Cơ quan Trinh sát Quốc gia Mỹ (NRO) vừa công bố giải mật chương trình vệ tinh do thám mang tên JUMPSEAT, mở ra cái nhìn về những hoạt động giám sát đầu tiên trong không gian.
Theo NRO, JUMPSEAT là thế hệ vệ tinh thu thập tín hiệu đầu tiên của Mỹ bay theo quỹ đạo elip cao (HEO). Tình báo tín hiệu là việc chặn và giải mã thông tin liên lạc của đối phương thông qua sóng điện từ.
Tiến sĩ James Outzen, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trinh sát Quốc gia, nhấn mạnh: “Tầm quan trọng lịch sử của JUMPSEAT không thể bị xem nhẹ. Quỹ đạo này mang lại cho Mỹ một góc nhìn mới để thu thập tình báo tín hiệu độc đáo và thiết yếu từ không gian.”
Chương trình JUMPSEAT được phát triển cùng Không quân Mỹ, ban đầu mang tên Project EARPOP. Vệ tinh được thiết kế để hoạt động trong quỹ đạo Molniya – một dạng quỹ đạo elip cao, ít vệ tinh, nghiêng khoảng 63 độ so với xích đạo.
Điểm cận địa của quỹ đạo này cách Trái Đất khoảng 1.000 km, trong khi điểm viễn địa đạt tới 40.000 km. Nhờ đặc điểm này, vệ tinh có thể quan sát lâu hơn ở vĩ độ cao thuộc Bắc bán cầu, mang lại lợi thế trong việc giám sát Liên Xô – đối thủ chính của Mỹ thời Chiến tranh Lạnh.
Các lần phóng và nhiệm vụ giám sát
Vệ tinh JUMPSEAT đầu tiên được phóng từ Căn cứ Không quân Vandenberg, California vào năm 1971. Hiện nay, địa điểm này được gọi là Căn cứ Lực lượng Không gian Vandenberg.
Nhiệm vụ trọng tâm của JUMPSEAT là theo dõi sự phát triển của các hệ thống vũ khí tấn công và phòng thủ của đối phương. Từ vị trí quỹ đạo xa, vệ tinh thu thập dữ liệu tín hiệu điện tử, cung cấp cái nhìn đặc biệt về các mối đe dọa đang nổi lên.
Ngay sau khi vào quỹ đạo, vệ tinh đã bắt đầu thu thập tín hiệu điện tử và giám sát thông tin liên lạc, sau đó truyền dữ liệu về các cơ sở xử lý mặt đất tại Mỹ.
Trong vòng hơn 15 năm, có tổng cộng 8 vệ tinh JUMPSEAT được phóng lên quỹ đạo. Vệ tinh cuối cùng, JUMPSEAT 8, được phóng vào tháng 2 năm 1987 và duy trì hoạt động cho đến năm 2006.
Sau thời kỳ JUMPSEAT, NRO tiếp tục triển khai nhiều sứ mệnh vệ tinh mật khác. Gần đây nhất, ngày 16 tháng 1 năm 2026, NRO đã phóng nhiệm vụ NROL-105 bằng tên lửa SpaceX Falcon 9 từ Căn cứ Vandenberg.
Nhiệm vụ này triển khai các vệ tinh thuộc “kiến trúc phân tán” của NRO, được thiết kế với mục tiêu chi phí thấp, linh hoạt và chống gây nhiễu vệ tinh.
