Những tác động rõ rệt
Sở GD&ĐT Hà Nội vừa có văn bản số 2461/SGDĐT-TCCB gửi các phòng trực thuộc về việc nghiên cứu, tham mưu xây dựng định mức thu nhập tăng thêm cho viên chức ngành Giáo dục Thủ đô.
Việc xây dựng định mức chi thu nhập tăng thêm được thực hiện trên cơ sở Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị định số 182/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục trong các cơ sở giáo dục công lập.
Thầy Nguyễn Cao Cường - Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh (phường Đống Đa, Hà Nội) nhìn nhận, lương viên chức giáo dục vốn được tính theo hệ số và mức lương cơ sở chung của cả nước. Dù đã có những đợt điều chỉnh, mức thu nhập này vẫn được đánh giá là chưa tương xứng với áp lực công việc và chi phí đắt đỏ tại một đô thị đặc biệt như Hà Nội. Chủ trương này rất tuyệt vời giúp các thầy cô thêm yêu nghề.
Cơ chế chi trả thu nhập tăng thêm gắn liền với công tác đánh giá, xếp loại viên chức. Sẽ không còn khái niệm "đến hẹn lại lên lương" một cách thụ động.
Thu nhập tăng thêm cao hay thấp phụ thuộc trực tiếp vào khối lượng công việc, chất lượng bài giảng và mức độ đóng góp cho nhà trường. Sự thay đổi này buộc mỗi giáo viên phải chủ động nâng cao năng lực, từ bỏ tư duy an phận trong chiếc áo "biên chế".
"Thực trạng giáo viên phải bươn chải làm thêm nghề tay trái để trang trải cuộc sống tại đô thị lớn là câu chuyện không mới. Khi thu nhập chính thức từ bục giảng được nâng lên mức đủ sống và có tích lũy, người thầy sẽ có điều kiện toàn tâm toàn ý cho giáo án, nghiên cứu phương pháp dạy học hiện đại và sâu sát hơn với từng học sinh", thầy Nguyễn Cao Cường phân tích.
Cô Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương cho rằng, chính sách chi thu nhập tăng thêm mà Hà Nội đang xây dựng không phải là một khoản "thưởng" mang tính tạm thời, mà là một cơ chế tài chính mang tính hệ thống.
Dựa trên nền tảng tự chủ ngân sách và các cơ chế đặc thù, thành phố sẽ trích một phần nguồn lực để chi trả thêm cho người lao động dựa trên hiệu suất, vị trí việc làm và kết quả đánh giá phân loại hàng tháng hoặc hàng quý.
Thu nhập tăng thêm giúp cải thiện trực tiếp chất lượng cuộc sống của gia đình giáo viên. Khi người thầy không còn bị đè nặng bởi gánh nặng cơm áo, vị thế và lòng tự tôn nghề nghiệp cũng được củng cố. Cơ chế thưởng theo hiệu suất là đòn bẩy mạnh mẽ nhất. Giáo viên sẽ tích cực tham gia các kỳ thi giáo viên giỏi, ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá để đạt thành tích tốt hơn.
Cô Dương Thúy Hà, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đông La (xã An Khánh, Hà Nội) nhận định, chính sách mới như một luồng gió mạnh mẽ, tác động trực tiếp đến tâm lý, hành vi và xu hướng phát triển của đội ngũ nhà giáo. Những sinh viên sư phạm xuất sắc xuất thân từ các trường đại học hàng đầu sẽ có thêm lý do để lựa chọn và gắn bó lâu dài với hệ thống trường công Thủ đô.
Những thách thức cần đối mặt
Hơn 20 năm công tác trong ngành, cô Nguyễn Thị Thu Hiền - giáo viên Trường THPT Minh Khai (xã Kiều Phú, Hà Nội) bày tỏ niềm vui khi đón nhận thông tin này từ Sở GD&ĐT Hà Nội.
Đời sống giáo viên sắp tới khi được thụ hưởng thu nhập tăng thêm theo dự kiến sẽ được cải thiện hơn rõ rệt. Đây được kỳ vọng là cú hích góp phần giúp ngành Giáo dục Thủ đô chuyển mình.
"Giáo dục là ngành lao động đặc thù với sản phẩm là con người. Do đó, tiêu chí đánh giá giáo viên không thể rập khuôn như các ngành hành chính thuần túy. Cần coi trọng các giá trị vô hình như sự tiến bộ của học sinh cá biệt, mức độ an toàn trường học, khả năng truyền cảm hứng và đạo đức nghề nghiệp", cô Nguyễn Thị Thu Hiền phân tích thêm.
Theo cô Nguyễn Thị Vân Hồng, để việc chi trả công bằng, các trường học sẽ cần xây dựng một bộ tiêu chí đánh giá KPI (chỉ số hiệu suất cốt lõi) rõ ràng, minh bạch và có thể định lượng được. Quá trình này sẽ thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý giáo dục, giảm thiểu tối đa các đánh giá cảm tính, nể nang né tránh vốn là rào cản trong môi trường sư phạm truyền thống.
Quy trình đánh giá, phân loại hàng tháng phải được thực hiện công khai từ tổ chuyên môn lên đến ban giám hiệu. Mọi giáo viên đều có quyền chất vấn và được giải trình về kết quả đánh giá của mình để tránh tình trạng "yêu nên tốt, ghét nên xấu" hay cục bộ địa phương.
"Bên cạnh việc khuyến khích những nhân tố xuất sắc, chính sách cũng cần tính đến những khu vực khó khăn (vùng sâu, vùng xa của Thủ đô như các xã miền núi) hoặc các bộ môn đặc thù (giáo dục thể chất, nghệ thuật, tổng phụ trách đội) để giáo viên ở các vị trí này không bị thiệt thòi về mặt thu nhập", cô Vân Hồng kiến nghị.
Dưới góc nhìn chuyên gia, ThS Lê Trung Kiên - Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET) cho biết, chính sách này cũng đặt lên vai đội ngũ giáo viên những áp lực không hề nhỏ.
Khi thu nhập tăng lên, yêu cầu về năng lực chuyên môn và đạo đức nhà giáo cũng sẽ khắt khe hơn. Những giáo viên chậm đổi mới, tư duy cũ kỹ sẽ đứng trước nguy cơ bị tụt hậu và nhận mức thu nhập thấp, thậm chí là tinh giản biên chế.
Nếu bộ tiêu chí đánh giá của các nhà trường không thực chất, giáo viên dễ bị cuốn vào vòng xoáy hoàn thiện hồ sơ, sổ sách, chạy theo các danh hiệu mang tính hình thức để được xếp loại xuất sắc. Việc phân loại thu nhập dựa trên hiệu suất có thể vô tình tạo ra sự rạn nứt ngầm trong nội bộ tổ bộ môn hoặc hội đồng sư phạm nếu việc đánh giá thiếu đi sự công bằng và thấu đáo.
"Việc xây dựng định mức chi thu nhập tăng thêm cho viên chức giáo dục là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của lãnh đạo thành phố trong việc đầu tư cho con người. Đây không chỉ là câu chuyện tăng lương, mà là cuộc cải cách toàn diện về cơ chế quản trị nhân sự trong giáo dục.
Dù còn nhiều thách thức nhưng với sự chuẩn bị bài bản, chính sách này sẽ tạo ra động lực to lớn, giúp đội ngũ giáo viên Thủ đô vững tâm bám nghề và không ngừng sáng tạo" - ThS Lê Trung Kiên nói.
