Ứng dụng mô hình Blended Learning- dạy học kết hợp
Trường THCS Trần Phú, phường Lê Chân, TP Hải Phòng vừa tổ chức thành công chuyên đề chuyên môn cấp thành phố môn Ngữ văn. Đây là dịp nhà trường chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng chuyển đổi số, đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh; lan toả cách làm hay, hiệu quả hướng tới đổi mới dạy học.
Bà Lê Thị Minh Tâm, Hiệu trưởng Trường THCS Trần Phú chia sẻ, với định hướng “Bứt phá trong tư duy – Thực chất trong chất lượng”, nhà trường xác định chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng giáo dục.
Từ khi triển khai Chương trình GDPT 2018, giáo viên tích cực nghiên cứu bài học, xây dựng học liệu số, đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, từng bước chuyển từ truyền thụ kiến thức một chiều sang hướng dẫn học sinh chủ động khám phá, thực hành và vận dụng kiến thức.
Chuyên đề Ngữ văn cấp thành phố là dịp để giáo viên trao đổi kinh nghiệm, cùng tìm kiếm giải pháp nâng cao chất lượng dạy học trong bối cảnh chuyển đổi số.
Với đặc thù giàu tính thẩm mỹ và nhân văn, môn Ngữ văn không chỉ giúp học sinh hình thành kỹ năng đọc, viết, nói và nghe mà còn góp phần phát triển tư duy, năng lực cảm thụ văn học, bồi dưỡng tình cảm, trách nhiệm và những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống.
Từ yêu cầu đó, giáo viên Trường THCS Trần Phú đặt ra những vấn đề thiết thực: Làm thế nào để ứng dụng công nghệ mà vẫn giữ được chiều sâu văn hóa và chất nhân văn của môn học? Làm sao để học sinh không học thuộc máy móc mà biết đọc, suy ngẫm, trao đổi và hình thành chính kiến?
Để tìm lời giải, tổ Khoa học xã hội và nhóm Ngữ văn của nhà trường lựa chọn nghiên cứu bài học, vận dụng mô hình Blended Learning – dạy học kết hợp giữa trực tuyến và trực tiếp, đồng thời tăng cường tương tác trên nền tảng số.
Cách tiếp cận này được thể hiện trong tiết dạy đọc hiểu văn bản Hịch tướng sĩ của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn do cô giáo Lê Huyền Trang và học sinh lớp 8 lên lớp minh hoạ.
Thông qua tiến trình bài dạy kết hợp trực tiếp, trực tuyến trong môn Ngữ văn, nhà trường đưa ra một hướng tiếp cận về chuyển đổi số trong giáo dục. Từ đó cho thấy, Trường THCS Trần Phú không chỉ coi công nghệ chỉ là công cụ mà công nghệ thực sự tham gia vào việc thay đổi bản chất quá trình dạy và học. Trên nền tảng đó, giáo viên thực hiện tốt yêu cầu cần đạt của chương trình môn học đồng thời bồi đắp và phát triển mạnh mẽ năng lực tự học cho học sinh. Đó là con đường bền vững nhất để nhà trường trang bị hành trang cho những công dân số hiện đại, tự chủ và không ngừng trưởng thành, bà Tâm cho hay.
Phát triển năng lực, phẩm chất qua từng hoạt động học tập
Cô giáo Lê Huyền Trang chia sẻ, văn bản Hịch tướng sĩ có giá trị lịch sử, tư tưởng và nghệ thuật sâu sắc, song khoảng cách về thời gian có thể khiến học sinh gặp khó khăn khi tiếp cận. Vì vậy, giáo viên thiết kế tiến trình học tập theo hướng kết hợp chuẩn bị trước ở nhà, khám phá kiến thức trên lớp và củng cố sau giờ học, tạo điều kiện để học sinh chủ động tham gia vào từng hoạt động.
Để đạt mục tiêu bài học, học sinh được cô giao nhiệm vụ tìm hiểu tác giả, tác phẩm, bối cảnh lịch sử và đặc trưng thể loại thông qua sách giáo khoa cùng các nguồn học liệu số trước khi lên lớp.
Theo hướng dẫn của giáo viên, các nhóm lựa chọn hình thức trình bày như infographic, poster số, video ngắn hoặc triển lãm tư liệu...giúp học sinh hình thành kỹ năng khai thác nguồn tư liệu, bước đầu phân biệt thông tin đáng tin cậy, đồng thời rèn luyện năng lực hợp tác, tự học và trình bày kết quả.
Tại lớp, giáo viên tổ chức các hoạt động đọc hiểu theo đặc trưng văn bản nghị luận. Học sinh lựa chọn giọng đọc phù hợp, tìm hiểu từ ngữ, nhận diện luận đề, luận điểm và phân tích mối quan hệ giữa các thành phần lập luận.
Điểm nhấn của tiết dạy là hoạt động tương tác trên nền tảng số. Học sinh trao đổi theo cặp, thảo luận nhóm, đăng ý kiến lên không gian học tập chung và thiết kế sơ đồ tư duy thể hiện luận đề, hệ thống luận điểm của tác phẩm. Các nhóm có thể nhận xét, đặt câu hỏi, phản biện sản phẩm của nhau trước khi đại diện trình bày kết quả.
Thay vì chỉ nghe giảng và ghi chép, học sinh trực tiếp tham gia xây dựng kiến thức, học cách bảo vệ quan điểm bằng lập luận, lắng nghe ý kiến khác biệt và điều chỉnh nhận thức trên cơ sở trao đổi. Giáo viên giữ vai trò định hướng, tổ chức hoạt động và chuẩn hóa kiến thức.
Cùng với kiến thức Ngữ văn, các em được phát triển năng lực giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề, tư duy phản biện và tự chủ trong học tập.
Sau giờ học, cô Trang tiếp tục giao nhiệm vụ trên nền tảng trực tuyến OLM, hướng dẫn học sinh theo dõi bài giảng điện tử, trả lời câu hỏi tương tác, hoàn thành bài tập trắc nghiệm và ghi chép nội dung trọng tâm. Hoạt động này giúp củng cố kiến thức, hỗ trợ học sinh tự đánh giá mức độ hiểu bài và duy trì quá trình học tập liên tục.
"Thông qua chuyên đề, nhà trường mong muốn lan tỏa cách tiếp cận chuyển đổi số gắn với mục tiêu giáo dục thực chất. Công nghệ không thay thế vai trò của người thầy hay làm giảm chiều sâu của môn Ngữ văn, mà trở thành phương tiện hỗ trợ tổ chức hoạt động học tập, mở rộng cơ hội thể hiện suy nghĩ và phát huy thế mạnh của mỗi học sinh.
Điều cốt lõi là lựa chọn đúng phương pháp cho đúng mục tiêu, bảo đảm học sinh đạt yêu cầu kiến thức, kỹ năng của chương trình, đồng thời phát triển hài hòa năng lực và phẩm chất. Từ những giờ học được tổ chức khoa học, giàu tính tương tác, môn Ngữ văn tiếp tục khẳng định vai trò bồi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách và trang bị cho học sinh năng lực học tập suốt đời trong thời đại số", bà Tâm chia sẻ.
