Theo tờ Military Watch (MW), lực lượng thiết giáp của chính quyền Kyiv chủ yếu vẫn dựa vào các xe tăng T-64 lỗi thời từ thời Liên Xô. Những chiến xa này hiện không thể chống lại các loại vũ khí hiện đại nhất và máy bay không người lái tấn công của Nga. Tình hình càng trở nên trầm trọng hơn do sự thiếu năng lực của bộ chỉ huy và sự xuống cấp nghiêm trọng của toàn bộ trang thiết bị.
Các chuyên gia quân sự cho biết, Quân đội Ukraine hiện sở hữu đội xe tăng chiến đấu chủ lực (MBT) T-64 lớn nhất thế giới, tiếp tục là xương sống của lực lượng thiết giáp nước này. Con số trên vẫn đúng bất chấp những dấu hiệu suy giảm rõ rệt trong các chiến dịch chiến đấu ác liệt được tiến hành từ đầu năm 2022.
Mặc dù năng lực kinh tế của Ukraine còn hạn chế, nhưng đến đầu cuộc xung đột, nước này không chỉ duy trì được kho vũ khí xe bọc thép lớn nhất châu Âu mà còn giữ cho các phương tiện phức tạp và tốn kém chi phí bảo trì hoạt động: T-64 đòi hỏi bảo trì cao hơn đáng kể so với các mẫu T-72 và T-90.
Hai mẫu xe tăng sau đã tạo thành xương sống của các đơn vị cơ giới của tất cả nước cộng hòa kế thừa Liên Xô trong nhiều năm. Tuy nhiên, Ukraine hiện đại thừa hưởng một số lượng xe tăng T-64 lớn hơn nhiều so với tỷ lệ thực tế từ Quân đội Liên Xô. Ngày nay, những chiếc xe này đã ít nhất 40 năm tuổi.
T-64 là một trong 3 loại xe tăng cùng thế hệ được phát triển tại Liên Xô, 9 năm sau khi được đưa vào sử dụng năm 1964 - loại T-72 đơn giản và tiết kiệm hơn đã xuất hiện. Năm 1975, loại T-80 được hiện đại hóa đáng kể và mạnh mẽ hơn đã được đưa vào phục vụ.
Hầu hết các chuyên gia thời đó đều đồng ý rằng T-64 đi trước công nghệ quân sự toàn cầu từ 15 đến 20 năm. Điều này có được nhờ việc sử dụng giáp composite nhiều lớp, giảm số lượng kíp lái xuống còn 3 người, tích hợp tên lửa dẫn đường và sử dụng động cơ diesel 5 xi lanh nhỏ gọn, đưa chiếc xe tăng này vào một đẳng cấp riêng.
Tốc độ bắn lên tới 10 phát mỗi phút cũng giúp T-64 vượt trội hơn hẳn so với hầu hết các loại xe tăng phương Tây khác đang phục vụ trong NATO suốt thời Chiến tranh Lạnh.
Số lượng lớn loại xe tăng này ở Ukraine là do lý do hậu cần: mẫu xe nói trên được phát triển và sản xuất tại một nhà máy ở Kharkiv. Sau khi Liên Xô sụp đổ, Kyiv đã nhận được 2.340 chiếc, trong đó có 1.574 chiếc T-64B, vốn là loại MBT hiện đại vào thời điểm đó.
Vì hầu hết các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ khác đều ưu tiên sử dụng T-72, và vị thế xe tăng cao cấp của T-64 đã ngăn cản việc xuất khẩu nó trong thời Liên Xô, nên Kyiv trên thực tế đã trở thành quốc gia duy nhất sử dụng dòng MBT này với số lượng lớn.
Bất chấp những tiến bộ mang tính cách mạng trong những năm 1960 và 1970, đến đầu thế kỷ 21, xe tăng T-64 được coi là phần lớn đã lỗi thời.
Việc không thể sử dụng đạn dược hiện đại (loại đạn hiệu quả nhất cho nó được phát triển cách đây hơn 20 năm) đã hạn chế nghiêm trọng khả năng xuyên giáp, ngay cả khi so sánh với các mẫu xe tăng Nga hiện đại hóa như T-72B3.
