Chính sách đến đúng đối tượng, học sinh thêm cơ hội đến trường

Còn bà Nguyễn Thị Kim Huệ, Hiệu trưởng Trường THPT Bình Tân (phường Bình Tân, TPHCM), cho biết, thời gian tới, nhà trường sẽ phổ biến các nội dung Quyết định số 50 đến học sinh toàn trường, đặc biệt là học sinh lớp 12. Qua đó, giúp các em nắm rõ điều kiện, đối tượng thụ hưởng và chủ động tìm hiểu cơ hội tiếp cận nguồn vốn vay.

Mở rộng cơ hội tiếp cận vốn vay ưu đãi

Theo Quyết định số 50/2026/QĐ-TTg, từ ngày 1/1/2027, học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được vay vốn ưu đãi để trang trải chi phí học tập và sinh hoạt trong thời gian theo học tại các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục có hoạt động giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.

Đối tượng được vay gồm người học mồ côi cả cha và mẹ; mồ côi cha hoặc mẹ nhưng người còn lại không có khả năng lao động, mất năng lực hành vi dân sự hoặc mất tích theo quy định. Chính sách cũng áp dụng với học sinh, sinh viên là thành viên hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình hoặc gia đình gặp khó khăn tài chính do tai nạn, bệnh tật, thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh trong thời gian theo học. Riêng trường hợp gia đình gặp khó khăn tài chính cần có xác nhận hằng năm của UBND cấp xã nơi cư trú.

Mức vay tối đa là 8 triệu đồng/tháng/người học. Số tiền cụ thể do Ngân hàng Chính sách xã hội xem xét căn cứ nhu cầu vay vốn và mức thu học phí của cơ sở đào tạo. Khoản vay được sử dụng để chi trả học phí, mua sách vở, phương tiện học tập, chi phí ăn ở, đi lại và các khoản sinh hoạt thiết yếu khác. Lãi suất cho vay bằng lãi suất áp dụng đối với hộ nghèo trong từng thời kỳ.

Đối với thời hạn trả nợ, trong thời gian được giải ngân, người vay chưa phải trả nợ gốc nhưng lãi tiền vay vẫn được tính từ ngày nhận khoản vay đầu tiên. Sau 12 tháng kể từ ngày được cơ sở đào tạo công nhận tốt nghiệp, người vay bắt đầu thực hiện nghĩa vụ trả cả gốc và lãi. Thời hạn trả nợ tối đa bằng thời gian giải ngân vốn vay, được chia thành các kỳ hạn nhằm giảm áp lực tài chính. Người vay cũng có thể trả nợ trước hạn mà không chịu lãi phạt.

Về thủ tục, việc cho vay được thực hiện thông qua hộ gia đình. Đại diện hộ gia đình đứng tên vay vốn và giao dịch với Ngân hàng Chính sách xã hội. Trường hợp gia đình không còn thành viên từ đủ 18 tuổi trở lên hoặc các thành viên còn lại không có khả năng lao động, không có năng lực hành vi dân sự hoặc mất tích theo quy định, học sinh, sinh viên được trực tiếp đứng tên vay vốn. Người học năm thứ nhất cần có giấy báo trúng tuyển hoặc xác nhận của cơ sở đào tạo; từ năm thứ hai trở đi phải có xác nhận hằng năm về tình trạng đang theo học để ngân hàng làm căn cứ giải ngân.

Đánh giá về ý nghĩa của chính sách, ông Trần Anh Tuấn, chuyên gia dự báo nguồn nhân lực, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM đánh giá chính sách tín dụng ưu đãi dành cho học sinh, sinh viên có ý nghĩa thiết thực, thể hiện tính nhân văn và trách nhiệm xã hội trong phát triển giáo dục.

“Chính sách giúp người học có hoàn cảnh khó khăn giảm bớt áp lực tài chính, có thêm điều kiện tiếp cận giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, không phải từ bỏ cơ hội học tập chỉ vì thiếu kinh phí. Quan trọng hơn, đây không chỉ là hỗ trợ tài chính mà còn là đầu tư cho tương lai nguồn nhân lực”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Còn bà Nguyễn Thị Kim Huệ, Hiệu trưởng Trường THPT Bình Tân (phường Bình Tân, TPHCM), cho biết, thời gian tới, nhà trường sẽ phổ biến các nội dung Quyết định số 50 đến học sinh toàn trường, đặc biệt là học sinh lớp 12. Qua đó, giúp các em nắm rõ điều kiện, đối tượng thụ hưởng và chủ động tìm hiểu cơ hội tiếp cận nguồn vốn vay.

