Việc đẩy mạnh ứng dụng thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và AI giúp lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm, tăng tính minh bạch trong xử lý “phạt nguội”, góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh.
Nhận diện biển số chính xác từ 93% trở lên
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia được đẩy mạnh, việc ứng dụng AI và công nghệ hiện đại trong lĩnh vực giao thông góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước. Đồng thời, đây cũng là giải pháp thúc đẩy xây dựng văn hóa giao thông an toàn, văn minh, hướng tới mục tiêu giảm tai nạn và bảo đảm trật tự an toàn giao thông bền vững.
Bộ Công an đang xây dựng và tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 62/2024/TT-BCA của Bộ Công an về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với hệ thống giám sát bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn giao thông (ATGT) đường bộ; thiết bị giám sát hành trình và thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe; Trung tâm chỉ huy giao thông.
Việc sửa đổi, bổ sung các quy chuẩn kỹ thuật lần này được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa công tác quản lý giao thông, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và công nghệ số trong phát hiện, xử lý vi phạm; đồng thời góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh và minh bạch hơn.
Theo dự thảo, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về “Hệ thống giám sát bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn giao thông đường bộ” có nhiều điểm mới đáng chú ý. Trong đó, nổi bật là việc chuyển sang mô hình xử lý dữ liệu phân tán, bổ sung “cụm máy chủ vùng” và “thiết bị trung gian (Edge AI)” nhằm cho phép dữ liệu được phân tích, xử lý ngay tại chỗ trước khi truyền về trung tâm điều hành.
Giải pháp này giúp giảm tải cho hệ thống trung tâm, đồng thời tăng tốc độ phân tích, xử lý thông tin theo thời gian thực. Đây cũng được xem là nền tảng quan trọng để phát triển giao thông thông minh (ITS) trong tương lai.
Dự thảo cũng yêu cầu tích hợp AI toàn diện đối với hệ thống camera và thiết bị giám sát. Theo đó, các thiết bị phải có khả năng nhận diện biển số với độ chính xác từ 93% trở lên vào ban ngày; tự động phân tích hành vi vi phạm; tìm kiếm thông minh theo biển số, màu xe, chủng loại phương tiện…
Bên cạnh đó, quy chuẩn mới còn đưa ra yêu cầu chuẩn hóa dữ liệu và mở rộng khả năng kết nối thông qua API chia sẻ dữ liệu vi phạm, áp dụng các chuẩn ONVIF và tích hợp metadata AI nhằm bảo đảm tính đồng bộ giữa các hệ thống.
Một điểm đáng chú ý khác là yêu cầu cao hơn về lưu trữ dữ liệu. Theo dự thảo, dữ liệu camera phải được lưu tối thiểu 60 ngày; riêng dữ liệu vi phạm phục vụ xử lý, điều tra và truy vết phải lưu trữ tới 3 năm.
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng mạnh mẽ, dự thảo cũng bổ sung nhiều quy định liên quan đến an toàn thông tin, an ninh mạng. Các hệ thống camera IP và thiết bị giám sát phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và các quy định về bảo vệ dữ liệu của Bộ Công an, hạn chế nguy cơ tấn công mạng hoặc rò rỉ thông tin cá nhân.
Đáng chú ý, dự thảo còn bổ sung cơ chế công bố hợp quy và kiểm soát chất lượng đối với các thiết bị nhập khẩu. Điều này giúp khắc phục tình trạng đầu tư manh mún, thiếu đồng bộ, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để quản lý chất lượng hệ thống trên phạm vi toàn quốc.
Theo đánh giá của Bộ Công an, việc sửa đổi quy chuẩn sẽ tạo nền tảng chuyển đổi từ mô hình giám sát thủ công sang giám sát tự động, thông minh. Hệ thống mới không chỉ hỗ trợ phát hiện, xử lý vi phạm tự động mà còn góp phần dự báo ùn tắc, tai nạn và điều hành giao thông theo thời gian thực. Việc giảm phụ thuộc vào yếu tố con người cũng được kỳ vọng nâng cao tính minh bạch, độ chính xác và hiệu quả răn đe trong xử lý vi phạm giao thông.
Có gì ở Trung tâm chỉ huy giao thông?
Không chỉ tập trung vào hệ thống giám sát, dự thảo còn sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về “Trung tâm chỉ huy giao thông”. Quy chuẩn mới chuyển từ cách tiếp cận liệt kê hệ thống sang mô hình khối chức năng hiện đại, tích hợp đồng bộ với kiến trúc Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát và điều hành giao thông theo các đề án của Chính phủ và Bộ Công an. Việc nâng cấp Trung tâm chỉ huy giao thông được kỳ vọng giúp các địa phương chủ động hơn trong đầu tư, bố trí nguồn lực và xây dựng hạ tầng kỹ thuật.
Theo dự thảo, các trung tâm chỉ huy sẽ được trang bị nhiều công nghệ tiên tiến như AI, dữ liệu lớn, hệ thống VMS/AI nhằm phục vụ công tác chỉ huy, điều hành giao thông theo thời gian thực. Quy chuẩn cũng quy định rõ chức năng của trung tâm trong phát hiện, xử lý vi phạm, giải quyết tai nạn và chống ùn tắc giao thông. Qua đó góp phần nâng cao năng lực của lực lượng CSGT cũng như ý thức chấp hành pháp luật của người dân.
Đặc biệt, lần đầu tiên quy chuẩn đưa ra yêu cầu cụ thể về khu vực dịch vụ công, xử lý và tiếp công dân. Điều này giúp người dân thuận lợi hơn khi thực hiện các thủ tục hành chính như đăng ký xe, cấp đổi giấy phép lái xe, xử lý vi phạm hay đấu giá biển số.
Thực tế thời gian qua cho thấy, việc ứng dụng thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và công nghệ AI đã góp phần nâng cao rõ rệt hiệu quả xử lý vi phạm giao thông. Đơn cử, tại các Đội CSGT đường bộ cao tốc thuộc Phòng 6, Cục CSGT, Bộ Công an đồng loạt triển khai sử dụng thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ trên các tuyến cao tốc để phát hiện, ghi nhận vi phạm. Chỉ trong ngày 23/5, lực lượng chức năng đã ghi nhận 635 trường hợp vi phạm, trong đó dự kiến gửi thông báo vi phạm tới 555 trường hợp.
