Từ trang sách tĩnh đến lớp học sinh động
Từ thực tiễn giảng dạy, tôi bắt đầu chủ động tìm hiểu và thử nghiệm việc ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) miễn phí, dễ tiếp cận như ChatGPT, Roboki, Gemini, Canva, CapCut, đặc biệt là nền tảng TikTok để thiết kế các video phục vụ bài giảng.
Với sự hỗ trợ của công nghệ, những trang sách với con chữ vốn tĩnh lặng đã dần được “thổi hồn” thành các thước phim hoạt hình ngắn, sinh động và hấp dẫn hơn đối với học sinh.
Quy trình thực hiện không quá phức tạp. Trước hết, tôi chuẩn bị nội dung kịch bản bài học, sau đó sử dụng ChatGPT để tạo các câu lệnh mô tả chi tiết từng cảnh. Từ những câu lệnh này, hình ảnh được AI tạo dựng; tiếp đến là lồng tiếng bằng công cụ AI của Canva. Cuối cùng, các hình ảnh được hoạt hình hóa và ghép lại thành video hoàn chỉnh bằng những ứng dụng quen thuộc.
Một ví dụ điển hình là câu chuyện “Sự tích hoa hồng”, vốn được sử dụng cho tiết đọc sách. Thay vì tiếp cận bằng văn bản thuần túy, nội dung câu chuyện đã được chuyển thể thành một bộ phim hoạt hình ngắn để trình chiếu tại lớp.
Kết quả cho thấy học sinh tỏ ra rất hứng thú, tiếp thu nhanh, ghi nhớ tốt nội dung và có thể kể lại câu chuyện một cách sinh động, diễn tả được hành động, lời nói của nhân vật với nhiều cảm xúc.
Không dừng lại ở các câu chuyện đọc hiểu, tôi tiếp tục ứng dụng công nghệ này trực tiếp vào những trang sách giáo khoa quen thuộc. Đây là kỹ thuật mà theo tôi có thể áp dụng rộng rãi trong việc thiết kế bài giảng PowerPoint cho nhiều môn học.
Giáo viên chỉ cần chụp lại một hình ảnh tĩnh trong sách, sau đó sử dụng ChatGPT để tạo câu lệnh mô tả chuyển động, AI sẽ biến hình ảnh đó thành một đoạn phim hoạt hình 3D ngắn. Các nhân vật trong sách giáo khoa như “bước ra khỏi trang sách”, cử động và trò chuyện ngay trước mắt học sinh, tạo nên sự thích thú rõ rệt.
Trong quá trình công tác, với vai trò là giáo viên chủ nhiệm lớp 5 tại Trường Tiểu học và THCS Nguyễn Trung Trực (Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang), tôi nhiều lần trăn trở trước câu hỏi làm thế nào để tạo hứng khởi, thu hút sự chú ý của học sinh trong các giờ học. Đặc biệt là đối với môn Tiếng Việt, môn học đòi hỏi khả năng cảm thụ, tưởng tượng và ghi nhớ.
AI hỗ trợ, giáo viên dẫn dắt
Để tạo ra những thước phim minh họa sinh động, tôi thường thực hiện theo bốn bước cơ bản: sử dụng ChatGPT, Roboki để đọc hiểu văn bản, phân cảnh và xây dựng kịch bản; tạo hình ảnh và giọng đọc cho từng cảnh bằng Canva; làm cho hình ảnh chuyển động bằng các ứng dụng như Gemini, Hailuo, Dreamina, Pippit; cuối cùng là sử dụng CapCut hoặc TikTok để ghép thành video hoàn chỉnh.
Nhờ cách làm này, từ những trang sách vốn được xem là khô khan, bài học đã trở thành một “thế giới hình ảnh” nhiều màu sắc, giúp học sinh không chỉ đọc mà còn được nghe, được nhìn và cảm nhận nội dung một cách trọn vẹn hơn.
Hiệu quả bước đầu ghi nhận khá rõ nét. Tỷ lệ học sinh đạt điểm Giỏi (9 - 10) ở môn Tiếng Việt tăng đáng kể; chất lượng giáo dục chung của lớp được nâng lên, tỷ lệ học sinh được đánh giá hoàn thành Tốt tăng từ 53,5% lên 67,5% (tăng 14%).
Quan trọng hơn, không khí lớp học trở nên sôi nổi, học sinh tự tin, chủ động hơn trong học tập và dần hình thành tình yêu đối với môn học.
Ứng dụng AI trong thiết kế bài giảng không chỉ mang lại hiệu quả cho lớp học tôi phụ trách, mà còn lan tỏa đến tập thể giáo viên trong nhà trường. Cách làm này nhận được sự chia sẻ, đánh giá tích cực từ đồng nghiệp và sự ủng hộ của phụ huynh học sinh.
Từ trải nghiệm thực tế của bản thân, tôi nhận thấy AI và công nghệ số cần được nhìn nhận đúng bản chất là công cụ hỗ trợ hiệu quả cho quá trình dạy và học, chứ không phải để thay thế vai trò của người thầy. Trên hết, “trái tim” của mọi đổi mới giáo dục bền vững vẫn là đội ngũ giáo viên, những người trực tiếp đứng lớp, thấu hiểu học sinh và không ngừng sáng tạo.
