Đưa công nghệ đến tận thôn bản
Nếu như trước đây, công nghệ số còn xa lạ với nhiều người dân vùng cao, thì nay hình ảnh bà con dân tộc: Tày, Nùng, Mông, Dao… ở các xã của Cao Bằng đã biết sử dụng điện thoại thông minh để giao dịch, đặt mua vật tư nông nghiệp hay thanh toán hóa đơn điện, nước đã trở nên quen thuộc.
Toàn xã Trường Hà (Cao Bằng) hiện có hơn 85% hộ dân sở hữu điện thoại thông minh, trên 70% hộ có kết nối internet; tỷ lệ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến ngày càng tăng, mức độ hài lòng đạt trên 80,5 điểm.
Xã đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức số cho người dân. Theo Chủ tịch UBND xã Trường Hà - Lưu Trọng Hính, xã đã đẩy mạnh xây dựng chính quyền số. Hiện nay, 100% cán bộ, công chức được tập huấn sử dụng phần mềm quản lý văn bản, chữ ký số và dịch vụ công trực tuyến. Các thủ tục hành chính cơ bản như chứng thực, đăng ký khai sinh, cấp giấy xác nhận… đều được thực hiện trực tuyến mức độ 3, mức độ 4.
Các buổi tập huấn đã được địa phương triển khai để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thông tin cơ sở. Vào tháng 12/2025, xã Trường Hà đã tổ chức lớp bồi dưỡng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) dành cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức xã. Chương trình đào tạo được thiết kế ngắn gọn, thực tiễn, tập trung vào những kỹ năng sát với công việc hằng ngày. Đội ngũ cán bộ cơ sở không chỉ được bổ sung kiến thức công nghệ mới qua tập huấn, mà quan trọng hơn là thay đổi tư duy làm việc, hướng tới phục vụ người dân hiệu quả, minh bạch và kịp thời hơn.
Các chương trình "học và làm chuyển đổi số" lan tỏa rộng khắp qua hàng các hội nghị, lớp tập huấn, cuộc thi tìm hiểu. Nổi bật là phong trào "Bình dân học vụ số" mô hình giúp đồng bào dân tộc thiểu số, người dân nông thôn tiếp cận kỹ năng số cơ bản.
Tại xã Đàm Thủy, sau hơn 3 tháng triển khai mô hình “Bình dân học vụ số”, nền tảng cơ bản của một xã nông thôn số đã dần hình thành. Hiện nay, 100% cán bộ xã, xóm xử lý thành thạo hồ sơ trực tuyến; hơn 60% hộ gia đình có ít nhất một thành viên sử dụng VNeID mức độ 2; trên 60% người dân từng thực hiện ít nhất một thủ tục hành chính trực tuyến; các trường học ứng dụng học liệu số và sổ liên lạc điện tử.
Thời điểm mới triển khai, không ít cán bộ cơ sở còn băn khoăn bởi chuyển đổi số không chỉ là dạy kỹ năng, mà còn đòi hỏi thay đổi thói quen, nếp nghĩ của người dân. Từ việc quen dùng tiền mặt, giấy tờ truyền thống, nay người dân làm quen với nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán điện tử, sử dụng sổ sức khỏe và bảo hiểm xã hội điện tử.
Bằng cách “cầm tay, chỉ việc”, cán bộ xã, đoàn viên thanh niên và các tổ công nghệ số cộng đồng đã đến từng hộ gia đình, từng nhóm đối tượng để hướng dẫn cụ thể. Khi tự mình đăng ký tài khoản VNeID, tra cứu thông tin đất đai, nộp thủ tục hành chính qua mạng, người dân dần bớt e ngại và chủ động tiếp cận công nghệ. Những tiện ích thiết thực trong đời sống chính là yếu tố thuyết phục, đưa người dân từ thụ động sang chủ động tham gia chuyển đổi số.
Giảm nghèo thông tin, phát triển bao trùm
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng lan tỏa, giảm nghèo thông tin được xem là nền tảng quan trọng để thu hẹp khoảng cách phát triển, nâng cao dân trí và tạo điều kiện để người dân vùng cao Cao Bằng không bị bỏ lại phía sau trên hành trình phát triển bền vững.
Theo bà Nông Thị Thanh Huyền, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cao Bằng, việc triển khai Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã mở ra cơ hội lớn cho địa phương miền núi, biên giới như Cao Bằng.
Với đặc thù tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, trình độ tiếp cận công nghệ còn hạn chế, tỉnh xác định giảm nghèo thông tin là nhiệm vụ xuyên suốt, gắn với sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền hai cấp. Đây vừa là bước đi chiến lược, vừa mang dấu ấn riêng của Cao Bằng trong thực hiện Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững.
Đến nay, hạ tầng số của tỉnh được đầu tư đồng bộ: 100% xã, phường có cáp quang, mạng truyền số liệu chuyên dùng, hệ thống họp trực tuyến; hơn 1.200 trạm thu phát sóng bảo đảm phủ sóng rộng khắp. 100% xã có kết nối internet băng rộng cố định và di động 3G, 4G; sóng 5G đã phủ tới trung tâm thành phố và các khu dân cư đông đúc. 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến; 85% hồ sơ công việc cấp xã xử lý trên môi trường mạng; tỷ lệ hài lòng của người dân đạt trên 95%.
Không chỉ dừng lại ở cải cách hành chính, chuyển đổi số tại Cao Bằng đang lan tỏa mạnh mẽ sang lĩnh vực kinh tế nông thôn. Trong năm 2025, Hội Nông dân tỉnh đã hỗ trợ hơn 2.400 hộ nông dân tạo tài khoản trên các sàn thương mại điện tử, đưa 330 mặt hàng nông sản đặc hữu của địa phương lên môi trường số.
Cùng với đó, 2 lớp tập huấn về kỹ năng thương mại điện tử được tổ chức cho trên 200 nông hộ; 13 cửa hàng tiêu thụ sản phẩm tại các xã, phường trung tâm và 169 điểm bán tại bưu điện văn hóa xã được hình thành, tạo thêm kênh kết nối thị trường cho nông dân.
Sau khi được hướng dẫn mở gian hàng trực tuyến và livestream bán hàng, sản phẩm của nhiều hộ dân đã tiếp cận khách hàng ở nhiều tỉnh, thành và cả thị trường nước ngoài. Thành công bước đầu giúp các hộ dân thêm tự tin rằng đặc sản quê hương hoàn toàn có thể vươn xa nhờ công nghệ. Ngày càng nhiều nông dân Cao Bằng trở thành “nông dân số”, biết ứng dụng công nghệ trong sản xuất, quảng bá và kinh doanh, góp phần nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững.
Khi người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ, kỹ năng số từng bước được nâng cao, hộ nghèo không còn trông chờ thụ động vào hỗ trợ, mà tự tin tìm kiếm sinh kế, chủ động tham gia vào các hoạt động kinh tế - xã hội. Năm 2025, tỉnh Cao Bằng đã phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 24,71% đầu năm xuống còn 20,71% vào cuối năm.
Giai đoạn 2021-2024, toàn tỉnh Cao Bằng tổ chức 27 lớp tập huấn nâng cao năng lực cho hơn 2.200 cán bộ làm công tác thông tin, truyền thông ở cơ sở; thiết lập mới cơ sở vật chất tại 75 xã, nâng cấp hệ thống đài truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông cho các xã…; tổ chức các chương trình văn nghệ tuyên truyền, sân khấu hóa nội dung giảm nghèo góp phần đưa thông tin tới gần hơn với người dân, nhất là ở vùng dân tộc thiểu số.
