Giữa nhịp giao thương sôi động của chợ Đồng Xuân, những tác phẩm nghệ thuật không xuất hiện theo cách phô bày dễ nhận thấy mà len vào các hành lang, bậc cầu thang, góc tường và những cấu trúc quen thuộc của khu chợ.
Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11/2026, chương trình “Chạm Đồng Xuân” với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương tuổi đời hơn một thế kỷ.
Đồng Xuân không chỉ là một khu chợ mà còn là nơi nhịp sống Hà Nội hiện lên qua từng quầy hàng, lối đi và cuộc gặp gỡ thường ngày. Hàng hóa luân chuyển, tiếng người mua kẻ bán, những bước chân vội vã cùng câu chuyện của các tiểu thương đã gắn bó nhiều thế hệ tạo nên một không gian sống động, quen thuộc với người dân và du khách.
Nhưng giữa dòng chảy không ngừng ấy, vẫn có những lát cắt của khu chợ chưa được nhìn nhận đúng mức: một góc kiến trúc, một thanh âm thoáng qua hay những câu chuyện đời thường nằm sau mỗi quầy hàng.
“Chạm Đồng Xuân” không đưa nghệ thuật vào một không gian trưng bày tách biệt, mà để các tác phẩm len vào từng ngóc ngách của khu chợ, hòa cùng kiến trúc và nhịp sống thường ngày. Đó có thể là một sắp đặt bên đài phun nước, một tác phẩm dọc hành lang, ở chiếu nghỉ cầu thang, bên lan can hay nép mình trong góc khuất ít người chú ý.
Không có một lộ trình khám phá cố định, công chúng được khơi gợi sự tò mò để tự tìm kiếm, quan sát và nhận ra những điều mới mẻ ngay trong không gian vốn đã thân thuộc.
Bước vào hành trình khám phá, người xem có thể bắt gặp những hình ảnh rất đỗi thân thuộc của Đồng Xuân được tái hiện bằng ngôn ngữ nghệ thuật. Đó là dáng hình những tiểu thương thấp thoáng trên mặt tranh, thoạt nhìn dễ khiến người ta ngỡ có ai đó đang đứng giữa khu chợ.
Cũng có những sáng tạo khiến vật liệu phục vụ buôn bán thường ngày mang một đời sống khác: sắt thép, thùng xốp trở thành chất liệu tạo âm thanh, khơi gợi sự tò mò và thôi thúc người xem thử tương tác. Mỗi tác phẩm mở ra một cách cảm nhận riêng, có khi gây ấn tượng ngay lập tức, có khi chỉ được nhận ra sau một hồi quan sát.
Không gian trưng bày vì thế không có ranh giới rõ ràng giữa tác phẩm và đời sống khu chợ. Những mũi tên trên mặt sàn chỉ dẫn người tham quan len qua các lối đi, nhưng hành trình sẽ tiếp tục được định hình bởi chính sự tò mò của mỗi người. Có người dừng chân trước một hình ảnh, người khác bị thu hút bởi một âm thanh hay phát hiện một chi tiết nằm ngoài dự liệu.
Thay vì tiếp nhận nghệ thuật theo một tuyến tham quan có sẵn, mỗi người tự tạo nên lộ trình khám phá của mình, để những điều bình dị quanh khu chợ bất ngờ trở thành trải nghiệm đáng nhớ.
Những trải nghiệm văn hóa mới mẻ
Điểm đặc biệt của “Chạm Đồng Xuân” nằm ở cách các nghệ sĩ nhìn nhận khu chợ như một nguồn tư liệu sáng tác giàu tiềm năng. Không chỉ là nơi lưu giữ dấu ấn kiến trúc hay hoạt động giao thương, Đồng Xuân còn chứa đựng những lớp ký ức, tập quán và biểu tượng văn hóa được hình thành qua thời gian.
Từ những câu chuyện gắn với lịch sử khu chợ đến nhịp sinh hoạt của cộng đồng tiểu thương, mỗi chất liệu đều có thể trở thành điểm khởi đầu cho một ý tưởng nghệ thuật.
Bằng những góc nhìn và phương thức biểu đạt đa dạng, các nghệ sĩ không đơn thuần tái hiện một không gian quen thuộc, mà còn mở ra những liên tưởng mới, giúp công chúng nhận diện những giá trị văn hóa vốn hiện diện ngay trong đời sống thường nhật.
Lần đầu tiên, sân mái chợ Đồng Xuân được mở cửa đón công chúng, hé lộ một không gian sinh hoạt văn hóa khác biệt ngay trên tầng cao của khu chợ. Sách, bàn cờ và những góc vườn nhỏ được bố trí đan xen, tạo nên điểm dừng chân yên tĩnh giữa nhịp giao thương sôi động bên dưới.
Tại đây, người tham quan có thể đọc sách, chơi cờ, nghỉ ngơi hay phóng tầm mắt ngắm nhìn những mái phố cổ từ một góc nhìn ít có dịp trải nghiệm. Không gian này tiếp tục được làm phong phú bằng các hoạt động biểu diễn âm nhạc và chiếu phim, diễn ra từ ngày 15/11 đến hết lễ hội.
