Tối 26/7, Chương trình cầu truyền hình trực tiếp "Sao sáng dẫn đường" diễn ra nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh Liệt sĩ, đã kết nối 4 điểm cầu mang đậm dấu ấn lịch sử: Tượng đài Bắc Sơn (Hà Nội), Nhà bia liệt sĩ xã Thanh Thủy (Tuyên Quang), Nghĩa trang Đường 9 (Quảng Trị) và Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM).
Tại đây, những thước phim chân thực và xúc động nhất về sự hy sinh vô giá của thế hệ cha anh đã được tái hiện.
Đất nước ta có hơn 1,2 triệu người con ưu tú đã ngã xuống, trong đó vẫn còn gần 175 nghìn liệt sĩ nằm lại nơi rừng sâu, núi thẳm, khe suối và hơn 230 nghìn ngôi mộ chưa xác định được thông tin.
Từ thực tế nhói lòng ấy, "Chiến dịch 500 ngày đêm" đã được phát động toàn quốc - một cuộc chạy đua nước rút vô cùng khẩn trương với thời gian nhằm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trước dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh Liệt sĩ.
Những cuộc hội ngộ đẫm nước mắt sau hơn nửa thế kỷ
Chiến dịch này không chỉ là những mục tiêu trên giấy, mà được hiện thực hóa bằng những cuộc hội ngộ đẫm nước mắt sau hơn nửa thế kỷ chia xa. Điển hình ở đầu cầu TPHCM là câu chuyện vô cùng xúc động về liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, chiến sĩ giải phóng quân thuộc đơn vị 962, Đại đội 2, Tiểu đoàn 1, Long An, người đã anh dũng hy sinh trong đợt Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Trong suốt hàng chục năm ròng rã, gia đình ông mang theo một nỗi day dứt khôn nguôi khi giấy báo tử ghi nhầm tên thành "Huỳnh Văn Quyên", dù Bằng Tổ quốc ghi công ghi đúng tên "Huỳnh Văn Quên".
Sự nhầm lẫn lịch sử này tưởng chừng sẽ khiến ông mãi mãi nằm lại vô danh dưới lòng đất mẹ. Tuy nhiên, nhờ những nỗ lực đối khớp hồ sơ từ đợt khai quật hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, danh tính của ông cuối cùng đã được xác nhận.
Gia đình liệt sĩ Huỳnh Văn Quên đón nhận những kỷ vật của anh mình, gồm: Một cây bút bi, một chiếc lược, một chiếc ví sờn rách và chai dầu gió.
Ông Huỳnh Văn Nhỏ, em trai liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, xúc động chia sẻ: "60 năm chờ đợi đằng đẵng kể từ ngày anh tôi ra đi ở tuổi 16, cuối cùng, người lính kiên trung cũng đã được trở về trong vòng tay ấm áp của gia đình".
Cũng tại Công viên Lê Thị Riêng, nơi trước đây là nghĩa trang Chí Hòa cũ, có một gia đình khác vẫn luôn khắc khoải chờ đợi suốt hơn 50 năm qua. Đó là gia đình của liệt sĩ Lê Thị Riêng.
Ông Lê Chí Công, con trai của liệt sĩ Lê Thị Riêng chia sẻ, ký ức về người cha, người mẹ anh hùng của ông Công không thật sự trọn vẹn, chỉ đọng lại qua chiếc vali kỷ vật thiêng liêng mà cha ông để lại từ năm 1960 trước lúc hy sinh.
Trong chiếc vali úa màu thời gian ấy là một cuốn album ảnh cũ kỹ, hai chiếc gối do chính tay người mẹ cần mẫn thêu tên hai con, và những dòng chữ ghi chép tỉ mỉ về cậu bé Công "nặng 12,6kg, tính tình vui vẻ, nói nhiều...".
Hơn 50 năm qua, ông Công cùng những người thân trong gia đình vẫn thường xuyên đến Công viên Lê Thị Riêng, thắp nén nhang thành kính dưới những gốc cây cổ thụ, mong mỏi một ngày tìm thấy hài cốt của đấng sinh thành.
Chạy đua với thời gian bằng cả trái tim và công nghệ
Với việc triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, niềm hy vọng của gia đình liệt sĩ Lê Thị Riêng và hàng nghìn thân nhân khác lại bùng lên mãnh liệt. Để biến những mong mỏi và hy vọng đó thành hiện thực, chiến dịch đã huy động tối đa các nguồn lực, chất xám và công nghệ hiện đại nhất.
Ngay tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng, Bộ Tư lệnh TPHCM đã phối hợp cùng các chuyên gia hàng đầu của Đại học Bách Khoa và Đại học Khoa học Tự nhiên TPHCM tiến hành sử dụng hệ thống radar xuyên đất. Công nghệ thăm dò này giúp xác định chính xác các khu vực có dị thường dưới lòng đất với tỷ lệ 1:1, từ đó rút ngắn thời gian tìm kiếm, đặc biệt hữu ích và hiệu quả trong việc xác định các hố chôn tập thể của các chiến sĩ hy sinh trong chiến dịch Mậu Thân 1968.
Ở cấp độ Quốc gia, Ban Chỉ đạo các cấp đã và đang hành động với tinh thần quyết liệt cao nhất. Tính đến nay, lực lượng công binh đã dũng cảm rà phá khoảng 8.500 hecta đất nhiễm bom mìn, mở đường an toàn cho công tác quy tập. Đặc biệt, cuộc cách mạng công nghệ số đã được ứng dụng triệt để trên cả nước thông qua "chiến dịch ADN". Đã có hơn 80.000 ngôi mộ liệt sĩ thiếu thông tin được tiến hành lấy mẫu sinh phẩm.
Đồng thời, lực lượng Công an đã mở đợt cao điểm thu nhận khoảng 250 nghìn mẫu sinh phẩm từ thân nhân. Gần 66 nghìn mẫu đã được tích hợp thành công vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng VNeID, tạo nên một mạng lưới thông tin khổng lồ và chính thống.
Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ dừng lại ở một chính sách đền ơn đáp nghĩa, mà đó thực sự là mệnh lệnh thiêng liêng từ trái tim của thế hệ hôm nay. Mỗi ngọn nến được thắp lên, mỗi dòng mã ADN được giải mã thành công đều là một lời hứa danh dự vô giá. Không một sự hy sinh nào vì Tổ quốc bị lãng quên. Những vì sao sáng ấy sẽ mãi mãi soi đường cho dân tộc Việt Nam vững bước.
