Giữ nhịp học đầu xuân

Từ thực tế tại các trường, nhà giáo chia sẻ giải pháp vừa giữ kỷ luật lớp học, vừa tạo tâm thế tích cực để học sinh nhanh chóng ổn định và sẵn sàng bước vào giai đoạn học tập tiếp theo với quyết tâm cao hơn.

Những thay đổi thường gặp

Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, cô Vũ Thúy Hoa Vân - Trường THCS Trần Duy Hưng (Yên Hòa, Hà Nội) luôn cảm nhận rất rõ độ “lệch nhịp” học tập của học sinh. Không khí sum họp gia đình, những chuyến du xuân, nhịp sinh hoạt thả lỏng khiến nhiều em chưa kịp thích nghi khi trở lại trường. Với riêng học sinh lớp 9, đặc biệt học sinh Hà Nội đang chuẩn bị cho kỳ thi vào lớp 10 - giai đoạn đầu xuân không chỉ là quay lại lớp học, mà là bước vào chặng tăng tốc quan trọng nhất của năm học.

Chia sẻ về “độ trễ” thường gặp ở học sinh sau Tết, cô Vũ Thúy Hoa Vân cho biết, sau kỳ nghỉ dài, nhiều học sinh ngủ muộn, dậy muộn, sử dụng thiết bị điện tử nhiều hơn. Khi đi học lại, các em thường mệt mỏi, giảm tập trung trong những tiết đầu tiên. Tâm lý học sinh còn “vương Tết”.

Những câu chuyện về lì xì, du xuân, lễ hội vẫn kéo dài trong lớp học. Nếu không khéo định hướng, lớp rất dễ rơi vào trạng thái rộn ràng nhưng thiếu tập trung. Nền nếp có phần lỏng hơn. Một số em quên sách vở, chưa hoàn thành bài tập, nói chuyện riêng nhiều hơn. Điều này là bình thường sau một kỳ nghỉ dài, nhưng nếu không điều chỉnh kịp thời, sẽ ảnh hưởng đến cả giai đoạn sau.

“Với học sinh lớp 9 ở Hà Nội, áp lực càng rõ sau Tết. Là giáo viên chủ nhiệm lớp 9, tôi nhận thấy, sau Tết học sinh bắt đầu cảm nhận rõ hơn áp lực của kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10. Có em quyết tâm tăng tốc, đăng ký thêm lớp ôn tập. Em lo lắng quá mức, sợ mình không theo kịp. Có em lại chủ quan vì nghĩ còn thời gian. Tôi hiểu rằng, nếu không giữ được nhịp ngay từ đầu xuân, các em rất dễ rơi vào trạng thái mất phương hướng hoặc căng thẳng kéo dài”, cô Vũ Thúy Hoa Vân chia sẻ.

Tại Trường PTDTBT THCS Đổng Xá (Xuân Dương, Thái Nguyên), Phó Hiệu trưởng Dương Thị Hồng Minh cho biết, sau kỳ nghỉ Tết, học sinh thường gặp nhiều khó khăn khi quay lại nhịp học tập.

Trước hết là tình trạng rối loạn nhịp sinh học và sinh hoạt hằng ngày do thói quen thức khuya, dậy muộn, ăn uống thất thường, sử dụng thiết bị điện tử nhiều trong dịp nghỉ lễ. Điều này khiến các em dễ buồn ngủ, uể oải, mất tập trung, thậm chí ngủ gật trong giờ học.

Bên cạnh đó, không ít học sinh rơi vào trạng thái hụt hẫng, thiếu động lực, cảm giác “chưa hết Tết” khiến một số em chán nản, lười học, giảm hứng thú với bài vở. Một số em còn chịu áp lực tâm lý như lo sợ tụt hậu kiến thức, áp lực về khối lượng bài học mới, kỳ vọng từ gia đình và thầy cô, căng thẳng thi cử, đặc biệt là học sinh cuối cấp. Với những em nhạy cảm, việc quay trở lại môi trường học tập nền nếp, kỷ luật nghiêm ngặt có thể tạo ra khoảng trống tâm lý, cảm giác hụt hẫng.

Đối với học sinh ở vùng sâu, xa, khó khăn càng rõ nét hơn khi điều kiện đi lại sau mưa phùn không thuận lợi, quãng đường đến trường xa, một số em còn phải phụ giúp gia đình làm nương rẫy hoặc muốn tiếp tục tham gia lễ hội tại địa phương nên chưa thực sự sẵn sàng trở lại trường.

Ngoài ra, nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc tập trung và duy trì kỷ luật học tập; phản xạ học tập chậm lại, dễ phân tâm, làm bài chậm hơn và có thể quên kiến thức cũ nếu kỳ nghỉ kéo dài khiến việc học bị “đứt nhịp”.

Nghiêm túc nhưng cần linh hoạt, động viên

Nói về kinh nghiệm ổn định nền nếp lớp học ngay tuần đầu tiên, cô Vũ Thúy Hoa Vân cho biết, buổi sinh hoạt đầu xuân, giáo viên cùng học sinh rà soát lại nội quy lớp, kiểm tra tiến độ ôn tập từng môn và cùng tính số tuần còn lại trước kỳ thi. Khi tự thấy quỹ thời gian còn lại không nhiều, ý thức học tập của học sinh sẽ được khơi dậy tự nhiên, không cần phải gây áp lực quá lớn.

Thầy cô nên chia nhỏ mục tiêu để giảm căng thẳng bằng cách hướng dẫn học sinh mỗi tuần hoàn thành bao nhiêu chuyên đề, mỗi ngày dành ít nhất bao nhiêu thời gian tự học, theo dõi điểm số của từng lần luyện đề để thấy sự tiến bộ. Khi mục tiêu cụ thể, vừa sức, các em sẽ bớt lo lắng và tăng sự chủ động.

