Ngày 11/11, UBND tỉnh Hà Tĩnh tổ chức Tọa đàm khoa học “Từ truyền thống lịch sử, văn hóa đến khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới”, nhân kỷ niệm 195 năm thành lập tỉnh (1831–2026) và 35 năm tái lập tỉnh (1991–2026).
Dự tọa đàm có ông Nguyễn Hồng Lĩnh – Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy; ông Phan Thiên Định – Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh qua các thời kỳ, các nhà nghiên cứu, chuyên gia và đại diện các cơ quan, đơn vị.
Với 22 tham luận, các nhà nghiên cứu, chuyên gia và đại biểu đã tiếp cận lịch sử Hà Tĩnh từ nhiều phương diện, từ quá trình hình thành đơn vị hành chính, những đóng góp của vùng đất và con người trong tiến trình lịch sử dân tộc đến những chuyển biến về kinh tế, xã hội sau 35 năm tái lập tỉnh.
Theo đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Tĩnh, hai mốc lịch sử năm 1831 và 1991 đều có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình hình thành và phát triển của tỉnh. Năm 1831, dưới triều Nguyễn, Hà Tĩnh chính thức được thành lập với tư cách đơn vị hành chính cấp tỉnh. Năm 1991, tỉnh được tái lập, mở ra giai đoạn phát triển mới trong công cuộc đổi mới đất nước.
Từ những dấu mốc ấy, các tham luận đi sâu phân tích những yếu tố làm nên bản sắc Hà Tĩnh. Đó là truyền thống yêu nước, cách mạng, tinh thần đoàn kết, ý chí vượt khó, lòng hiếu học, trọng trí thức và những giá trị nhân văn được lưu giữ trong đời sống cộng đồng.
Đặc biệt, truyền thống văn hóa không chỉ được nhìn nhận qua hệ thống di sản, danh nhân, văn học hay những thành tựu khoa bảng, mà còn qua cách các giá trị ấy được tiếp nối trong đời sống hôm nay. Đây cũng là cơ sở để đặt ra yêu cầu gắn bảo tồn di sản với giáo dục truyền thống, bồi đắp nhân cách, khơi dậy tinh thần học tập và khát vọng cống hiến của các thế hệ.
Một hướng tiếp cận đáng chú ý tại tọa đàm là đưa văn hóa ra khỏi phạm vi bảo tồn đơn thuần để trở thành nguồn lực phát triển. Theo đó, những giá trị truyền thống cần được chuyển hóa thành tri thức, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực sáng tạo và sức mạnh nội sinh của cộng đồng. Việc phát huy bản sắc địa phương cần song hành với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Ở phương diện phát triển, các đại biểu cũng trao đổi về tổ chức không gian kinh tế, liên kết vùng, hành lang kinh tế Đông - Tây, logistics, đô thị và khả năng kết nối thị trường. Những vấn đề này cho thấy yêu cầu đặt ra đối với Hà Tĩnh không chỉ là khai thác tiềm năng, lợi thế sẵn có mà còn phải tạo sự liên kết giữa hạ tầng, thể chế, nguồn nhân lực và năng lực quản trị.
Phát biểu kết luận tọa đàm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Thị Nguyệt đánh giá cao những nghiên cứu, đề xuất của các đại biểu. Theo bà, việc nhìn lại lịch sử và chặng đường phát triển không chỉ để khẳng định những thành tựu, mà còn cần nhìn nhận khách quan những hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm.
Từ kết quả tọa đàm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh yêu cầu nhận diện đầy đủ tiềm năng, lợi thế cũng như những điểm nghẽn để có lựa chọn phù hợp cho giai đoạn tiếp theo. Trong đó, cần quan tâm bảo tồn, phát huy giá trị di sản, văn hóa và con người; biến truyền thống hiếu học, tinh thần hiếu nghĩa, ý chí vượt khó thành động lực nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và sức cạnh tranh của tỉnh.
Nhìn lại 195 năm hình thành và phát triển, cùng 35 năm tái lập tỉnh, những giá trị lịch sử, văn hóa không chỉ tạo nên bản sắc riêng của Hà Tĩnh mà còn đặt nền móng tinh thần cho những lựa chọn phát triển trong tương lai. Vấn đề quan trọng là giữ gìn được cốt cách truyền thống, đồng thời khơi thông nguồn lực tri thức, sáng tạo và khát vọng vươn lên trong bối cảnh mới.
