở nhu cầu hỗ trợ học tập của từng học sinh, từng gia đình và định hướng giảng dạy của giáo viên, nhà trường.
Theo Chỉ thị số 643/CT-BGDĐT ngày 10/6/2022 về việc sử dụng SGK và sách tham khảo trong các cơ sở giáo dục phổ thông, các cơ sở giáo dục không được vận động học sinh hoặc cha mẹ học sinh mua xuất bản phẩm ngoài danh mục SGK đã được Bộ GD&ĐT phê duyệt và các địa phương đã lựa chọn dưới bất kỳ hình thức nào.
Điều này cho thấy việc mua thêm các loại sách hỗ trợ cần được nhìn nhận đúng là một nhu cầu lựa chọn, thay vì mặc nhiên coi đó là yêu cầu bắt buộc đối với tất cả học sinh.
Sách bài tập dùng theo nhu cầu, không cần mua đồng loạt
Một điểm dễ gây băn khoăn vào đầu năm học là có thời điểm một số nhà sách, cửa hàng bán lẻ không còn một vài đầu SBT. Tuy nhiên, tình trạng này cần được nhìn trong đặc thù cung ứng của nhóm sản phẩm được sử dụng theo nhu cầu thị trường.
Khác với SGK, nhu cầu về SBT không đồng nhất giữa các địa bàn, nhà trường hay thậm chí giữa các học sinh trong cùng một lớp. Có học sinh cần sử dụng SBT để tăng cường luyện tập, nhưng cũng có học sinh không có nhu cầu sử dụng. Nếu SBT được in với số lượng tương đương SGK, nguy cơ dư thừa và lãng phí sẽ rất lớn.
Vì vậy, việc một số cửa hàng có thời điểm hết một vài đầu SBT không thể được hiểu giống như tình trạng thiếu SGK. Hai nhóm sách có cách thức cung ứng khác nhau bởi bản chất nhu cầu sử dụng khác nhau.
Từ góc độ phụ huynh, điều quan trọng trước khi mua sách là xác định chính xác mình đang cần loại tài liệu nào. SGK là tài liệu dạy học chính thức, còn SBT là tài liệu hỗ trợ, được sử dụng tùy nhu cầu. Hai loại sách vì thế không nên được đánh đồng.
Cách hiểu này cũng giúp phụ huynh tránh tâm lý phải mua tất cả các loại sách được phát hành cho từng môn học chỉ vì lo con thiếu tài liệu. Việc lựa chọn sách nên dựa trên nhu cầu học tập thực tế thay vì số lượng đầu sách có mặt trên thị trường.
Đáng chú ý, việc không mua được một vài cuốn SBT, sách bổ trợ không ảnh hưởng đến điều kiện học tập chính khóa của học sinh theo Chương trình giáo dục phổ thông.
Do đó, trong những ngày đầu năm học, thay vì lo lắng khi chưa tìm được SBT, phụ huynh nên xác định con mình cần loại tài liệu nào, đâu là sách phục vụ việc học chính khóa và đâu là tài liệu bổ trợ.
Hiểu đúng ngay từ đầu sẽ giúp việc mua và sử dụng sách thiết thực hơn, đồng thời hạn chế những khoản mua sắm không thực sự cần thiết.