Giáo viên hãy kiên quyết với những vi phạm về nền nếp (đi học muộn, không làm bài, sử dụng điện thoại trong giờ); nhưng cũng dành nhiều thời gian để lắng nghe, đặc biệt dành thời gian trao đổi nhẹ nhàng với học sinh có dấu hiệu chùng xuống. Việc phối hợp với phụ huynh để điều chỉnh giờ giấc sinh hoạt tại nhà cũng hết sức cần thiết. Sự đồng hành về tâm lý quan trọng không kém việc truyền đạt kiến thức.

“Dù áp lực thi cử lớn, tôi vẫn cố gắng giữ cho lớp học có năng lượng tích cực. Mỗi tuần, học sinh viết một mục tiêu nhỏ và tự đánh giá cuối tuần; tổ chức thi đua tổ nhóm về số đề hoàn thành; ghi nhận sự tiến bộ, dù chỉ là tăng 0,25 hay 0,5 điểm. Tôi luôn nhắc các em, sau Tết không phải là bắt đầu lại, mà tiếp tục hành trình đang đi”, cô Vũ Thúy Hoa Vân cho hay.

Phó Hiệu trưởng Dương Thị Hồng Minh cho rằng, để vừa giữ vững kỷ luật lớp học, nhanh chóng ổn định nền nếp sau kỳ nghỉ Tết, vừa tạo tâm thế vui tươi, hào hứng cho học sinh đầu xuân, nhà trường và giáo viên cần linh hoạt trong tổ chức hoạt động những ngày đầu năm.

Theo đó, ngày học đầu tiên sau kỳ nghỉ có thể được tổ chức theo hướng nhẹ nhàng, thân thiện, như một “lễ hội nhỏ” thay vì bắt đầu ngay bằng những tiết học căng thẳng. Giáo viên có thể tổ chức sinh hoạt lớp theo chủ đề “Chia sẻ Tết”, khuyến khích mỗi em kể một kỷ niệm vui, gửi lời chúc Tết tới thầy cô, bạn bè, hoặc chia sẻ những hình ảnh đáng nhớ trong dịp nghỉ lễ.

Các hoạt động vui xuân như “hái lộc đầu năm” với những bao lì xì nhỏ kèm lời chúc, câu đố vui; khai bút đầu xuân bằng việc viết mục tiêu học tập; trang trí lớp học với cành đào, cành quất giả hay câu đối do chính học sinh thực hiện… sẽ góp phần tạo không khí phấn khởi, gắn kết.

Bên cạnh đó, giáo viên có thể khéo léo lồng ghép yếu tố mùa xuân vào bài học thông qua các câu chuyện, câu đố liên quan đến Tết hoặc đặt câu hỏi gợi mở như “Em học được điều gì từ Tết năm nay?”, qua đó tạo sự kết nối tự nhiên, giảm cảm giác khô khan khi trở lại học tập. Việc cùng học sinh xây dựng những mục tiêu nhỏ, tích cực cho tuần học đầu xuân và treo tại lớp để theo dõi tiến bộ cũng giúp các em có động lực rõ ràng hơn.

Cũng theo bà Minh, trong những ngày đầu, nên ưu tiên ôn tập, củng cố kiến thức cũ thay vì triển khai dồn dập nội dung mới, nhằm giúp học sinh lấy lại nhịp học tập mà không chịu áp lực quá lớn. Cùng đó, giáo viên cần xây dựng lại các quy tắc lớp học ngay từ đầu, nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng rõ ràng về giờ giấc, việc chuẩn bị bài, nề nếp nghe giảng và làm bài tập.

Giáo viên cần phối hợp chặt chẽ với phụ huynh trong việc điều chỉnh giờ giấc sinh hoạt cho học sinh trước khi trở lại trường từ 2 - 3 ngày, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử và chuẩn bị đầy đủ sách vở, đồ dùng học tập, nhằm giúp các em sớm ổn định, bắt nhịp hiệu quả với năm học mới.

Chia sẻ kinh nghiệm về việc này, thầy Nguyễn Phương Bắc - giáo viên Trường Tiểu học & THCS Lâm Thao (Lương Tài, Bắc Ninh) nhắc đến hai yếu tố cần thực hiện đồng thời: Nghiêm túc nhưng linh hoạt, kỷ cương nhưng giàu tính động viên.

Ngay từ buổi học đầu năm mới, giáo viên và liên đội nhà trường nên nhắc lại nội quy, nền nếp học tập bằng tinh thần tích cực, nhẹ nhàng nhưng dứt khoát, đồng thời tổ chức các hoạt động khởi động phù hợp như chia sẻ kỷ niệm ngày Tết, thi thuyết minh về bài viết khai bút đầu năm, thuyết trình về mục tiêu học tập học kỳ II… Qua đó, học sinh được bộc lộ cảm xúc, kết nối với thầy cô và bạn bè, từ đó tạo sự hứng khởi trở lại.

Trong tuần đầu, nhà trường nên ưu tiên ôn tập, củng cố kiến thức trước Tết, giao nhiệm vụ vừa sức, hình thức kiểm tra thường xuyên phù hợp để các em dần lấy lại nhịp học. Cùng đó là việc biểu dương kịp thời những cá nhân, tập thể thực hiện tốt nền nếp, xây dựng không khí lớp học thân thiện, tích cực.

Khi kỷ luật được thực hiện trên nền tảng sự thấu hiểu và khích lệ, học sinh sẽ không cảm thấy áp lực mà trái lại, thêm tự tin và sẵn sàng bước vào chặng đường học tập mới với tinh thần phấn khởi, quyết tâm cao.