Lợi ích rõ rệt
Từ thực tế công tác nhiều năm tại Trường THCS Trưng Vương (Cửa Nam, Hà Nội), cô giáo Trần Phương Thảo nhận định, đây không đơn thuần là thay thế cuốn sổ tay bằng một tệp tin PDF, đó là một cuộc cách mạng về tư duy quản trị, hứa hẹn trả lại cho người thầy “khoảng thở” quý giá để tập trung vào chuyên môn.
Trong nhiều thập kỷ, hình ảnh người giáo viên gắn liền với chồng giáo án dày cộp, cuốn sổ điểm, sổ chủ nhiệm và sổ dự giờ được ghi chép thủ công tỉ mỉ. Việc duy trì hệ thống hồ sơ giấy không chỉ gây lãng phí tài nguyên mà còn tạo ra áp lực hành chính đè nặng lên vai các thầy cô.
Thông tư 15/2026 ra đời như lời giải cho bài toán tháo gỡ nút thắt này. Quy định mới nhấn mạnh vào tính tinh gọn và hiệu quả, cho phép các nhà trường chủ động trong việc lựa chọn hình thức lưu trữ hồ sơ điện tử phù hợp với điều kiện hạ tầng kỹ thuật của địa phương.
“Tại trường, chúng tôi làm hồ sơ điện tử từ kế hoạch chuyên môn năm học, các văn bản chỉ đạo của cấp trên, giáo án, lịch báo giảng và sổ công tác cá nhân. Điểm ưu việt của Thông tư mới lần này nằm ở tính văn minh, tiện lợi giúp giáo viên không mất nhiều thời gian như trước”, cô Phương Thảo bày tỏ.
Cô Bùi Thị Tú - giáo viên tiếng Anh, Trường THPT Như Thanh (Thanh Hóa) cho hay, theo thông tư mới, thay vì nhập liệu chồng chéo, các thông tin về học sinh, điểm số và quá trình rèn luyện sẽ được quản lý tập trung trên hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung. Việc ký duyệt giáo án, kế hoạch bài dạy giờ đây có thể thực hiện chỉ bằng một cú click chuột. Hồ sơ hiện diện trên không gian mạng giúp việc truy xuất và kiểm tra diễn ra tức thời, minh bạch.
Khi hồ sơ được tinh gọn, thầy cô sẽ có thêm thời gian để đầu tư vào các phương pháp giảng dạy tích cực, thiết kế các bài giảng sinh động thay vì chỉ lo hoàn thiện hồ sơ để đối phó kiểm tra. Việc theo dõi biểu đồ phát triển của học sinh trên hệ thống số giúp giáo viên nhận ra những em sa sút để kịp thời hỗ trợ. Thời gian dôi dư được dùng để cập nhật kiến thức mới, tham gia các cộng đồng chuyên môn trực tuyến.
Từ thực tiễn cơ sở, ông Hà Văn Hải – Hiệu trưởng Trường THPT Mỹ Tho (Ninh Bình) cho biết, hiện nay, nhà trường chủ động giảm tải đáng kể hồ sơ, sổ sách cho giáo viên thông qua số hóa và tinh giản các thủ tục hành chính. Nhiều loại hồ sơ đã được tích hợp trên phần mềm, hạn chế trùng lặp, qua đó giúp giáo viên tập trung tốt hơn cho hoạt động chuyên môn.
“Với Thông tư 15/2026 sắp có hiệu lực, giáo viên rất đồng tình và kỳ vọng tiếp tục được cắt giảm các loại hồ sơ mang tính hình thức, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và đơn giản hóa biểu mẫu. Mục tiêu là quản lý hiệu quả nhưng không tạo áp lực hành chính, để thầy cô dành nhiều thời gian hơn cho nâng cao chất lượng dạy học”, ông Hải nhấn mạnh.
Giáo viên tại tỉnh Thái Nguyên tập huấn về chuyển đổi số. Ảnh: Đình Tuệ
Cần bảo đảm tính bảo mật
Bày tỏ đồng tình với Thông tư 15/2026, bà Nguyễn Thị Thu - Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Huệ (Lào Cai) cho rằng, hiện nay số lượng hồ sơ bắt buộc của nhà trường đã tinh gọn và kết hợp giữa số hóa hồ sơ, văn bản. Nhà trường khuyến khích các thầy cô thực hiện quản lý hồ sơ chuyên môn, hồ sơ chủ nhiệm trên môi trường số.
