Thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI (ngày 7/8), ĐBQH Nguyễn Thị Lan (đoàn Hà Nội), Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam bày tỏ đồng tình với định hướng đổi mới phương thức quản lý nhà nước trong lĩnh vực nông nghiệp.
Theo đại biểu, điểm đột phá của dự thảo luật không chỉ nằm ở việc cắt giảm thủ tục hành chính hay điều kiện đầu tư, kinh doanh mà còn ở việc chuyển đổi phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm; từ cấp phép sang tăng cường trách nhiệm tự công bố, tự chịu trách nhiệm của tổ chức, cá nhân; từ quản lý theo hồ sơ sang quản lý dựa trên dữ liệu, mức độ tuân thủ và đánh giá rủi ro. Đây là hướng đi phù hợp với chủ trương cải cách thủ tục hành chính, phát triển kinh tế tư nhân và thông lệ quốc tế.
Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, nông nghiệp là lĩnh vực đặc thù, chịu tác động của nhiều yếu tố như dịch bệnh, biến đổi khí hậu, chu kỳ sản xuất dài và liên quan trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu nông dân cũng như an ninh lương thực quốc gia. Vì vậy, cải cách thủ tục hành chính không chỉ nhằm giảm chi phí tuân thủ mà còn phải bảo đảm chất lượng vật tư đầu vào, an toàn sinh học và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Lan, thành công của dự án luật không nên chỉ được đo bằng số lượng thủ tục được cắt giảm mà quan trọng hơn là xây dựng được một phương thức quản lý hiện đại, minh bạch và hiệu quả.
Góp ý hoàn thiện dự thảo, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong suốt vòng đời lưu hành giống cây trồng, từ duy trì chất lượng, bảo đảm đúng đặc tính đã công bố, truy xuất nguồn gốc đến trách nhiệm thu hồi hoặc chấm dứt hiệu lực tự công bố khi giống không còn đáp ứng yêu cầu. Đây là mô hình quản lý theo vòng đời sản phẩm đang được nhiều quốc gia có nền nông nghiệp phát triển áp dụng.
Đối với lĩnh vực thức ăn chăn nuôi, đại biểu cho rằng khi giảm tiền kiểm cần đồng thời nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và hiệu quả hậu kiểm.
Theo đó, cần quy định rõ trách nhiệm cập nhật kịp thời các thay đổi về thành phần, tiêu chuẩn chất lượng, quy trình sản xuất; gắn việc tự công bố với truy xuất nguồn gốc, công khai cảnh báo và cơ chế thu hồi sản phẩm không bảo đảm chất lượng.
Liên quan đến Luật Thú y, đại biểu tán thành chủ trương phân cấp trong kiểm dịch động vật, cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thuốc thú y và một số hoạt động chuyên ngành nhằm rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục.
Tuy nhiên, bà cho rằng phân cấp phải đi đôi với chuẩn hóa, bảo đảm thống nhất về tiêu chuẩn chuyên môn, quy trình kỹ thuật và cơ sở dữ liệu trên phạm vi cả nước.
Đại biểu phân tích, dịch bệnh động vật không bị giới hạn bởi ranh giới hành chính. Nếu các địa phương áp dụng quy trình kiểm dịch, giám sát và xử lý dịch bệnh không thống nhất sẽ làm gia tăng nguy cơ lây lan, ảnh hưởng đến lưu thông hàng hóa và hoạt động xuất khẩu.
Đối với Luật Tài nguyên nước, đại biểu Nguyễn Thị Lan đề nghị bổ sung nguyên tắc ưu tiên trong điều hòa, phân bổ nguồn nước khi xảy ra hạn hán, thiếu nước hoặc xâm nhập mặn.
Theo đó, cần ưu tiên trước hết cho nước sinh hoạt, đồng thời bảo đảm nhu cầu nước thiết yếu của các vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm, trên cơ sở quy hoạch, khả năng nguồn nước và yêu cầu bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia.
Theo đại biểu, việc điều hành nguồn nước cần dựa trên dự báo, cơ sở dữ liệu và nguyên tắc sử dụng tiết kiệm, hiệu quả, góp phần nâng cao khả năng thích ứng của ngành nông nghiệp trước biến đổi khí hậu.
Đối với Luật Thú y, ĐBQH Nguyễn Thị Lan bày tỏ đồng tình với chủ trương phân cấp thẩm quyền trong kiểm dịch động vật, cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thuốc thú y và một số hoạt động chuyên ngành. Theo đại biểu, đây là bước đi cần thiết, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền địa phương.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo mới dừng ở quy định về phân cấp mà chưa làm rõ cơ chế bảo đảm sự thống nhất về chuyên môn trong quá trình triển khai.
Đối với lĩnh vực thú y, nếu chỉ phân cấp mà thiếu hệ thống tiêu chuẩn, quy trình kỹ thuật và cơ sở dữ liệu thống nhất, rất dễ dẫn đến tình trạng mỗi địa phương áp dụng theo một cách khác nhau.
Đại biểu dẫn chứng, các dịch bệnh nguy hiểm trên động vật như dịch tả lợn châu Phi hay cúm gia cầm không bị giới hạn bởi địa giới hành chính.
Nếu công tác kiểm dịch, giám sát và xử lý ổ dịch giữa các địa phương không được thực hiện theo cùng một quy trình chuyên môn, nguy cơ dịch bệnh lây lan sẽ gia tăng, ảnh hưởng đến lưu thông hàng hóa, hoạt động xuất khẩu và an toàn sinh học.
Từ thực tiễn đó, ĐBQH Nguyễn Thị Lan đề nghị Ban soạn thảo bổ sung quy định theo hướng phân cấp phải đi đôi với chuẩn hóa, bảo đảm thống nhất về tiêu chuẩn chuyên môn, quy trình kỹ thuật và cơ sở dữ liệu trên phạm vi cả nước. Đây là điều kiện quan trọng để vừa phát huy hiệu quả của cơ chế phân cấp, vừa nâng cao năng lực phòng, chống dịch bệnh động vật trong bối cảnh mới.
