Đây là dịp khách du Xuân có thể đến và trải nghiệm cùng những câu chuyện văn hóa độc đáo xoay quanh linh vật ngựa của năm Bính Ngọ.
Khai mở vận hội
“Long Mã khai văn” (khai mở vận hội) là chủ đề của trưng bày chuyên đề tại tầng 1 của Bảo tàng Hà Nội đón mừng Xuân Bính Ngọ 2026. Tới đây, du khách được chiêm ngưỡng hơn 100 tài liệu, hiện vật đa dạng về chất liệu và phong phú về loại hình; thể hiện sự kết hợp hài hòa, tự nhiên giữa rồng, lân, ngựa độc đáo, đặc sắc.
Từ bộ sưu tập của bảo tàng và các nghệ nhân, người thưởng lãm sẽ hiểu hơn về biểu tượng linh vật Long Mã, trong đó ngựa là sự bền bỉ, kiên trì, không chùn bước; rồng là sự thăng hoa, bứt phá và vươn tầm cao mới.
Khi cùng được nghệ nhân làng nghề Thăng Long - Hà Nội kết nối thành Long Mã là để thể hiện biểu tượng về sức mạnh, niềm vui, sự đẹp đẽ và điềm lành trong tâm thức đời sống vật chất và tinh thần của người Việt.
Ở không gian ngoài trời của bảo tàng còn có tác phẩm điêu khắc “Ngựa đá chào sân”, kể câu chuyện ký ức gần 300 năm tuổi. Đó là ngựa đá của lăng đá Quận Vân - cụm công trình kiến trúc khu lăng mộ Đô đốc Đại Giang Quận công Đỗ Bá Phẩm, được xây dựng từ năm 1733 tại xã Hồng Vân (Hà Nội).
Năm 2003, lăng được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Ngựa đá là một trong các linh vật canh giữ lăng, tạc bằng đá nguyên khối theo lối tả thực với kích thước cao 1,3m; dài 2,85m được Bảo tàng Hà Nội phục chế theo nguyên mẫu tỉ lệ 1:1.
Đây cũng là dịp Bảo tàng Hà Nội công bố nội dung trưng bày thường xuyên sau thời gian nghiên cứu và sưu tầm hiện vật, được thể hiện trong 7 chủ đề: Thiên nhiên; Hành trình đến Thăng Long; Thăng Long thế kỷ 11 - 18; Hà Nội thế kỷ 19 - 20; Chống Pháp xâm lược và Kháng chiến chống Mỹ, Xây dựng Chủ nghĩa Xã hội và Hà Nội hướng tới tương lai.
Theo ông Nguyễn Tiến Đà, Giám đốc Bảo tàng Hà Nội, bên cạnh các không gian trưng bày cố định, bảo tàng còn quy hoạch nhiều không gian trải nghiệm thực tế như: Khảo cổ tại khu trưng bày di chỉ khảo cổ Vườn Chuối; Khu check-in nhà tập thể; Nhà ga xe lửa Gia Lâm... giúp du khách tham quan, đặc biệt là các em học sinh có cơ hội tìm hiểu về lịch sử Việt Nam với nhiều trải nghiệm độc đáo.
Từ “Long Mã khai văn”, Ban tổ chức gửi đến du khách món quà ấm áp cùng lời chúc khai mở vận may, bình an và thành công tới mọi nhà, mọi người cho năm mới.
Biểu tượng nghệ thuật đặc sắc
Triển lãm chuyên đề “Ngựa trong Nghệ thuật tạo hình” của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam được mở cửa đến ngày 1/3, cũng đón khách đến thưởng lãm và trải nghiệm in tranh ngựa suốt dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ.
Qua 60 tác phẩm đa dạng về loại hình và chất liệu như sơn mài, sơn dầu, lụa, tranh giấy, gỗ, đất nung, gốm…, triển lãm đem đến cho du khách những trải nghiệm thú vị về ngựa – không chỉ là loài vật hữu ích trong đời sống, mà còn là nguồn cảm hứng sáng tác mạnh mẽ cho nhiều thế hệ nghệ nhân dân gian, nghệ sĩ tạo hình, từ thời kỳ Mỹ thuật Đông Dương, Mỹ thuật Kháng chiến đến nghệ thuật đương đại và trở thành biểu tượng nghệ thuật ý nghĩa, đặc sắc.
Trước tiên, ngựa là người bạn đồng hành thân thiết, trong đó có nhiều tác phẩm thể hiện ấn tượng hình ảnh ngựa sát cánh bên các chiến sĩ, nhất là khắc họa Bác Hồ bên chiến mã trên đường công tác như: “Rời lều cỏ Bác tiếp tục hành quân” (Nguyễn Trọng Kiệm), “Bác Hồ đi công tác” (Nguyễn Thụ), “Bác Hồ ở chiến khu Việt Bắc” (Dương Bích Liên)... Cùng với đó ngựa còn là biểu trưng cho năng lượng và sự thành công, tập trung thể hiện ở mảng điêu khắc và nghệ thuật đương đại, tiêu biểu như đồ họa của Lê Bá Đảng.
Hơn nữa, ngựa còn gắn liền với tinh thần anh hùng và ý chí dân tộc quật cường, điển hình là hình ảnh Thánh Gióng. Trong đó, bức sơn mài “Gióng” được danh họa Nguyễn Tư Nghiêm sáng tác năm 1974 (cùng bức sơn mài “Bác Hồ ở chiến khu Việt Bắc”, 1980 của danh họa Dương Bích Liên) là Bảo vật quốc gia trong sưu tập của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.
Họa sĩ Ngô Mạnh Lân thì có bộ tranh đồ họa hoạt hình Thánh Gióng dịp này được chọn treo một số bức. Lúc sinh thời ông rất tâm đắc về bộ 20 tranh này và đặc biệt nhắn nhủ: “Ngàn năm lịch sử dân tộc đã chứng minh dù ở hoàn cảnh nào, dân tộc Việt Nam cũng chiến thắng giặc ngoại xâm bằng khát vọng chiến thắng của một Phù Đổng Thiên Vương...”.
Ngoài ra, khi tới Văn Miếu - Quốc Tử Giám, du khách được thưởng lãm trưng bày chuyên đề “Ngựa về phố”. Trong không gian linh thiêng của sự học, các tác phẩm được sắp đặt khéo léo, ấn tượng đem đến cho mỗi người những cảm nhận thú vị.
Đó là các tác phẩm điêu khắc làm từ gỗ, giữ nguyên nét đục, nét tạc, không làm bóng, sơn phết của nhà nghiên cứu văn hóa Tây Nguyên Đặng Minh Tâm thể hiện biểu tượng của sức mạnh, lòng trung thành và sự gắn bó với đất trời cũng như mối quan hệ bền chặt giữa con ngựa và sinh hoạt văn hóa Tây Nguyên, nơi ngựa gắn với hành trình, lễ nghi và ký ức cộng đồng.
Còn những tác phẩm mang nhiều hình dạng từ nhiều chất liệu của nhóm Lamphong Studio và họa sĩ Lê Huy tạo cuộc đối thoại trực tiếp giữa nghệ thuật đương đại và di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Tất cả cùng quyện hòa trong cách sắp đặt ấn tượng và gợi mở.
