Bản nghèo đổi thay nhờ xuất ngoại
Cách trung tâm tỉnh Nghệ An hơn 200km về phía Tây Bắc, xã miền núi Chiêu Lưu có địa hình cách trở, nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào Thái, Khơ Mú. Từng là một trong những địa bàn đặc biệt khó khăn, người dân chủ yếu dựa vào nương rẫy nên thu nhập còn bấp bênh.
Những năm gần đây, diện mạo Chiêu Lưu dần thay đổi rõ rệt. Những căn nhà xây kiên cố, khang trang lần lượt mọc lên giữa các bản làng. Một trong những động lực quan trọng cho sự chuyển mình ấy là việc ngày càng nhiều người dân đi xuất khẩu lao động (XKLĐ).
Tại bản Chiêu Lưu 1, gia đình chị Vi Thị Hoài sống trong căn nhà xây kiên cố, đầy đủ tiện nghi. Để có được cơ ngơi này, năm 2016, vợ chồng chị quyết định vay 100 triệu đồng để người chồng – anh Vi Văn Den sang Hàn Quốc làm việc. Với một gia đình ở miền núi, đây là số tiền lớn, kèm theo áp lực trả nợ.
Sang Hàn Quốc, anh Den làm việc chăm chỉ và chắt bóp gửi tiền về quê. Sau khi trả nợ, gia đình tiếp tục tích lũy, gom đủ tiền xây dựng nhà. "Ở nhà làm rẫy, lo cái ăn cho các con còn khó. Từ ngày chồng sang Hàn Quốc, tháng nào anh cũng gửi tiền về, kinh tế gia đình mới được như hôm nay", chị Hoài phấn khởi chia sẻ.
Câu chuyện đổi đời của gia đình chị Hoài đang được nhiều lao động ở bản Chiêu Lưu 1 học tập. Từ nguồn tiền gửi về, những gia đình này không chỉ trả hết nợ, sửa sang nhà cửa mà còn có vốn để đầu tư sản xuất, buôn bán nhỏ.
Ông Lô Văn Thái, Chủ tịch UBND xã Chiêu Lưu cho biết, thu nhập bình quân của người dân được cải thiện qua từng năm, tỷ lệ hộ nghèo hiện còn khoảng 36%. Trong quá trình giảm nghèo, XKLĐ được xác định là một hướng đi mang lại hiệu quả rõ rệt.
Chi phí để một lao động xuất cảnh khoảng 120-130 triệu đồng. Đối với nhiều hộ dân miền núi, đây là khoản tiền rất lớn. Không ít người từng lo sợ rủi ro, sợ vay nợ rồi không có khả năng trả.
Để hỗ trợ người dân, chính quyền địa phương phối hợp với doanh nghiệp tổ chức tuyên truyền, phổ biến chính sách hỗ trợ của Nhà nước và cung cấp thông tin về các thị trường lao động.
Cán bộ xã không chỉ tuyên truyền trong các cuộc họp mà còn đến từng hộ dân để giải thích, vận động. Những trường hợp đi trước, trở về có tiền xây nhà, mua sắm tài sản, phát triển kinh tế được đưa ra làm ví dụ trực quan.
Đến nay, Chiêu Lưu có hàng trăm lượt người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Tính riêng năm 2025, toàn xã có 274 lao động làm việc tại Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Nhật Bản...
Mở cánh cửa việc làm, tạo động lực giảm nghèo
Câu chuyện ở Chiêu Lưu là một nét trong bức tranh giải quyết việc làm, giảm nghèo nhờ XKLĐ của tỉnh Nghệ An. Theo Sở Nội vụ Nghệ An, việc đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài đang góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng tích cực.
Trong giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh có 98.427 lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, bình quân gần 20.000 người/năm (chiếm 42,6% tổng số lao động được giải quyết việc làm, vượt kế hoạch đề ra).
Các thị trường truyền thống và tiềm năng như Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Đông, Đông Âu... tiếp tục là điểm đến chủ lực. Đáng chú ý, chất lượng lao động cũng từng bước được nâng lên khi tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng từ 66,4% (năm 2021) lên 71,5% (năm 2025).
Ước tính, nguồn thu nhập do người lao động làm việc ở nước ngoài chuyển về tỉnh đạt khoảng 752 triệu USD/năm (hơn 19.500 tỷ đồng). Nguồn tiền này không chỉ góp phần cải thiện đời sống của hàng chục nghìn gia đình mà còn tạo thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế tại địa phương.
Đáng chú ý, nhiều người sau khi hết hạn hợp đồng trở về nước đã tích lũy được tay nghề, kinh nghiệm và tác phong công nghiệp. Một số người lao động tiếp tục làm việc tại các doanh nghiệp FDI trên địa bàn tỉnh. Những người khác sử dụng nguồn vốn tích lũy để mở xưởng sản xuất, cơ sở kinh doanh, tạo thêm việc làm cho người dân địa phương.
Trước yêu cầu ngày càng lớn về việc làm, Nghệ An đặt mục tiêu đưa 80.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời phấn đấu giải quyết việc làm cho trên 230.000 lao động.
Để thực hiện mục tiêu, tỉnh Nghệ An đang đẩy mạnh đào tạo nghề, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, mở rộng thị trường lao động và tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp với người lao động.
Từ những bản làng giữa đại ngàn, ngày càng nhiều người dân Nghệ An chủ động bước ra thị trường lao động rộng lớn hơn. Con đường ấy đang mở thêm hướng sinh kế, giúp người dân từng bước giảm nghèo, tích lũy và xây dựng cuộc sống ổn định hơn.
