Đổi mới giờ học từ chất liệu văn hóa bản địa
Thái Nguyên từ lâu được biết đến là vùng đất “đệ nhất danh trà”, nổi tiếng với những đồi chè xanh mướt và nghề chế biến trà truyền thống. Không chỉ là sản phẩm kinh tế đặc trưng, văn hóa trà còn chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa và đời sống của người dân xứ Trà.
Khai thác những giá trị bản địa ấy trong hoạt động giáo dục, Trường THCS Quang Trung (phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên) đã triển khai mô hình dạy học tiếng Anh thông qua nghệ thuật, gắn với văn hóa chè địa phương. Cách làm này tạo nên sự kết nối giữa kiến thức trong sách giáo khoa với trải nghiệm thực tế, giúp ngoại ngữ trở thành công cụ để học sinh khám phá và giới thiệu về quê hương.
Cô Đàm Thị Phương Thúy, giáo viên tiếng Anh của nhà trường cho biết, động lực để cô tìm tòi phương pháp mới xuất phát từ mong muốn giúp học sinh sử dụng tiếng Anh trong những tình huống gần gũi với cuộc sống.
“Xứ Trà Thái Nguyên là niềm tự hào của tỉnh nhà. Tôi luôn nghĩ tại sao không để học sinh dùng tiếng Anh kể câu chuyện của chính vùng đất mình đang sống, vùng đất của những đồi chè, của nghề sao trà truyền thống? Khi làm được điều đó, các em có thêm động lực học và cảm thấy tiếng Anh thật gần gũi”, cô Thúy chia sẻ.
Từ ý tưởng này, nhiều hoạt động sáng tạo được đưa vào giờ học như thiết kế poster giới thiệu các dân tộc Việt Nam, sáng tác tranh minh họa cho các câu lạc bộ của trường, hóa thân thành nhân vật trong những truyền thuyết dân gian gắn với văn hóa lúa nước.
Trong đó, dự án làm tranh từ lá trà khô trở thành điểm nhấn nổi bật, thể hiện rõ sự kết hợp giữa dạy học ngoại ngữ với giáo dục văn hóa địa phương.
Ý tưởng được hình thành trong quá trình học sinh tham quan làng nghề trà Tân Cương khi học chủ điểm trong chương trình học lớp 9. Tại đây, các em được trải nghiệm hái chè, quan sát quy trình sao chè và tìm hiểu về nghề làm trà truyền thống. Đặc biệt, những vụn trà còn sót lại sau quá trình chế biến đã khơi gợi ý tưởng tận dụng nguyên liệu tưởng chừng bỏ đi để tạo nên những sản phẩm nghệ thuật.
Trở lại lớp học, với giấy trắng, keo dán và những mảnh lá trà khô, học sinh bắt tay vào sáng tạo. Những bức tranh lần lượt hiện lên với hình ảnh nương chè trong sương sớm, người làm chè bên chảo sao trà, cảnh sinh hoạt làng quê hay những hình ảnh thiên nhiên gần gũi.
Điểm đặc biệt là sau khi hoàn thành sản phẩm, học sinh phải thuyết trình bằng tiếng Anh về tác phẩm của mình. Các em giới thiệu hình ảnh, giải thích ý tưởng, chia sẻ cảm xúc và kể về văn hóa trà Thái Nguyên cũng như vai trò của trà trong đời sống người dân.
Nhờ đó, học sinh không chỉ được thực hành từ vựng, cấu trúc câu và kỹ năng giao tiếp mà còn học cách diễn đạt suy nghĩ, truyền tải thông điệp và giới thiệu những nét đặc sắc của quê hương bằng ngoại ngữ.
Học ngoại ngữ gắn với phát triển năng lực sáng tạo
Bà Nguyễn Huệ Oanh, Hiệu trưởng Trường THCS Quang Trung cho rằng: Việc đưa nghệ thuật và văn hóa trà Thái Nguyên vào giờ học tiếng Anh mang lại những chuyển biến tích cực.
Các hoạt động như vẽ tranh, đóng kịch, kể chuyện hay làm sản phẩm thủ công từ lá trà giúp học sinh ghi nhớ từ vựng lâu hơn, phát triển kỹ năng giao tiếp tự nhiên và tăng hứng thú học tập. Đặc biệt, các em có thêm cơ hội thể hiện năng lực cá nhân, rèn luyện khả năng tư duy và sự tự tin trước tập thể.
Thực tế triển khai cho thấy học sinh ngày càng mạnh dạn phát biểu, vốn từ phong phú hơn, khả năng trình bày ý tưởng và diễn đạt bằng tiếng Anh được cải thiện. Quan trọng hơn, việc sử dụng chất liệu văn hóa địa phương trong bài học giúp các em hiểu hơn về nghề trà truyền thống, thêm yêu và có ý thức gìn giữ bản sắc quê hương.
Để có được kết quả đó, đội ngũ giáo viên nhà trường đã chủ động đổi mới phương pháp, tham gia tập huấn, phối hợp thiết kế các hoạt động học tập phù hợp. Sự đồng hành của Ban giám hiệu và phụ huynh cũng góp phần tạo điều kiện để mô hình được triển khai hiệu quả.
Trong thời gian tới, Trường THCS Quang Trung định hướng duy trì và mở rộng mô hình học tiếng Anh qua nghệ thuật gắn với văn hóa địa phương. Nhà trường dự kiến xây dựng kho học liệu chung gồm video, kịch bản, tranh minh họa và hướng dẫn tổ chức hoạt động; đồng thời phát triển các câu lạc bộ kịch tiếng Anh, kể chuyện bằng tranh và dự án học tập với chủ đề “Hành trình cùng lá trà”.
Việc kết nối các hoạt động học tập với những vùng chè nổi tiếng như Tân Cương, La Bằng, Trại Cài cũng được định hướng nhằm tạo thêm cơ hội để học sinh thực hành ngoại ngữ trong môi trường thực tế.
Mô hình tại Trường THCS Quang Trung cho thấy đổi mới giáo dục không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao mà có thể xuất phát từ chính những chất liệu bình dị, gần gũi của đời sống. Từ những chiếc lá trà khô, học sinh không chỉ tạo nên các tác phẩm nghệ thuật mà còn học cách kể câu chuyện quê hương bằng tiếng Anh.
Khi ngoại ngữ trở thành phương tiện khám phá văn hóa, kết nối tri thức và thể hiện sự sáng tạo, mỗi giờ học sẽ trở nên sinh động, giàu ý nghĩa hơn. Những học sinh hôm nay cũng có thể trở thành những “đại sứ văn hóa nhỏ”, tự tin giới thiệu hình ảnh con người, vùng đất Thái Nguyên đến bạn bè trong nước và quốc tế.
