Dự án Du lịch biển Hải Tiến: Nguy cơ thất thu ngân sách

Nhiều “lỗ hổng” trong xác định nghĩa vụ tài chính

Theo kết luận thanh tra, ngay từ giai đoạn đầu triển khai Dự án Khu du lịch sinh thái biển Hải Tiến (xã Hoằng Tiến, tỉnh Thanh Hoá) của Công ty TNHH Du lịch và Thương mại EURO (sau đây gọi tắt là Công ty EURO), việc xác định tiền thuê đất đã bộc lộ nhiều sai sót.

Đối với diện tích thuê đất bổ sung 36.290m² để xây dựng nhà nghỉ sinh thái, trồng rừng phòng hộ và dải cây xanh, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa xác định Sở Tài chính và Hội đồng xác định giá đất tỉnh Thanh Hóa đã tham mưu xác định thiếu tiền thuê đất đối với 2.700m² đất tạm giao cây xanh được chuyển sang cho thuê làm nhà nghỉ sinh thái.

Không chỉ vậy, hệ số thuê đất 0,5%/năm được áp dụng cũng được kết luận là không đúng quy định, dẫn đến việc xác định nghĩa vụ tài chính chưa đầy đủ.

Dù UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt tổng số tiền sử dụng đất phải nộp là 540 triệu đồng vào năm 2005, tuy nhiên đến năm 2011 doanh nghiệp mới thực hiện nghĩa vụ tài chính. Đơn vị này đã nộp 2 đợt với số tiền hơn 416,79 triệu đồng, còn thiếu hơn 123,2 triệu đồng. Đáng nói hơn, cơ quan thuế không tính tiền sử dụng đất phải nộp, không tính tiền chậm nộp, nhưng Chi cục Thuế huyện Hoằng Hóa (trước đây) vẫn xác nhận doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính vào năm 2013. Thanh tra xác định việc xác nhận này không có cơ sở.

Không dừng lại ở đó, sau khi dự án được điều chỉnh quy hoạch chi tiết năm 2018, đến thời điểm thanh tra, cơ quan chức năng vẫn chưa xác định lại tiền thuê đất, tiền sử dụng đất theo quy định (dù UBND tỉnh Thanh Hóa đã có văn bản chỉ đạo thực hiện từ tháng 7/2023). Điều này đồng nghĩa nghĩa vụ tài chính phát sinh sau điều chỉnh quy hoạch đến nay vẫn chưa được xác định đầy đủ, làm gia tăng nguy cơ thất thu ngân sách nhà nước.

Những “cánh cửa” quản lý mở đường cho sai phạm

Điều đáng chú ý trong kết luận thanh tra không chỉ nằm ở sai phạm của doanh nghiệp mà còn ở hàng loạt thiếu sót, vi phạm của các cơ quan quản lý trong suốt quá trình triển khai dự án.

Sở Tài nguyên và Môi trường Thanh Hóa (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (CNQSDĐ) cho Công ty EURO trong khi doanh nghiệp chưa nộp đủ tiền sử dụng đất đối với diện tích 21.600m²; chưa được xác định lại nghĩa vụ tài chính sau điều chỉnh quy hoạch và chưa đủ điều kiện theo quy định của pháp luật; cấp giấy CNQSDĐ chưa đúng về nguồn gốc, mục đích sử dụng đất.

Đáng chú ý hơn, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa xác định: Công ty EURO đã chuyển nhượng QSDĐ đối với 17 lô đất, trong đó hoàn tất thủ tục đối với 15 lô và đang thực hiện thủ tục đối với 2 lô khác mặc dù nghĩa vụ tài chính vẫn chưa được xác định và hoàn thành đầy đủ.

Đặc biệt, doanh nghiệp chuyển nhượng 600m² đất thuộc phần diện tích tạm giao khi chưa được UBND tỉnh Thanh Hóa giao đất, cho thuê đất, chưa có quyền sử dụng đất hợp pháp. Giá trị chuyển nhượng tạm tính theo hóa đơn năm 2020 khoảng 1,8 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, Công ty EURO còn tự chuyển 810m² đất cây xanh thành đất xây dựng nhà nghỉ để phân lô chuyển nhượng, trong khi chưa thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định. Theo Thanh tra tỉnh Thanh Hóa, việc cấp giấy chứng nhận và đăng ký biến động đối với các diện tích này cũng được thực hiện khi doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính.

Kết luận thanh tra cũng chỉ rõ, Sở Tài nguyên và Môi trường Thanh Hóa đã cấp giấy chứng nhận với nội dung “Nhà nước cho thuê đất trả tiền một lần” trong khi doanh nghiệp chưa được UBND tỉnh Thanh Hóa quyết định chuyển từ hình thức thuê đất trả tiền hằng năm sang thuê đất trả tiền một lần.

Ở lĩnh vực quy hoạch, UBND huyện Hoằng Hóa (nay là UBND xã Hoằng Tiến) bị xác định chưa thực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục khi điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 trong giai đoạn 2003-2011 như: Chưa lấy ý kiến cộng đồng dân cư, chưa xin ý kiến đầy đủ của cơ quan chuyên ngành, không cung cấp được hồ sơ thẩm định.

Các bản vẽ quy hoạch cũng được Thanh tra tỉnh Thanh Hóa chỉ ra có nhiều nội dung không đúng với quyết định giao đất của UBND tỉnh này, thay đổi cơ cấu sử dụng đất, bố trí lại nhiều khu chức năng và thậm chí đưa cả diện tích đất tạm giao vào phân lô. Quy hoạch điều chỉnh năm 2018 còn có nhiều chỉ tiêu không phù hợp với quy hoạch chung đô thị Hải Tiến, trong đó mật độ xây dựng vượt quy chuẩn đối với khu du lịch nghỉ dưỡng.

Đáng chú ý, trong phần kiến nghị, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa khẩn trương xác định lại giá để tính tiền thuê đất, tiền sử dụng đất theo đúng quy định; rà soát toàn bộ giấy CNQSDĐ đã cấp để xử lý các trường hợp vi phạm.

Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa được giao chủ trì khắc phục dứt điểm toàn bộ các vi phạm trong việc cấp, chuyển nhượng giấy CNQSD đất và sử dụng đất; thực hiện xử lý cụ thể theo chức năng, thẩm quyền; đồng thời chủ trì, phối hợp với các đơn vị để xác định thu hồi đầy đủ tiền thuê đất, tiền sử dụng đất và các khoản phải nộp khác (nếu có) của Công ty EURO và các đơn vị, cá nhân có liên quan về ngân sách nhà nước theo đúng quy định; hoàn thành và báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh trước ngày 15/7/2026.

Kết luận thanh tra nêu rõ, nếu không có khả năng khắc phục triệt để các vi phạm, sai phạm và có dấu hiệu vi phạm pháp luật thì kiến nghị UBND tỉnh chuyển hồ sơ sang cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định.

Sai phạm tại Dự án Khu du lịch sinh thái biển Hải Tiến của Công ty EURO không chỉ xuất phát từ phía doanh nghiệp mà còn là hệ quả của hàng loạt “mắt xích” quản lý thiếu chặt chẽ, từ khâu xác định nghĩa vụ tài chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quản lý quy hoạch đến công tác thu thuế. Chính những “khoảng trống” này đã tạo điều kiện để các vi phạm kéo dài qua nhiều năm, làm phát sinh nguy cơ thất thu ngân sách nhà nước.