“Chính sách có ý nghĩa thiết thực, tạo thêm điều kiện để học sinh có hoàn cảnh khó khăn sau khi tốt nghiệp THPT tiếp tục theo học đại học, cao đẳng hoặc các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phù hợp. Nguồn vốn vay ưu đãi sẽ góp phần hỗ trợ người học trang trải học phí, chi phí sinh hoạt và các khoản cần thiết trong quá trình học tập, giảm áp lực tài chính cho gia đình, qua đó giúp các em có thêm cơ hội tiếp tục con đường học vấn”, bà Huệ nhấn mạnh.

Phối hợp hướng dẫn để chính sách đến đúng người học

Để chính sách thực sự đến với những người cần hỗ trợ, công tác truyền thông và hướng dẫn thủ tục tại các cơ sở giáo dục có vai trò quan trọng.

Từ góc độ cơ sở đào tạo, ThS Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Công Thương TPHCM cho rằng, việc truyền thông chính sách cần được triển khai đa dạng, không chỉ dừng ở website, fanpage, TikTok hay các nền tảng số của nhà trường mà còn thông qua tuần sinh hoạt công dân, cố vấn học tập, các khoa và hệ thống tư vấn tuyển sinh. Cách làm này giúp thông tin tiếp cận cả sinh viên lẫn phụ huynh.

Theo ThS Phạm Thái Sơn, thông tin về chính sách nên được chuyển tải đến học sinh ngay từ giai đoạn tư vấn tuyển sinh. Bởi trên thực tế, có những gia đình có thể từ bỏ ý định cho con học đại học chỉ vì lo ngại không đủ khả năng tài chính để trang trải học phí và chi phí sinh hoạt.

Đặc biệt, ThS Phạm Thái Sơn đề xuất xây dựng bộ hướng dẫn ngắn gọn, dễ hiểu, giúp người học nhận biết mình có thuộc diện được vay vốn hay không, cần chuẩn bị giấy tờ gì và liên hệ cơ quan nào. Những trường hợp gặp khó khăn tài chính cần được tiếp cận, tư vấn riêng, bảo đảm quyền riêng tư.

Từ thực tế hỗ trợ sinh viên, ThS Phạm Thái Sơn nhận định khó khăn không chỉ nằm ở khả năng tài chính mà còn ở quá trình thực hiện chính sách. Một sinh viên có thể đáp ứng điều kiện vay vốn nhưng vẫn gặp trở ngại khi chuẩn bị giấy tờ, xin xác nhận hoặc phải đi lại nhiều lần giữa nhà trường, địa phương và ngân hàng.

Hiện Trường Đại học Công Thương TPHCM đã có hình thức đăng ký cấp giấy xác nhận sinh viên trực tuyến. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu triển khai chính sách mới, theo ThS Phạm Thái Sơn, nhà trường cần tiếp tục đơn giản hóa quy trình, hướng đến một đầu mối tiếp nhận và hướng dẫn; đồng thời cho phép sinh viên theo dõi tình trạng hồ sơ trực tuyến, giảm tối đa việc bổ sung giấy tờ không cần thiết.

ThS Phạm Thái Sơn cũng đề xuất tăng cường phối hợp giữa nhà trường, Ngân hàng Chính sách xã hội và chính quyền địa phương, tiến tới chia sẻ, xác thực dữ liệu điện tử theo đúng quy định. Trong đó, nhà trường xác nhận tình trạng học tập, địa phương xác nhận những điều kiện thuộc thẩm quyền, còn ngân hàng hướng dẫn thủ tục và xét duyệt khoản vay. Mỗi đơn vị thực hiện đúng trách nhiệm nhưng cần phối hợp chặt chẽ để sinh viên không phải tự mình đi qua nhiều khâu.

Ở góc độ nguồn nhân lực, ông Trần Anh Tuấn khuyến nghị, người học cần lựa chọn ngành nghề phù hợp với năng lực bản thân và nhu cầu thị trường lao động, không chạy theo những ngành nghề đang được xem là hấp dẫn hoặc xu hướng nhất thời. Một số lĩnh vực có nhu cầu nhân lực thực tế như công nghệ thông tin, tự động hóa, cơ khí, logistics, thương mại điện tử, y tế, du lịch và dịch vụ kỹ thuật có thể được cân nhắc.

Bên cạnh đó, sinh viên cần sử dụng vốn vay đúng mục đích, ưu tiên học phí, tài liệu, thiết bị học tập, chi phí ăn ở và đi lại; hạn chế những khoản chi tiêu không cần thiết. Khoản vay nên được xem là nguồn vốn đầu tư cho nghề nghiệp tương lai, không phải khoản hỗ trợ để tiêu dùng.

Người học cũng cần chủ động học đi đôi với hành, kết nối doanh nghiệp, tích lũy kỹ năng nghề, kỹ năng số, ngoại ngữ, tác phong công nghiệp và kinh nghiệm thực tập. Đây là những yếu tố quan trọng giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và tuyển dụng, tăng khả năng có việc làm và thu nhập ổn định sau tốt nghiệp.