Không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, chợ phiên Hoàng Su Phì (Tuyên Quang) còn là không gian văn hóa đặc sắc, nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị truyền thống của đồng bào các dân tộc vùng cao. Mỗi phiên chợ như một “bài học sống” về bản sắc, góp phần bảo tồn di sản và phát triển du lịch bền vững.
Được hình thành từ thời Pháp thuộc và họp vào sáng Chủ nhật hằng tuần, chợ phiên ban đầu là nơi đồng bào mang nông sản, lâm sản và vật nuôi đến trao đổi, phục vụ nhu cầu sinh hoạt. Cùng với thời gian, chợ không chỉ giữ vai trò giao thương mà còn trở thành không gian lưu giữ bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng cao.
Ngay từ sáng sớm, đồng bào các dân tộc Nùng, Dao, Mông, Tày… đã vượt núi, băng đèo về chợ. Những gùi rau rừng, măng, mật ong, thảo dược, gia cầm, gia súc, nông sản địa phương cùng tiếng cười nói rộn ràng tạo nên bầu không khí nhộn nhịp giữa đại ngàn.
Điểm nhấn đặc biệt của chợ phiên là sắc màu rực rỡ từ những bộ trang phục truyền thống. Mỗi hoa văn, mỗi đường thêu đều phản ánh nét văn hóa riêng của từng dân tộc, góp phần tạo nên bức tranh đa sắc về đời sống vùng cao. Với nhiều du khách, đây không chỉ là nơi mua sắm mà còn là cơ hội để tìm hiểu phong tục, tập quán và đời sống văn hóa của cộng đồng các dân tộc.
Không khí mua bán ở chợ phiên vẫn giữ được nét mộc mạc vốn có. Người bán bày hàng ngay ngắn, nói giá thật, hiếm khi nói thách; người mua ít mặc cả. Sự chân thành, cởi mở trong mỗi cuộc trao đổi đã trở thành nét đẹp văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Bên cạnh các sản vật núi rừng, chợ phiên còn là nơi giới thiệu nhiều nghề thủ công truyền thống. Trong đó, nghề làm hương của người Nùng được lưu truyền với những quy ước riêng, sử dụng nguyên liệu hoàn toàn từ tự nhiên. Những bó hương thủ công không chỉ phục vụ đời sống tín ngưỡng mà còn tạo thêm nguồn thu nhập cho nhiều hộ gia đình, nhất là vào dịp cuối năm.
Đặc biệt, nghề chạm bạc của người Nùng Dín là một trong những giá trị văn hóa nổi bật của Hoàng Su Phì. Những chiếc vòng cổ, vòng tay, khuyên tai hay mặt dây chuyền được chế tác thủ công tinh xảo, mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc, trở thành sản phẩm được nhiều du khách yêu thích.