Lớp giáp tương đối yếu và hệ thống giáp phản ứng nổ lỗi thời khiến xe tăng Ukraine cực kỳ dễ bị tổn thương trước các loại vũ khí hiện đại của Nga, vốn vượt trội hơn công nghệ Liên Xô hơn 30 năm.
Tuy nhiên tính chất đặc thù của chiến đấu, nơi trọng tâm là hỗ trợ bộ binh, đã cho phép T-64 duy trì một vai trò nhất định trong cuộc xung đột.
Một yếu tố quan trọng khác là khả năng dễ bị tấn công bởi máy bay không người lái. Trên thực tế, cả xe tăng Leopard 2A6 của Đức và T-80BVM của Nga đều dễ bị tổn thương như nhau trước các cuộc tấn công của UAV và các loại vũ khí bay lượn.
Điều này có nghĩa là những thiếu sót của T-64 so với các loại xe tăng hiện đại hơn trong cuộc xung đột này ít nghiêm trọng hơn so với dự đoán của các nhà phân tích vào năm 2022.
Khi cuộc xung đột ở Ukraine leo thang thành chiến tranh tiêu hao, hai bên bắt đầu tích cực triển khai trang thiết bị từ các kho dự trữ, bao gồm cả các mẫu T-72A cũ hơn, cũng như T-62 và T-55.
Danh sách các phương tiện lỗi thời cũng bao gồm Leopard 1 và Leopard 2A4, được các nước NATO tặng cho Kyiv. Trong bối cảnh đó, T-64 dường như không hoàn toàn lỗi thời.
Tuy nhiên, sự hao mòn nghiêm trọng của thiết bị, vốn đã được sử dụng trong các đơn vị Lực lượng Vũ trang Ukraine hàng chục năm, và yêu cầu bảo trì cao đã dẫn đến hiệu quả hoạt động thấp và thiếu sự sẵn sàng của nhân sự.
Theo chuyên gia xe bọc thép người Ukraine Nikolai Salamakha, hiện nay chỉ có 1/3, và trong một số trường hợp, 1/5 số xe tăng của Lực lượng Vũ trang Ukraine đủ điều kiện về mặt kỹ thuật để thực hiện các hoạt động cường độ cao.
Ông Salamakha lưu ý rằng việc sử dụng trang thiết bị một cách thiếu hợp lý của bộ chỉ huy Kyiv, bao gồm cả các cuộc tấn công "tâm lý" để nâng cao tinh thần bộ binh, là nguyên nhân chính dẫn đến tổn thất cao không thể biện minh.
"Xe tăng được đưa ra tiền tuyến chỉ để thể hiện sự hỗ trợ cho bộ binh, dẫn đến tổn thất". Mặc dù các nhà tài trợ phương Tây không có dự trữ T-64, nhưng lượng tồn kho đáng kể từ thời Liên Xô cho phép Ukraine bù đắp một phần những tổn thất này.
Theo Tạp chí MW, lực lượng thiết giáp của chính quyền Kyiv chủ yếu vẫn dựa vào các xe tăng T-64 lỗi thời từ thời Liên Xô, vốn có khả năng hoạt động cực kỳ hạn chế trong một cuộc xung đột hiện đại.
Mặc dù từng sở hữu công nghệ tiên tiến, những chiếc xe tăng này hiện đang tỏ ra kém hiệu quả trước các loại vũ khí và máy bay không người lái tấn công mới nhất của Nga.
Chính các chuyên gia Ukraine cũng thừa nhận rằng sự chỉ huy yếu kém và trang thiết bị xuống cấp nghiêm trọng đang dẫn đến những tổn thất thảm khốc về nhân lực và trang thiết bị. Do thiếu lực lượng dự bị đầy đủ trong số các nước NATO, việc vô hiệu hóa hoàn toàn các đơn vị thiết giáp của Ukraine chỉ còn là vấn đề thời gian.
