Chuyển đổi số gắn với đổi mới quản trị và dạy học
Chia sẻ với Báo Giáo dục và Thời đại, bà Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng Trường Tiểu học & THCS Chương Dương (Hồng Hà, Hà Nội) cho rằng, chuyển đổi số không đơn thuần là sử dụng máy tính, phần mềm hay chuyển hồ sơ giấy thành hồ sơ điện tử, mà quan trọng hơn là thay đổi tư duy, phương thức quản trị và tổ chức dạy học.
Trong quản lý, nhà trường tăng cường sử dụng các nền tảng số để trao đổi thông tin, quản lý dữ liệu, thực hiện nhiệm vụ chuyên môn và phối hợp với cha mẹ học sinh. Các tổ chuyên môn đẩy mạnh xây dựng, chia sẻ học liệu điện tử; khai thác hình ảnh, video, tài nguyên trực tuyến và các công cụ hỗ trợ phù hợp với từng môn học.
Việc ứng dụng công nghệ được thực hiện theo nguyên tắc thiết thực, hiệu quả, hướng tới giảm công việc hành chính và nâng cao chất lượng giáo dục; không chạy theo số lượng phần mềm hay số hóa một cách hình thức.
Một trong những điểm mới nhà trường đã triển khai là đưa nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động giáo dục. Nhà trường xác định trong bối cảnh AI phát triển nhanh chóng, học sinh không chỉ cần biết sử dụng công nghệ mà phải từng bước hiểu về AI, biết khai thác AI đúng mục đích, có khả năng đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin và sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm.
"Việc triển khai dạy AI cho học sinh đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ giáo viên. Người thầy phải học trước, cập nhật trước và có khả năng hướng dẫn học sinh sử dụng AI thay vì chỉ để các em tự tiếp cận một cách tự phát" - bà Vân Hồng khẳng định.
Cũng theo bà Vân Hồng, nhà trường chú trọng bồi dưỡng giáo viên về kiến thức và kỹ năng ứng dụng AI; khuyến khích giáo viên sử dụng AI hỗ trợ xây dựng kế hoạch bài dạy, thiết kế học liệu, hệ thống câu hỏi, tình huống học tập, kiểm tra đánh giá và tổ chức các hoạt động giáo dục.
Đi cùng với đó là yêu cầu về kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bản quyền, an toàn trên môi trường số và đạo đức khi sử dụng AI. Nhà trường thống nhất quan điểm: AI là công cụ hỗ trợ chứ không thay thế tư duy của học sinh và vai trò giáo dục của người thầy.
Tập trung đầu tư cho con người
Tại Trường THCS Tây Mỗ (phường Tây Mỗ, Hà Nội), bà Vũ Thị Thìn - Hiệu trưởng cho biết, nội dung sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn được định hướng ngày càng thiết thực, tập trung giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình dạy học; chia sẻ phương pháp, học liệu, kỹ năng số và kinh nghiệm sử dụng các công cụ mới. Nhà trường phát huy hình thức hỗ trợ đồng nghiệp ngay trong từng tổ chuyên môn.
Giáo viên có thế mạnh về công nghệ, AI, ngoại ngữ, thiết kế học liệu hoặc phương pháp dạy học chia sẻ, hỗ trợ giáo viên còn hạn chế ở từng lĩnh vực. Qua đó, việc bồi dưỡng không chỉ phụ thuộc vào các lớp tập huấn mà trở thành hoạt động thường xuyên trong nhà trường, từng bước hình thành văn hóa tự học – chia sẻ – cùng phát triển.
Để giáo viên thay đổi, trước hết cán bộ quản lý phải chủ động đổi mới. Ban Giám hiệu tăng cường ứng dụng công nghệ và dữ liệu trong quản lý, chỉ đạo, điều hành; chủ động nghiên cứu những xu hướng mới của giáo dục, đặc biệt là AI, chuyển đổi số và ngoại ngữ để có định hướng phù hợp cho đội ngũ.
"Trong quá trình triển khai, chúng tôi chú trọng lắng nghe phản hồi của giáo viên, kịp thời điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp. Việc ứng dụng công nghệ phải giúp quản lý khoa học hơn, giảm áp lực không cần thiết cho giáo viên và tạo ra giá trị thực cho người học", bà Vũ Thị Thìn thông tin.
Cùng với năng lực số, các nhà trường xác định ngoại ngữ là một năng lực quan trọng đối với cả giáo viên và học sinh trong quá trình hội nhập.
Thực hiện định hướng từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, Trường Tiểu học & THCS Chương Dương đã xây dựng cách thức triển khai cụ thể. Nhóm giáo viên tiếng Anh xây dựng nội dung giao tiếp theo từng tuần và từng khối lớp; sau khi được Ban Giám hiệu thống nhất, nội dung được chuyển tới giáo viên chủ nhiệm, học sinh và cha mẹ học sinh để phối hợp thực hiện.
Hằng ngày, khoảng thời gian trước và đầu tiết học đầu tiên được sử dụng để giáo viên và học sinh thực hành những mẫu câu giao tiếp tiếng Anh đơn giản. Học sinh có năng lực ngoại ngữ tốt được phân công hỗ trợ các bạn. Tiếng Anh đồng thời được tăng cường trong biển chỉ dẫn, học liệu, hoạt động tập thể và giao tiếp phù hợp trong nhà trường.
Cách làm này hướng tới tạo môi trường sử dụng ngoại ngữ thường xuyên, tự nhiên, giúp cả giáo viên và học sinh từng bước vượt qua tâm lý e ngại khi giao tiếp bằng tiếng Anh. Nhà trường cũng xác định nâng cao năng lực đội ngũ không phải là những đợt tập huấn riêng lẻ mà phải trở thành quá trình tự học và đổi mới thường xuyên của mỗi cán bộ, giáo viên.
"Chuyển đổi số, AI và hội nhập quốc tế có thể làm thay đổi phương thức quản lý, dạy và học nhưng yếu tố quyết định vẫn là con người. Xây dựng một đội ngũ vững chuyên môn, có năng lực số, biết ứng dụng và tổ chức giáo dục AI, từng bước sử dụng ngoại ngữ, có tư duy đổi mới và khả năng thích ứng chính là nền tảng để nhà trường nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới", bà Vân Hồng phân tích thêm.