Hệ thống số hóa giúp quá trình đánh giá, xếp loại giáo viên và học sinh trở nên khách quan hơn. Các minh chứng về hoạt động dạy học được lưu vết rõ ràng trên hệ thống, hạn chế tối đa các tiêu cực hoặc sự thiếu nhất quán trong quản lý giáo dục. Tuy nhiên, theo bà Thu, cần có sự kết hợp để bảo đảm các trường hợp rủi ro có thể xảy ra.
Bà Phan Thị Hằng Hải - Hiệu trưởng Trường THPT Kim Ngọc (Phú Thọ) nhận định, Thông tư 15/2026 tiếp tục thể hiện tinh thần chuyển đổi số trong hồ sơ, sổ sách đối với giáo viên và nhà trường, giảm tải rõ rệt hồ sơ so với Thông tư 32/2020. Việc giảm bớt hồ sơ tạo điều kiện để thầy cô dồn tâm huyết vào đổi mới phương pháp giáo dục, trau dồi chuyên môn, thực hiện tốt nhiệm vụ.
“Để vừa bảo đảm công tác chuyên môn, vừa hoàn thiện các hồ sơ theo đúng quy định khi Thông tư mới có hiệu lực, theo tôi, Bộ GD&ĐT cần hướng dẫn thực hiện thống nhất việc số hóa triệt để và đồng bộ, lưu trữ hồ sơ điện tử bảo đảm tính bảo mật cao. Các nhà trường cần tập trung vào chất lượng kế hoạch bài dạy chứ không chỉ là hình thức”, bà Hằng Hải trao đổi thêm.
Theo bà Chử Thị Thu Hường – Phó Hiệu trưởng Trường THCS Long Biên (Long Biên, Hà Nội), Thông tư 15/2026 của Bộ GD&ĐT có tính khả thi cao bởi nó dựa trên nền tảng chuyển đổi số vốn đã được thúc đẩy mạnh mẽ trong giai đoạn 2021–2025. Sau những đợt tập huấn về chuyển đổi số, trình độ công nghệ thông tin của đội ngũ giáo viên cơ bản đã được nâng lên rõ rệt.
Hiện nay, hầu hết trường phổ thông từ thành thị đến nông thôn đã được trang bị hệ thống mạng Internet và máy tính. Các phần mềm quản lý trường học đã hoàn thiện về tính năng. Việc chính thức hóa pháp lý qua Thông tư 15/2026 chỉ là “cú hích” cuối cùng để các trường mạnh dạn giảm bớt các sổ sách giấy tờ bằng giấy mà dần chuyển sang lưu trữ hồ sơ điện tử.
Dưới góc nhìn chuyên gia, ThS Lê Trung Kiên – Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET) nhìn nhận, tính thiết thực thể hiện ở việc giảm tải thực chất. Khi hồ sơ được số hóa, giáo viên không còn phải lo lắng về việc mất mát dữ liệu hay sai sót trong quá trình cộng điểm, xếp loại thủ công. “Tính năng tự động hóa của phần mềm giúp bảo đảm độ chính xác tuyệt đối, đồng thời cho phép trích xuất báo cáo nhanh chóng khi cần thiết”, ThS Lê Trung Kiên nêu rõ.
ThS Lê Trung Kiên cho biết, các trường ở vùng sâu, xa vẫn cần sự đầu tư mạnh mẽ hơn về trang thiết bị và đường truyền để bảo đảm việc số hóa diễn ra thông suốt. Khi mọi thông tin đưa lên không gian mạng, việc bảo mật quyền riêng tư của học sinh và bảo vệ cơ sở dữ liệu trước các cuộc tấn công mạng là ưu tiên hàng đầu. Các nhà trường cần có lộ trình chuyển đổi linh hoạt, không nên máy móc áp dụng ngay lập tức mà cần có sự hỗ trợ, hướng dẫn tận tình cho đội ngũ.
