Ông Kiều Cao Trinh - Phó Trưởng Phòng Chính trị tư tưởng và Công tác học sinh, sinh viên, Sở GD&ĐT Hà Nội có một số trao đổi cùng Báo Giáo dục và Thời đại liên quan đến triển khai công tác sức khỏe học đường trong thời gian tới.
Những yêu cầu cấp bách
PV: Hà Nội là địa phương có quy mô trường học và học sinh lớn, ông nhận thấy những vấn đề nào đang đặt ra cấp thiết nhất đối với công tác sức khỏe học đường hiện nay?
Từ thực tiễn ở Hà Nội, chúng tôi cho rằng vấn đề cấp thiết nhất là chuyển từ chăm sóc sức khỏe theo từng đợt sang quản lý sức khỏe học sinh thường xuyên, liên tục và dựa trên dữ liệu.
Trong đó có việc kiểm tra cân nặng chiều cao 5 lần/ năm cập nhật vào HanoiCheck; phối hợp với Trường Đại học Sư phạm Hà Nội xây dựng và triển khai khung đánh giá năng lực cảm xúc (EQ) cho học sinh được triển khai thí điểm từ đầu năm học 2026–2027 và đánh giá triển khai đại trà từ đầu năm 2027 với 5 khung năng lực theo từng cấp học.
Trước mắt cần tập trung vào ba nhóm vấn đề: Dinh dưỡng, thể lực, thừa cân - béo phì, cận thị và sức khỏe tinh thần; bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng bệnh và môi trường học đường an toàn; đồng thời củng cố nhân lực, điều kiện và chất lượng hoạt động y tế trường học.
Điều quan trọng là phải có sự phối hợp thực chất giữa nhà trường, ngành y tế, gia đình và xã hội để các khuyến nghị về sức khỏe trở thành hành vi hằng ngày của học sinh.
PV: Khi triển khai Quyết định số 973/QĐ-TTg và Kế hoạch của ngành Giáo dục ban hành theo Quyết định số 1991/QĐ-BGDĐT, theo ông đâu là khó khăn lớn nhất trong việc chuyển các mục tiêu, nhiệm vụ chung thành hoạt động thường xuyên tại từng nhà trường?
Khó khăn lớn nhất là biến các mục tiêu của Chương trình thành công việc hằng ngày của nhà trường, chứ không tạo thêm một chương trình hoặc một lớp báo cáo mới.
Để làm được điều đó, phải đồng thời giải quyết các vấn đề về nhân lực y tế trường học, kinh phí, năng lực chuyên môn, phối hợp giáo dục - y tế, trách nhiệm của người đứng đầu và sự tham gia của gia đình.
Hà Nội xác định hướng thực hiện là lồng ghép nhiệm vụ sức khỏe học đường vào kế hoạch năm học; phân rõ việc, rõ người, rõ trách nhiệm; chuẩn hóa dữ liệu và biểu mẫu, đồng thời giảm tối đa báo cáo trùng lặp cho cơ sở giáo dục.
PV: Hà Nội đã có nhiều chương trình, mô hình về chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng và an toàn trường học. Địa phương cần áp dụng cơ chế nào để các chương trình này vừa phát huy tính chủ động, phù hợp thực tiễn, vừa thống nhất với mục tiêu, tiêu chuẩn, chỉ số và chế độ báo cáo của Chương trình quốc gia?
Theo chúng tôi, cơ chế phù hợp là: Một kế hoạch chung, một hệ tiêu chí và dữ liệu chung, một đầu mối tổng hợp báo cáo.
Các chương trình đang triển khai cần được rà soát, đối chiếu với Quyết định số 973/QĐ-TTg và Quyết định số 1991/QĐ-BGDĐT; nội dung phù hợp thì tiếp tục phát huy, nội dung còn thiếu thì bổ sung, các nhiệm vụ trùng lặp thì tích hợp.
Địa phương có thể lựa chọn giải pháp cao hơn hoặc phù hợp hơn với điều kiện thực tế, nhưng không nên hình thành hệ thống song song. Chương trình quốc gia là khung thống nhất; địa phương chủ động về cách tổ chức thực hiện.
PV: Hà Nội đã xây dựng Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường - HanoiCheck. Hệ thống hiện đang hỗ trợ công tác quản lý và giám sát bữa ăn học đường như thế nào; trong quá trình triển khai Quyết định số 973 và Quyết định số 1991, Hà Nội định hướng phát triển, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu ra sao?
HanoiCheck giúp chuyển quản lý bữa ăn học đường từ hồ sơ rời rạc sang cơ sở dữ liệu tập trung, phục vụ quản lý hồ sơ dinh dưỡng, nhà cung cấp và truy xuất nguồn gốc, kiểm soát an toàn thực phẩm trên môi trường số, công khai thông tin cho cha mẹ học sinh và hỗ trợ cơ quan quản lý theo dõi, chỉ đạo.
Năm học 2026-2027, Thành phố định hướng triển khai HanoiCheck tại 100% cơ sở giáo dục có tổ chức bữa ăn bán trú.
