Mở lối đưa văn hóa Ê Đê vào lớp học
Trường học không chỉ là nơi dạy chữ mà còn lưu giữ, phát triển các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Điều này được nhiều cơ sở giáo dục hiện thực hóa ngay trong những tiết học trước Tết Nguyên đán.
Tại phường Ea Kao (Đắk Lắk), ngày hội STEM với chủ đề “Âm vang văn hóa Ê Đê” diễn ra ngay trước kỳ nghỉ Tết đã để lại dấu ấn sâu đậm với học sinh, giáo viên. Thay vì tiếp cận văn hóa theo kiểu nghe – nhớ, nhà trường tạo điều kiện để học sinh “chạm” vào truyền thống bằng trải nghiệm: từ mô hình kiến trúc nhà dài, không gian cồng chiêng đến món ăn, trang phục, sinh hoạt cộng đồng.
Em Hoàng Phương Uyên, học sinh lớp 4, Trường Tiểu học Tô Hiệu (phường Ea Kao) chia sẻ, thông qua hoạt động, em hiểu thêm những nét truyền thống của người Ê Đê như kiến trúc nhà dài, cồng chiêng Tây Nguyên, các món ăn đặc trưng.
Cùng sự háo hức đó, em H' Trâm Niê, học sinh lớp 5, Trường Tiểu học Tô Hiệu, tự hào khi được giới thiệu với bạn bè, thầy cô những nét đẹp văn hóa dân tộc mình qua ngày hội. “Các bạn ở nhiều vùng miền có thể tiếp cận văn hóa, trang phục của người Ê Đê qua báo chí, sách vở, nhưng khi trải nghiệm thực tế sẽ thấy thú vị hơn. Như không gian văn hóa cồng chiêng gắn với mọi vui, buồn của người Ê Đê. Thông qua môn Giáo dục địa phương, em được cô hướng dẫn mô phỏng lại không gian sinh hoạt đặc trưng này trong các buôn làng để các bạn thấy rõ hơn giá trị của nét đẹp này”, H’ Trâm vui mừng nói.
Theo bà Đoàn Thị Tuyết Yến, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tô Hiệu, song hành với dạy chữ, nhà trường chú trọng gìn giữ, phát huy các giá trị truyền thống của địa phương, trong đó có văn hóa Ê Đê. Trong các bài dạy, giáo viên tích hợp, lồng ghép để học sinh hình dung những nét cơ bản của các loại hình tín ngưỡng dân gian. Ở môn Giáo dục địa phương, giáo viên ưu tiên dạy học trực quan thông qua các đoạn clip tự làm hoặc clip có sự hỗ trợ của công cụ AI để minh họa.
Đặc biệt, mỗi dịp Tết đến, Xuân về, học sinh được trải nghiệm thực tế qua trò chơi dân gian, gói bánh chưng, làm mô hình nhà dài, sinh hoạt câu lạc bộ cồng chiêng… “Đây là hoạt động ngoại khóa nhằm giúp học sinh trải nghiệm giáo dục sáng tạo, vận dụng kiến thức khoa học… để tái hiện, bảo tồn và lan tỏa những nét đẹp văn hóa truyền thống”, bà Yến chia sẻ.
Tết cổ truyền thành bài học kỹ năng và bản sắc
Cùng chung mục tiêu “đưa truyền thống vào đời sống học đường”, tại phường Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa), giáo dục Tết cổ truyền được triển khai thông qua nhiều hoạt động thiết thực, tạo không gian mùa Xuân trong trường học nhưng vẫn đảm bảo yếu tố giáo dục.
Ông Phạm Hữu Bình, Hiệu trưởng Trường Hội nhập Quốc tế iSchool Nha Trang cho biết, bên cạnh dạy học, nhà trường chú trọng giáo dục truyền thống cho học sinh, đặc biệt là văn hóa Tết cổ truyền. Từ tinh thần đó, cuộc thi trang trí lớp học theo chủ đề mừng Tết Bính Ngọ được tổ chức, giúp các lớp tự thiết kế không gian học tập mang sắc xuân và bản sắc dân tộc.
“Việc tự tay làm, cũng là cách để học sinh học về văn hóa bằng trải nghiệm thông qua chọn biểu tượng, sắp xếp bố cục, thuyết minh ý tưởng, làm việc nhóm và tôn trọng sự khác biệt của mỗi tập thể”, ông Bính cho hay.
Hội chợ Tết cũng được tổ chức với sự tham gia trực tiếp của học sinh và giáo viên trong trang phục áo dài truyền thống. Các gian hàng do học sinh thực hiện, có sự hỗ trợ của phụ huynh và thầy cô. Các em giới thiệu nhiều món bánh quen thuộc ngày Tết như bánh chưng, bánh tét, bánh ú…
Theo đại diện Ban tổ chức, qua trải nghiệm, học sinh không chỉ hiểu thêm phong tục ngày Tết mà còn được rèn luyện kỹ năng, tinh thần hợp tác và sự trân trọng các giá trị văn hóa dân tộc.
Trong khi đó, tại Trường Tiểu học Phước Tiến (phường Nha Trang), hoạt động Lễ hội Xuân được duy trì hằng năm như một nếp sinh hoạt giáo dục.
Theo bà Võ Thị Hồng Hải, Phó Hiệu trưởng nhà trường, mỗi dịp Xuân về, trường tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa nhằm giáo dục học sinh về ý nghĩa của Tết cổ truyền, trong đó nổi bật là các hoạt động gói bánh chưng, viết thư pháp, trang trí cây xuân an vui với chủ đề "Tết nhân ái".
Đáng chú ý, tham gia lễ hội, học sinh được hòa mình vào không gian văn hóa dân gian qua các trò chơi: kéo co, ném bóng. Trải nghiệm “không gian Tết xưa” qua gian hàng ẩm thực, hình ảnh và câu chuyện được minh họa bằng tranh vẽ. Đáng nói hơn, các em còn được trực tiếp tham gia nấu bánh chưng. Theo bà Hải, ở đây học sinh và giáo viên được khuyến khích mặc áo dài truyền thống, góp phần tạo nên không khí Tết đậm đà bản sắc ngay trong khuôn viên trường học.
Không dừng lại ở hoạt động giáo dục văn hóa truyền thống, tại các trường học, hoạt động thiện nguyện cũng được tổ chức ấm áp tình thầy trò. Theo bà Võ Thị Hồng Hải dịp này đơn vị đã trao tặng 1.034 suất quà cho học sinh Trường Tiểu học Diên Điền (xã Diên Điền) – nơi chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đợt lũ lụt tháng 11 vừa qua.
“Trao quà đến tận tay các bạn vùng lũ giúp các em thấm hơn tinh thần tương thân tương ái, lá lành đùm lá rách, không phải bằng lời nhắc, mà bằng hành động thiết thực”, bà Hải chia sẻ thêm.
Tương tự, tại Trường Tiểu học Tô Hiệu (phường Ea Kao, Đắk Lắk), hàng trăm suất quà với những cặp bánh chưng cũng được thầy và trò nhà trường gửi tới gia đình học sinh có hoàn cảnh khó khăn và các hộ nghèo ở buôn A Lê B, xã Ea Kao, nơi trường đóng chân.
