Đổi mới để nâng cao chất lượng tuyển sinh lớp 10

Học sinh muốn học THPT đều phải dự thi

Trao đổi với Báo GD&TĐ, ông Nguyễn Hữu Bình - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Bắc Ninh, cho biết trước đây tại tỉnh Bắc Ninh (cũ), kỳ thi tuyển sinh lớp 10 chỉ áp dụng đối với khối THPT công lập. Học sinh không trúng tuyển nếu có nhu cầu học tiếp sẽ xét tuyển vào trường ngoài công lập, trường nghề hoặc trung tâm GDTX. Từ năm học 2026 - 2027, tất cả học sinh hoàn thành chương trình THCS muốn tiếp tục học THPT, dù ở trường công lập, tư thục, trung tâm GDTX hay trường nghề đều phải tham gia kỳ thi tuyển sinh lớp 10.

Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026 - 2027 tại Bắc Ninh gồm 4 loại hình: Tuyển sinh lớp 10 THPT chuyên, THPT không chuyên, trường phổ thông dân tộc nội trú và giáo dục thường xuyên cấp THPT. Thí sinh đăng ký vào THPT không chuyên, trung tâm GDTX hoặc trường nghề được đăng ký tối đa 2 nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên (nguyện vọng 1 và nguyện vọng 2).

Với trường THPT chuyên, thí sinh được đăng ký tối đa 3 nguyện vọng gồm: Nguyện vọng chuyên, nguyện vọng 1 và nguyện vọng 2. Thí sinh đăng ký trường phổ thông dân tộc nội trú được đăng ký tối đa 4 nguyện vọng (theo thứ tự: Nguyện vọng chuyên, nguyện vọng dân tộc nội trú, nguyện vọng 1, nguyện vọng 2).

Tất cả thí sinh dự thi 3 môn chung gồm Toán, Ngữ văn và Tiếng Anh. Riêng thí sinh thi vào trường chuyên phải thi thêm môn chuyên tương ứng. Một trong những điểm mới đáng chú ý là thí sinh thi chuyên Tin học sẽ thi môn Tin học và lập trình trên máy tính thay vì thi Toán tự luận như trước đây ở tỉnh Bắc Ninh (cũ).

Điều kiện xét tuyển yêu cầu thí sinh dự thi đầy đủ các bài thi theo quy định. Riêng với trường chuyên, điểm 3 môn chung (Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh) phải đạt từ 5 điểm trở lên. Nguyên tắc xét tuyển gồm 4 bước: Xét tuyển thẳng những thí sinh đủ điều kiện; xét tuyển trường chuyên; xét tuyển trường phổ thông dân tộc nội trú; cuối cùng là xét tuyển vào THPT không chuyên, trung tâm GDTX và trường nghề.

Điểm mới trong xét trúng tuyển vào các trường THPT chuyên là chỉ tính theo điểm môn chuyên từ cao xuống thấp (những năm trước, tại tỉnh Bắc Ninh cũ là tính điểm cả 3 môn thi chung và điểm môn chuyên). Các trường còn lại xét trúng tuyển căn cứ vào 3 môn thi chung là Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh cộng với điểm ưu tiên, khuyến khích (nếu có).

Thí sinh đăng ký vào trường chuyên hoặc trường phổ thông dân tộc nội trú nếu không trúng tuyển vẫn được xét bình đẳng vào các trường còn lại theo thứ tự nguyện vọng. Ở nguyện vọng 1, các trường dành 90% chỉ tiêu tuyển sinh; 10% còn lại dành cho nguyện vọng 2. Điểm trúng tuyển nguyện vọng 2 phải cao hơn nguyện vọng 1 tối thiểu 2 điểm. Nếu chưa tuyển đủ chỉ tiêu, sở GD&ĐT sẽ xem xét hạ điểm chuẩn.

Thí sinh làm thủ tục dự thi vào lớp 10 THPT tại Bắc Ninh. Ảnh: TL

​Đáp ứng nhu cầu học tiếp của học sinh

Năm học 2025 - 2026, toàn tỉnh Bắc Ninh có khoảng 53,9 nghìn học sinh lớp 9, trong khi chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập năm học 2026 - 2027 khoảng 31,9 nghìn học sinh, tương đương gần 60%. Điều này đồng nghĩa khoảng 22 nghìn học sinh sẽ không vào được trường công lập.

Tuy nhiên, theo Giám đốc Sở GD&ĐT Bắc Ninh Tạ Việt Hùng, khoảng 39% học sinh còn lại nếu có nhu cầu vẫn được học tiếp THPT thông qua các loại hình khác. Trong đó, 30 trường THPT tư thục trên địa bàn đáp ứng khoảng 16% nhu cầu; các trung tâm GDNN - GDTX và trường nghề đáp ứng khoảng 23%. Khoảng 1% học sinh ở khu vực giáp ranh có thể đăng ký học tại Hà Nội hoặc Thái Nguyên. Ông Tạ Việt Hùng cho rằng, tỷ lệ tuyển sinh vào lớp 10 công lập của Bắc Ninh hiện vẫn cao hơn nhiều địa phương như Hà Nội hay Quảng Ninh, nơi tỷ lệ này chỉ dao động từ 50 - 55%.

Theo lãnh đạo ngành Giáo dục Bắc Ninh, việc yêu cầu tất cả học sinh muốn học tiếp THPT phải tham gia kỳ thi tuyển sinh là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dạy và học. Quy định này cũng góp phần hạn chế tình trạng một số trường THCS trước đây lấy lý do phân luồng để không khuyến khích học sinh học lực cho là yếu tham gia thi tuyển nhằm nâng tỷ lệ đỗ và điểm trung bình.

Một điểm đáng chú ý khác, từ năm học 2026 - 2027, khi không còn chính quyền địa phương cấp huyện, học sinh được phép đăng ký nguyện vọng vào bất kỳ trường THPT nào trên địa bàn toàn tỉnh.

Liên quan đến kỳ thi vào lớp 10, ông Lê Xuân Lợi - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh - Trưởng ban Chỉ đạo tuyển sinh THPT năm học 2026 – 2027 đã ký ban hành Kế hoạch số 160 về tổ chức tuyển sinh lớp 10, bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc, khách quan và đúng quy chế.

Theo kế hoạch, công tác tuyên truyền, bảo đảm an ninh, an toàn cho kỳ thi được đặc biệt chú trọng. Các lực lượng chức năng triển khai đồng bộ phương án bảo mật đề thi, bài thi; bảo đảm an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, y tế, an toàn thực phẩm, cung cấp điện và thông tin liên lạc ổn định.

Ngành Giáo dục Bắc Ninh được yêu cầu tăng cường phòng chống gian lận, nhất là việc sử dụng thiết bị công nghệ cao trong thi cử. Kỳ thi không chỉ nhằm tuyển sinh, mà còn giúp đánh giá đúng năng lực học sinh, chất lượng giáo dục của các trường THCS; đồng thời phục vụ hiệu quả công tác phân luồng, định hướng nghề nghiệp.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Lê Xuân Lợi yêu cầu các cơ quan, đơn vị, phường, xã phối hợp chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí, bố trí nhân lực đủ tiêu chuẩn tham gia các khâu, hoạt động phục vụ công tác thi, bảo đảm an toàn tuyệt đối, tuân thủ đúng quy chế thi của Bộ GD&ĐT.