Bước tiếp theo là tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu, quy trình cập nhật và trách nhiệm của từng chủ thể; nghiên cứu kết nối với các cơ sở dữ liệu sức khỏe học sinh phù hợp. Quan điểm là dữ liệu được cập nhật một lần nhưng có thể sử dụng cho nhiều mục đích quản lý, giám sát và cảnh báo, đồng thời phải bảo đảm phân quyền và an toàn thông tin.
Sở GD&ĐT Hà Nội đang phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ thành phố khảo sát thí điểm lắp đặt Camera AI giám sát bữa ăn học đường từ khâu nhập thực phẩm, chế biến đến chia khẩu phần đến bàn ăn của từng học sinh.
Quản lý sức khỏe học đường trên dữ liệu
PV: Địa phương mong muốn các tổ chức quốc tế, tổ chức xã hội và doanh nghiệp tham gia vào những khâu nào để hỗ trợ đúng nhu cầu, nhưng không hình thành các chương trình riêng lẻ, chồng chéo hoặc làm tăng thêm đầu mối quản lý cho nhà trường?
Hà Nội mong muốn nguồn lực xã hội tham gia vào những phần mà địa phương thực sự cần bổ sung, như hỗ trợ chuyên môn và bằng chứng khoa học; đào tạo, truyền thông thay đổi hành vi; công nghệ và công cụ quản lý; thí điểm, đánh giá và chuyển giao các mô hình hiệu quả.
Tuy nhiên, mọi chương trình hỗ trợ cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, bám mục tiêu và tiêu chuẩn chuyên môn của Chương trình Sức khỏe học đường, được tích hợp vào kế hoạch của địa phương và hoạt động thường xuyên của nhà trường.
Nguồn lực xã hội là nguồn bổ sung quan trọng, nhưng không thay thế trách nhiệm của Nhà nước; đồng thời phải công khai, minh bạch, không thương mại hóa trường học và không tạo thêm hệ thống báo cáo riêng.
Năm học 2026–2027, thực hiện Nghị quyết số 84/2026 của HĐND TP Hà Nội quy định, mức ăn tối thiểu cho học sinh Tiểu học là 40.000 đồng/học sinh/ngày. Với các em thuộc diện chính sách, vùng khó khăn thì Thành phố hỗ trợ 100%; các đối tượng còn lại sẽ được hỗ trợ 28.000 đồng/học sinh/ngày.
PV: Theo ông, làm thế nào để một chương trình hợp tác hoặc dự án thí điểm vừa đáp ứng ưu tiên của tổ chức đồng hành, vừa xuất phát từ nhu cầu thực tế của địa phương và nằm trong kiến trúc chung của Chương trình Sức khỏe học đường quốc gia?
Theo chúng tôi, dự án hợp tác phải bắt đầu từ một vấn đề thực tế của địa phương, sau đó đối chiếu với mục tiêu của Quyết định số 973/QĐ-TTg, Quyết định số 1991/QĐ-BGDĐT và kế hoạch triển khai của Thành phố.
Ngay từ đầu cần xác định rõ đầu ra, chỉ số đánh giá, dữ liệu sử dụng, phạm vi thí điểm và cơ chế phối hợp. Sau thí điểm phải có đánh giá độc lập, tài liệu hóa và chuyển giao để nhà trường có thể tiếp tục duy trì khi nguồn hỗ trợ kết thúc.
Cách tốt nhất là mỗi dự án giải quyết một “mảnh ghép” còn thiếu trong kiến trúc chung, thay vì tạo ra một chương trình riêng.
PV: Nếu chỉ được lựa chọn một việc cần ưu tiên triển khai ngay trong năm học 2026-2027 để tạo chuyển biến rõ rệt về sức khỏe học đường, Sở GD&ĐT Hà Nội sẽ đề xuất việc gì?
Mục tiêu chung là phải bảo đảm dinh dưỡng học đường, an toàn thực phẩm trong bữa ăn học đường.
Nếu chỉ chọn một việc, chúng tôi đề xuất ưu tiên quản lý sức khỏe học sinh dựa trên dữ liệu, bắt đầu từ việc tổ chức khám sức khỏe, đánh giá tình trạng dinh dưỡng và các yếu tố nguy cơ một cách thực chất, sau đó cập nhật, sử dụng dữ liệu để theo dõi và can thiệp.
Khi có dữ liệu đúng và đủ, sạch, sống nhà trường mới xác định được nhóm học sinh cần ưu tiên, ngành quản lý mới bố trí nguồn lực đúng chỗ và xã hội mới có thể tham gia đúng nhu cầu.
Thông điệp chúng tôi muốn nhấn mạnh là: Sức khỏe học đường phải chuyển từ hoạt động theo đợt thành công việc thường xuyên; từ nhận thức thành hành động; để mỗi ngày đến trường đều là một ngày học sinh được bảo vệ, chăm sóc và phát triển lành mạnh.
PV: Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!
